เปิด "ล้งจีน" กว่า 1,000 แห่งรายได้มหาศาล สร้างความเสียให้กับคนไทย

จากข่าว"มะพร้าวน้ำหอม" และ "ล้งจีน" ในช่วงต้นปี 2569 (กุมภาพันธ์ - มีนาคม) กำลังเป็นประเด็นร้อนแรง สร้างความเสียอย่างมาก โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคกลาง เช่น ราชบุรี สมุทรสาคร และสมุทรสงคราม ซึ่งสถานการณ์ในปัจจุบัน ทั้งวิกฤตราคาตกต่ำ (ลูกละ 1-3 บาท) การ "กินรวบ" และ "ฮั้วราคา" ของล้งจีน ปัญหานอมินีและการ "สวมสิทธิ์"

แม้ว่า "ล้งจีน" จะเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยผลักดันให้ผลไม้ไทยไปถึงตลาดจีนได้ในปริมาณมาก แต่การขยายอิทธิพลอย่างรวดเร็วและครอบคลุมของกลุ่มทุนเหล่านี้ก็นำมาซึ่งผลกระทบที่สร้างความกังวลให้แก่คนไทยในหลายมิติ

"ล้งจีน" (โรงคัดบรรจุผลไม้ที่มีทุนจีนหนุนหลัง) ในประเทศไทย มีรายละเอียดที่น่าสนใจ...

1. มีกี่ที่และอยู่ที่ไหนบ้าง?
จำนวนของล้งจีนไม่ได้มีตัวเลขหยุดนิ่ง เนื่องจากมีการจดทะเบียนเพิ่มขึ้นตามฤดูกาลและขยายตัวตามพื้นที่เพาะปลูกผลไม้เศรษฐกิจ แต่ภาพรวมมีดังนี้....

จำนวน: คาดการณ์ว่ามี มากกว่า 1,000 แห่งทั่วประเทศ โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออกที่เดียว (จันทบุรี, ตราด, ระยอง) ก็มีล้งทุเรียนรวมกันนับพันแห่ง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นทุนจีนหรือมีการร่วมทุน

ทำเลหลักที่ล้งจีนกระจัดกระจายทั่วไทย

-ภาคตะวันออก (จันทบุรี, ตราด): เน้นทุเรียนและมังคุด ถือเป็น "จุดยุทธศาสตร์" ใหญ่ที่สุด

-ภาคใต้ (ชุมพร, สุราษฎร์ธานี, นครศรีธรรมราช): เน้นทุเรียนและมังคุดในช่วงฤดูกาลที่ผลผลิตภาคใต้ออก

-ภาคเหนือ (เชียงใหม่, เชียงราย): เน้นลำไย

-ภาคกลาง (ราชบุรี, นครปฐม): เน้นมะพร้าวน้ำหอม (ล่าสุดปี 2569 กรมพัฒนาธุรกิจการค้าพบกลุ่มเสี่ยงนอมินีในราชบุรีถึง 11 บริษัท)

2. ทำธุรกิจอะไร?
ล้งจีนทำธุรกิจในลักษณะ "ผู้รวบรวมและคัดบรรจุสินค้าเกษตรเพื่อการส่งออก" โดยมีโมเดลธุรกิจที่ครบวงจรขึ้นเรื่อยๆ

-ต้นน้ำ: เข้าไปทำสัญญา "เหมาสวน" ตั้งแต่ผลไม้ยังไม่สุก ส่งทีมตัดของตัวเองเข้าไปจัดการ

-กลางน้ำ: นำผลไม้มาเข้าโรงคัดแยก (Lhong) ตรวจสอบคุณภาพ ป้ายน้ำยา คัดเกรด และบรรจุลงตู้คอนเทนเนอร์

-ปลายน้ำ: ควบคุมระบบโลจิสติกส์เพื่อส่งตรงไปยังตลาดค้าส่งในจีน (เช่น ตลาดเจียงหนาน) หรือขายผ่านแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซของจีนเอง

3. มีรายได้เท่าไหร่ รายได้ของล้งจีนผันแปรตามมูลค่าการส่งออกผลไม้ไทยไปจีน ซึ่งถือเป็นตัวเลขที่มหาศาล

-มูลค่าตลาดรวมในปี 2566-2567 ไทยส่งออกผลไม้สดไปจีนมีมูลค่าสูงกว่า 2 แสนล้านบาทต่อปี (เฉพาะทุเรียนอย่างเดียวก็เกิน 1.4 แสนล้านบาทแล้ว)

-รายได้ต่อแห่งล้งขนาดใหญ่สามารถสร้างรายได้หรือมียอดหมุนเวียนหลัก หลายร้อยล้านถึงพันล้านบาทต่อฤดูกาล ขึ้นอยู่กับจำนวนตู้คอนเทนเนอร์ที่ส่งออก (เฉลี่ยตู้หนึ่งมีมูลค่าหลักล้านบาท)

-การครองตลาด ปัจจุบันล้งจีนมีส่วนแบ่งการตลาดในห่วงโซ่อุปทานผลไม้ส่งออกไปจีนมากกว่า 70-80% ทำให้กำไรส่วนใหญ่จากการส่วนต่างราคาขายปลีกในจีนตกเป็นของกลุ่มทุนเหล่านี้

ประเด็นที่น่าจับตาในปัจจุบัน (2569) รัฐบาลเริ่มมีความเข้มงวดในการตรวจสอบ "นอมินี" หรือการใช้คนไทยถือหุ้นแทนคนจีนมากขึ้น เนื่องจากล้งจีนเริ่มขยายตัวไปคุมตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ (จีนผลิต จีนแปรรูป จีนขาย) ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่ออำนาจการต่อรองราคาของเกษตรกรไทยในระยะยาว

