นักวิทยาศาสตร์เริ่มอ่าน “รหัสน้ำตาล” บนผิวเซลล์มนุษย์ อาจช่วยตรวจมะเร็งได้เร็วขึ้นในอนาคต

เวลาพูดถึงการตรวจมะเร็ง คนส่วนใหญ่มักนึกถึงการสแกน การเจาะเลือด หรือการหาก้อนผิดปกติในร่างกาย

แต่ตอนนี้นักวิทยาศาสตร์กำลังสนใจอีกอย่างที่เล็กมากจนหลายคนอาจไม่เคยนึกถึง นั่นคือ “ชั้นน้ำตาล” ที่เคลือบอยู่บนผิวเซลล์มนุษย์

ล่าสุดมีรายงานว่า ทีมนักวิจัยจาก Max Planck Institute ในเยอรมนี เริ่มถอดรหัสรูปแบบน้ำตาลเหล่านี้ได้มากขึ้น และอาจกลายเป็นกุญแจสำคัญในการตรวจโรคอย่างมะเร็งในอนาคต

บนผิวของเซลล์มนุษย์จะมีชั้นบาง ๆ ที่เรียกว่า glycocalyx คล้ายเปลือกเคลือบอยู่ด้านนอก ซึ่งประกอบด้วยโครงสร้างน้ำตาลขนาดเล็กจำนวนมาก

เดิมทีนักวิทยาศาสตร์รู้ว่ามันเกี่ยวข้องกับการสื่อสารระหว่างเซลล์ แต่ตอนนี้เริ่มพบว่า รูปแบบของน้ำตาลเหล่านี้อาจเปลี่ยนไปตาม “สถานะ” ของเซลล์ด้วย

พูดง่าย ๆ คือ ถ้าเซลล์เริ่มผิดปกติ หรือกำลังเปลี่ยนไปในทิศทางที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง มันอาจทิ้ง “ลายน้ำตาล” บางอย่างไว้บนผิวเซลล์

ทีมนักวิจัยจึงพัฒนาเทคนิคใหม่ชื่อ Glycan Atlasing เพื่อสแกนและทำแผนที่โครงสร้างน้ำตาลในระดับละเอียดมากขึ้น จนสามารถเห็นความแตกต่างระหว่างเซลล์ปกติกับเซลล์มะเร็งได้ในระดับห้องทดลอง

ผลที่ออกมาถือว่าน่าจับตา เพราะพวกเขาพบว่า เซลล์มะเร็งมีรูปแบบน้ำตาลที่ต่างจากเซลล์ปกติจริง และในบางกรณี ยังอาจช่วยแยกได้ว่าเซลล์อยู่ในช่วงใดของการเปลี่ยนแปลงไปเป็นมะเร็ง

ไม่ใช่แค่มะเร็งอย่างเดียว

นักวิจัยยังพบว่า เวลาระบบภูมิคุ้มกันทำงาน เซลล์ภูมิคุ้มกันก็เปลี่ยนรูปแบบน้ำตาลบนผิวตัวเองเช่นกัน เหมือนร่างกายกำลังส่ง “สัญญาณ” บางอย่างออกมาอยู่ตลอดเวลา

สิ่งที่ทำให้วงการวิทยาศาสตร์สนใจคือ หากวันหนึ่งสามารถอ่านรหัสเหล่านี้ได้แม่นยำมากพอ ก็อาจช่วยให้ตรวจพบความผิดปกติของโรคได้ตั้งแต่ก่อนมีอาการชัดเจน

บางคนเปรียบเทียบว่า มันคล้ายกับการอ่านสถานะสุขภาพจาก “ผิวภายนอกของเซลล์” โดยไม่ต้องรอให้ก้อนมะเร็งโตหรือเกิดการแพร่กระจายก่อน

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ยังอยู่ในระดับห้องทดลอง และยังต้องใช้เวลาอีกพอสมควรกว่าจะพัฒนาไปเป็นเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ใช้จริงได้

แต่หลายฝ่ายมองว่า นี่อาจเป็นอีกก้าวสำคัญของการตรวจโรคยุคใหม่ เพราะที่ผ่านมา วงการแพทย์พยายามหาวิธีตรวจมะเร็งให้เร็วขึ้นเรื่อย ๆ อยู่แล้ว

ตอนนี้งานวิจัยยังอยู่ในระดับห้องทดลอง และยังต้องใช้เวลาอีกพอสมควรกว่าจะกลายเป็นเทคโนโลยีทางการแพทย์จริง

แต่หลายฝ่ายมองว่า นี่อาจเป็นอีกก้าวสำคัญของการตรวจโรคยุคใหม่ เพราะที่ผ่านมา วงการแพทย์พยายามหาวิธีตรวจมะเร็งให้เร็วขึ้นเรื่อย ๆ อยู่แล้ว

ยิ่งตรวจเจอเร็ว โอกาสรักษาก็ยิ่งสูง

แล้วดูเหมือนว่า ครั้งนี้คำตอบอาจซ่อนอยู่ใน “ชั้นน้ำตาลเล็ก ๆ” บนผิวเซลล์ที่มนุษย์มองข้ามกันมานานหลายสิบปี