สหรัฐเปิดช่องให้เรือถูกคว่ำบาตรกรณีอิหร่านเข้าสู่กระบวนการรื้อถอน

สหรัฐฯ อนุญาตให้ผู้ซื้อเรือเพื่อรื้อถอนสามารถทำธุรกรรมกับเรือบางลำที่เคยถูกคว่ำบาตรจากความเชื่อมโยงกับการขนส่งสินค้าที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านได้ ภายใต้การอนุมัติแบบเฉพาะกรณีของหน่วยงานด้านคว่ำบาตรสหรัฐฯ ไม่ใช่การยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทั้งหมดต่อเรือกลุ่มนี้

ตามรายงานของสื่อต่างประเทศ การอนุมัติดังกล่าวเกี่ยวข้องกับบริษัท GMS ซึ่งเป็นผู้ซื้อเรือเพื่อนำไปรื้อถอน โดยได้รับไฟเขียวให้ซื้อเรือ 4 ลำ ได้แก่ Yogi, Timon, Rantanplan และ Bigli ซึ่งเคยถูกขึ้นบัญชีจากความเชื่อมโยงกับเครือข่ายขนส่งสินค้าของอิหร่าน

กรณีนี้ถูกจับตาเพราะอาจกลายเป็นตัวอย่างของ “ทางออกที่ถูกกฎหมาย” สำหรับเรือบางลำในกลุ่มที่มักถูกเรียกว่า “กองเรือเงา” หรือ shadow fleet ซึ่งเกี่ยวข้องกับการขนส่งน้ำมันและสินค้าในระบบที่หลบเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตรระหว่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม การอนุญาตลักษณะนี้ยังเป็นการพิจารณาเป็นรายลำ ไม่ได้หมายความว่าเรือที่ถูกคว่ำบาตรทั้งหมดจะสามารถถูกซื้อขายหรือนำไปรื้อถอนได้โดยอัตโนมัติ ข้อมูลจากสำนักงานควบคุมทรัพย์สินต่างประเทศของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ หรือ OFAC ระบุว่า กิจกรรมบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านอาจได้รับอนุญาตได้ หากผ่านกระบวนการขอใบอนุญาตจาก OFAC

เหตุผลสำคัญที่ทำให้เรื่องนี้น่าสนใจ คือเรือในกองเรือเงาจำนวนหนึ่งมักมีโครงสร้างการถือครองซับซ้อน เปลี่ยนธงเรือหรือผู้จัดการเรือบ่อย และบางลำมีอายุการใช้งานมากขึ้นเรื่อย ๆ การปล่อยให้เรือเหล่านี้ยังคงเดินเรืออยู่ในตลาด อาจเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัย การประกันภัย และสิ่งแวดล้อม หากเกิดอุบัติเหตุหรือน้ำมันรั่วในเส้นทางเดินเรือสำคัญ

ในช่วงที่ผ่านมา สหรัฐฯ ยังคงเดินหน้ามาตรการคว่ำบาตรเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันอิหร่านอย่างต่อเนื่อง โดย Reuters รายงานว่า เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2026 สหรัฐฯ ประกาศคว่ำบาตรเครือข่ายการเงินและเรือหลายลำที่ถูกกล่าวหาว่าเกี่ยวข้องกับการขนส่งปิโตรเลียมและปิโตรเคมีของอิหร่าน

ขณะเดียวกัน กระทรวงการคลังสหรัฐฯ เคยระบุว่า กองเรือเงาของอิหร่านเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญที่ช่วยนำผลิตภัณฑ์น้ำมันและปิโตรเคมีออกสู่ตลาดต่างประเทศ โดยมาตรการของ OFAC มีเป้าหมายเพื่อลดช่องทางหารายได้ของรัฐบาลอิหร่านจากภาคพลังงาน

สำหรับอุตสาหกรรมเดินเรือ การมีช่องทางที่ชัดเจนในการนำเรือที่มีความเสี่ยงสูงออกจากระบบ อาจช่วยลดแรงจูงใจในการใช้เรือเก่าในเครือข่ายที่ตรวจสอบยาก และทำให้ตลาดมีความโปร่งใสมากขึ้น แต่ในอีกด้านหนึ่ง หน่วยงานกำกับดูแลยังต้องระวังไม่ให้กระบวนการรื้อถอนกลายเป็นช่องทางให้เจ้าของเรือที่ถูกคว่ำบาตรได้รับประโยชน์โดยไม่มีการควบคุมเพียงพอ

เรื่องนี้จึงไม่ใช่เพียงประเด็นของการซื้อเรือไปขายเป็นเศษเหล็ก แต่สะท้อนความพยายามของสหรัฐฯ ในการจัดการผลข้างเคียงของมาตรการคว่ำบาตรที่ซับซ้อนขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะในตลาดพลังงานและการขนส่งทางทะเล ซึ่งมีผลต่อทั้งต้นทุนพลังงาน ความปลอดภัยทางทะเล และความโปร่งใสของห่วงโซ่อุปทานโลก