โดยเฉพาะในปี 2569 ที่เริ่มเห็นผลกระทบและสร้างความเสียให้กับคนไทยอย่างชัดเจน..คือ

1. การผูกขาดอำนาจการต่อรองราคา
เมื่อล้งจีนเข้ามาคุมตลาดในสัดส่วนที่สูงมาก (มากกว่า 70-80%) ทำให้พวกเขามีอำนาจในการ "กำหนดราคารับซื้อ" ได้ตามใจชอบ

การกดราคาวันต่อวัน: ในช่วงที่ผลผลิตออกสู่ตลาดพร้อมกัน ล้งอาจรวมกลุ่มกันหยุดรับซื้อชั่วคราวหรือกดราคาลงอย่างรวดเร็ว ทำให้เกษตรกรที่ต้องรีบขายผลไม้สุกไม่มีทางเลือกอื่น

การเหมาสวนแบบเบ็ดเสร็จ: ล้งจีนใช้วิธีวางเงินมัดจำเหมาสวนล่วงหน้า แต่หากวันเก็บเกี่ยวราคาตลาดลดลง ล้งบางแห่งอาจใช้ข้ออ้างเรื่องคุณภาพเพื่อขอลดราคาที่ตกลงกันไว้ หรือทิ้งมัดจำหากเห็นว่าไม่คุ้มค่า

2. การรุกคืบสู่ "นอมินี" (Nominee)
นี่คือปัญหาใหญ่ที่รัฐบาลกำลังกวาดล้างอย่างหนักในปี 2569

แย่งอาชีพคนไทย: ทุนจีนใช้ชื่อคนไทยในการจดทะเบียนบริษัทเพื่อทำธุรกิจที่กฎหมายสงวนไว้ให้คนไทย เช่น การค้าขายสินค้าเกษตรภายในประเทศ หรือแม้แต่การ กว้านซื้อสวนผลไม้ มาบริหารจัดการเอง

เกษตรกรกลายเป็น "ลูกจ้าง" ในสวนตัวเอง: เมื่อล้งจีนคุมตั้งแต่การปลูก การตัด ไปจนถึงการส่งออก เกษตรกรไทยรายย่อยจะค่อยๆ หายไป และกลายเป็นเพียงแรงงานรับจ้างในที่ดินที่ทุนต่างชาติคุมระบบบริหารจัดการ

3. คนไทยต้องกิน "ผลไม้เกรดรอง" ในราคาที่แพงขึ้น
แย่งชิงผลไม้เกรดพรีเมียม: ล้งจีนเน้นกว้านซื้อผลไม้เกรด A และ B เพื่อส่งออกไปทำกำไรมหาศาลที่ประเทศจีน

ผลกระทบต่อผู้บริโภคในไทย: ผลไม้คุณภาพดีถูกส่งออกเกือบหมด ทำให้ผลไม้ที่เหลือขายในไทยมีคุณภาพด้อยลง (เกรดตกไซส์) แต่กลับมีราคาที่สูงขึ้นตามกลไกที่ล้งเป็นผู้ควบคุม

4. การทำลายมาตรฐานและชื่อเสียงสินค้าไทย
ในบางกรณีที่ต้องการลดต้นทุนหรือเร่งรอบการส่งออก อาจเกิดปัญหาที่ส่งผลเสียต่อภาพรวม:

ทุเรียนอ่อน: การเร่งตัดผลไม้ก่อนกำหนดเพื่อให้ทันราคาหรือรอบการขนส่งของล้งจีน ทำให้อิมเมจ "ทุเรียนไทยคุณภาพดี" ในสายตาชาวโลกเสียหาย

สินค้าปลอมปน: ล่าสุดในปี 2569 มีการตรวจพบการปลอมปนมะพร้าวน้ำหอมจากแหล่งอื่นเพื่อสวมสิทธิ์มะพร้าวไทยส่งออก ทำให้เสียส่วนแบ่งตลาดและทำลายความเชื่อมั่นของคู่ค้า

5. เงินทุนไหลออกนอกประเทศ
เนื่องจากเจ้าของกิจการเป็นกลุ่มทุนต่างชาติ กำไรมหาศาลจากการขายผลไม้ไทยจึงไม่ได้หมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจไทยอย่างที่ควรจะเป็น แต่ถูกส่งกลับไปยังบริษัทแม่ในประเทศจีน ขณะที่คนไทยได้รับเพียงค่าแรงหรือค่าเช่าที่ดินในอัตราต่ำ

การตอบโต้จากภาครัฐ (อัปเดต มีนาคม 2569) นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รมว.กระทรวงพาณิชย์ ได้ประกาศมาตรการ "ท้าชน" กับกลุ่มทุนจีน ดังนี้

-ล้งกลาง (Central Lhong): รัฐบาลเตรียมจัดตั้ง "ล้งกลาง" ใน 5 จังหวัดหลัก เพื่อรับซื้อมะพร้าวจากเกษตรกรโดยตรง ไม่ต้องผ่านล้งจีน เพื่อดึงราคากลับคืนมา

-เช็กบิลนอมินี: สั่งการให้ตรวจสอบบริษัทกลุ่มเสี่ยง 217 แห่งอย่างเข้มงวด หากพบว่าทำผิดกฎหมายจะสั่งปิดและดำเนินคดีทันที

-มาตรการกระจายสินค้า: นำมะพร้าวน้ำหอมไปแจกจ่ายตามปั๊มน้ำมันและหน่วยงานราชการเพื่อช่วยระบายผลผลิตในช่วงที่ล้งจีนหยุดรับซื้อ