วัคซีนทำเองรักษามะเร็งได้จริงหรือ?

วัคซีนทำเองรักษามะเร็งได้จริงหรือ?

     ปัจจุบัน "โรซี่" สุนัขพันธุ์ผสมอายุ 8 ปี สามารถวิ่งเล่นในสวน ไล่กระต่าย และ คาบของเล่นเล่นกับทุกคนได้แล้ว แต่เมื่อไม่กี่เดือนก่อน เธออ่อนแรงอย่างมากจากเนื้องอกที่ขา ซึ่งแพทย์ประเมินว่า "เธออาจมีชีวิตเหลือเพียงไม่กี่เดือน..."

     ไม่นานมานี้ เรื่องราวของโรซี่และเจ้าของได้กลายเป็นกระแส หลังจากที่เจ้าของของเธอ คือ "พอล คันนิงแฮม" โปรแกรมเมอร์ชาวออสเตรเลีย ซึ่งอาศัยโมเดล AI และ ความช่วยเหลือจากนักวิทยาศาสตร์ท้องถิ่น ออกแบบแผนการรักษาเฉพาะบุคคลให้โรซี่ รวมถึงวัคซีน mRNA ต้านมะเร็งแบบสั่งทำ และ ภายในเวลาไม่ถึง 2 เดือนหลังการรักษา เนื้องอกบางส่วนหดตัวลงถึง 75%

     โดย "เกร็ก บร็อคแมน" ผู้ร่วมก่อตั้งและประธานของ OpenAI ยังกล่าวในโซเชียลมีเดียว่า "นี่คือภาพสะท้อนโอกาสของปัญญาประดิษฐ์ระดับทั่วไป"

     อย่างไรก็ตาม แม้จะได้รับคำชื่นชมอย่างกว้างขวาง เรื่องนี้ก็จุดกระแสตั้งคำถามในวงการวิทยาศาสตร์ว่า "บุคคลที่ไม่มีพื้นฐานด้านการแพทย์ ใช้เพียงโมเดลภาษา AI ในการออกแบบการรักษามะเร็ง จะเชื่อถือได้จริงหรือ?" และ "แนวทางนี้จะสามารถนำไปใช้กับผู้ป่วยมะเร็งทั่วไปได้หรือไม่?"

     "พอล คันนิงแฮม" เป็นผู้ก่อตั้งสตาร์ทอัพด้าน AI ในออสเตรเลีย เขารับเลี้ยง "โรซี่" ในปี 2019 และ อีก 5 ปีต่อมา โรซี่ถูกวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งแมสต์เซลล์ [มะเร็งผิวหนังชนิดหนึ่งที่พบได้บ่อยในสุนัข] ก่อนหน้านั้น อาการผิดปกติที่ขาของเธอถูกเข้าใจผิดว่า "เป็นผื่นธรรมดา" ซึ่งส่งผลทำให้โรคแย่ลงเรื่อยๆ เขาใช้เงินหลายพันดอลลาร์ในการรักษาโรซี่ ทั้งเคมีบำบัดและการผ่าตัด แม้จะช่วยชะลอโรคได้ แต่เนื้องอกไม่หดลง ด้วยประสบการณ์เกือบ 20 ปีด้านแมชชีนเลิร์นนิง และ การวิเคราะห์ข้อมูล เขาจึงหันไปพึ่ง AI เขาเริ่มจากการใช้ ChatGPT เพื่อทำความเข้าใจหลักการรักษามะเร็งและกลไกต่างๆ โดยเฉพาะ 'ภูมิคุ้มกันบำบัด" ซึ่งมุ่งกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้โจมตีเซลล์มะเร็ง... ซึ่งคำแนะนำแรก คือ การถอดรหัสพันธุกรรมของเนื้องอกและเลือดของโรซี่ "พอล คันนิงแฮม" จึงติดต่อศูนย์จีโนมิกส์ของมหาวิทยาลัยนิวเซาท์เวลส์ เพื่อให้ได้ข้อมูลจีโนมของเซลล์ปกติและเซลล์มะเร็ง...

     ความแตกต่างของเซลล์มะเร็ง คือ การกลายพันธุ์ของยีน ซึ่งก่อให้เกิดโปรตีนผิดปกติ วัคซีน mRNA มีหน้าที่ "แจ้งเตือน" ระบบภูมิคุ้มกันล่วงหน้าให้รู้จักโปรตีนเหล่านี้ เพื่อโจมตีเซลล์มะเร็งได้เร็วขึ้น

     "พอล คันนิงแฮม" ใช้ "อัลฟ่าฟอร์ด" [เครื่องมือทำนายโครงสร้างโปรตีน] เพื่อสร้างแบบจำลองสามมิติของโปรตีนดังกล่าว แต่การออกแบบยาหรือคัดเลือกยาที่มีอยู่กลับไม่สำเร็จ โดยจุดเปลี่ยนเกิดขึ้นระหว่างการพาโรซี่ไปเดินเล่น "พอล คันนิงแฮม" ตระหนักว่า "งานที่ทำมาอาจนำไปสู่การพัฒนาภูมิคุ้มกันบำบัดได้ เมื่อกลับบ้าน เขานำข้อมูลทั้งหมดไปถาม ChatGPT ซึ่งตอบว่า "ผมใกล้จะสร้างวัคซีนมะเร็งแบบเฉพาะบุคคลได้แล้ว"

     ต่อมา "พอล คันนิงแฮม" ทำงานร่วมกับนักวิทยาศาสตร์เพื่อคัดเลือก "แอนติเจน" ที่เหมาะสม และ ใช้ AI อื่นๆ เช่น Gemini และ Grok เพื่อตรวจสอบ ก่อนจะได้ลำดับพันธุกรรมสำหรับวัคซีน ภายใน 2 เดือน ซึ่งทีมวิจัยได้ผลิตวัคซีน mRNA เฉพาะสำหรับโรซี่ อย่างไรก็ตาม วัคซีนนี้ไม่ใช่การรักษาเพียงอย่างเดียว โรซี่ได้รับการรักษาแบบผสมผสาน รวมถึงยา PD-1 และ ยาต้านไทโรซีนไคเนส ดังนั้นจึงไม่สามารถสรุปได้ว่า "เนื้องอกหดตัวเพราะวัคซีนเพียงอย่างเดียว"

     หลังฉีดวัคซีน เนื้องอกของโรซี่ขยายใหญ่ขึ้นในช่วงแรก ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน ต่อมาจึงเริ่มหดตัว อย่างไรก็ตาม "พอล คันนิงแฮม" กล่าวย้ำว่า "โรซี่ยังไม่ได้หายขาด" และ "อาจมีชีวิตเหลือเพียงไม่กี่เดือน"

     เรื่องนี้ถูกวิจารณ์ว่าเป็น "กรณีตัวอย่างที่น่าสนใจ" มากกว่าจะเป็นความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ โดยนักวิชาการชี้ว่า "ขั้นตอนต่างๆ เช่น การถอดรหัสพันธุกรรม มีมาก่อนยุค AI แล้ว" และ "AI เป็นเพียงเครื่องมือช่วย ไม่ใช่ผู้สร้างการรักษา" และ "การพิสูจน์ประสิทธิภาพของการรักษา ต้องอาศัยการทดลองทางคลินิกขนาดใหญ่ มีการเปรียบเทียบและทำซ้ำได้ ซึ่งกรณีนี้ยังไม่มี..." นอกจากนี้ "การรักษาแบบผสมหลายวิธี ทำให้ยากต่อการระบุว่าองค์ประกอบใด ที่เป็นตัวการหลักในการรักษา" และ "ยังมีความเป็นไปได้ว่าผลลัพธ์ อาจไม่ได้แตกต่างมากแม้ไม่มีวัคซีน"

     โดยรวมแล้ว "วัคซีนมะเร็ง mRNA ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น" และ "ยังต้องผ่านการพิสูจน์ด้านประสิทธิภาพ กับความปลอดภัยอีกมาก..." แม้จะมีความท้าทาย ผู้เชี่ยวชาญเห็นว่า "การรักษาแบบเฉพาะบุคคลยังมีอนาคต" และ "AI ก็มีบทบาทสำคัญในการเร่งกระบวนการวิจัย แต่ถึงอย่างไรมันก็ยังไม่ใช่ "เครื่องมือมหัศจรรย์" ที่สามารถออกแบบยารักษามะเร็งได้เองที่บ้าน!!"

อ้างอิง : https://news.ifeng.com/c/8rtaajNF2ko