ญี่ปุ่นเริ่มออกเดินทางตามหาแร่หายาก ขณะที่จีนจำกัดปริมาณอุปทาน

     เรือสำรวจเหมืองแร่ของญี่ปุ่น ได้ออกเดินทางเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา [ตามเวลาท้องถิ่น] โดยมุ่งหน้าไปยังอะทอลล์ปะการังอันห่างไกล เพื่อสำรวจตะกอนโคลนที่อุดมไปด้วยแร่หายาก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของรัฐบาลโตเกียว ในการลดการพึ่งพาจีนด้านแร่ธาตุสำคัญ ท่ามกลางสถานการณ์ที่ปักกิ่ง กำลังเข้มงวดการควบคุมอุปทาน...

     ภารกิจระยะเวลา 1 เดือนของเรือทดลอง "ชิคิว" บริเวณใกล้เกาะมินามิโทริ ซึ่งอยู่ห่างจากกรุงโตเกียวไปทางตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 1,900 กิโลเมตร จะถือเป็นความพยายามครั้งแรกของโลก ในการดูดตะกอนแร่หายากจากก้นทะเลลึกถึง 6 กิโลเมตร ขึ้นสู่เรืออย่างต่อเนื่อง เช่นเดียวกับชาติพันธมิตรตะวันตก ญี่ปุ่นได้พยายามลดการพึ่งพาจีนสำหรับแร่ธาตุ ที่มีความสำคัญต่อการผลิตรถยนต์ สมาร์ตโฟน และ ยุทโธปกรณ์ทางทหาร ซึ่งความพยายามดังกล่าวยิ่งทวีความเร่งด่วนขึ้น จากข้อพิพาททางการทูตครั้งใหญ่กับปักกิ่ง

     หัวหน้าโครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล "โชอิจิ อิชิอิ" กล่าวว่า "หนึ่งในภารกิจของเรา คือ การสร้างห่วงโซ่อุปทานของแร่หายาก ที่ผลิตได้ภายในประเทศ เพื่อให้มั่นใจถึงอุปทานที่มีเสถียรภาพของแร่ธาตุที่จำเป็นต่อภาคอุตสาหกรรม"

การลดการพึ่งพาจีนไม่ใช่เรื่องง่าย
     เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา จีนได้สั่งห้ามการส่งออกสินค้า ที่มีการใช้งานได้ทั้งในภาคพลเรือนและทางทหารไปยังญี่ปุ่น รวมถึงแร่ธาตุสำคัญบางชนิด โดยมีจุดหมายปลายทางเป็นกองทัพญี่ปุ่น

     ญี่ปุ่นได้ประณามมาตรการห้ามส่งออก ด้านการใช้งานสองทางของจีน แต่ปฏิเสธที่จะแสดงความคิดเห็นต่อรายงานเกี่ยวกับ การห้ามส่งออกในวงกว้าง ซึ่งจีนยังไม่ได้ยืนยันหรือปฏิเสธ ในขณะที่สื่อของรัฐบาลจีนระบุว่า "ปักกิ่งกำลังพิจารณามาตรการดังกล่าวอยู่..."

     รัฐมนตรีคลังของกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำ 7 ประเทศ มีกำหนดหารือเกี่ยวกับอุปทานแร่หายาก ในการประชุมที่กรุงวอชิงตันในวันจันทร์ที่ผ่านมา [ตามเวลาท้องถิ่น] และ ญี่ปุ่นไม่ใช่ชาติที่ไม่คุ้นเคยกับแรงกดดันจากจีนในประเด็นแร่หายาก โดยในปี 2010 จีนเคยชะลอการส่งออกแร่หายาก หลังเกิดเหตุการณ์ใกล้หมู่เกาะพิพาทในทะเลจีนตะวันออกมาแล้ว

     นับตั้งแต่นั้นมา ญี่ปุ่นได้ลดการพึ่งพาจีนลงจาก 90% เหลือประมาณ 60% ผ่านการลงทุนในโครงการต่างประเทศ เช่น ความร่วมมือระหว่างบริษัทการค้าโซจิทสึกับบริษัทไลนัส แรร์เอิร์ธส์ของออสเตรเลีย รวมถึงการส่งเสริมการรีไซเคิลแร่หายาก และ การพัฒนากระบวนการผลิตที่ใช้แร่เหล่านี้น้อยลง อย่างไรก็ตาม โครงการเกาะมินามิโทริถือเป็นความพยายามครั้งแรก ในการจัดหาแร่หายากจากแหล่งภายในประเทศญี่ปุ่น

     นักเศรษฐศาสตร์บริหาร "ทากาฮิเดะ คิอุจิ" จากสถาบันวิจัยโนมูระ กล่าวว่า "ทางออกที่แท้จริง คือ การสามารถผลิตแร่หายากได้ภายในญี่ปุ่น" และ "หากมาตรการควบคุมการส่งออกในรอบใหม่นี้ ครอบคลุมแร่หายากจำนวนมาก บริษัทญี่ปุ่นก็จะพยายามลดการพึ่งพาจีนอีกครั้ง แต่ผมไม่คิดว่าจะเป็นเรื่องง่าย" และ "สำหรับแร่หายากชนิดหนักบางประเภท เช่น ที่ใช้ในการผลิตแม่เหล็ก สำหรับมอเตอร์รถยนต์ไฟฟ้าและไฮบริด ญี่ปุ่นยังคงพึ่งพาจีนเกือบทั้งหมด ซึ่งถือเป็นความเสี่ยงสำคัญต่ออุตสาหกรรมยานยนต์ ซึ่งเป็นหัวใจหลักของประเทศ..."

โครงการระยะยาว
     นับตั้งแต่เหตุการณ์ในปี 2010 รัฐบาลญี่ปุ่นและภาคเอกชน ได้จัดตั้งคลังสำรองแร่หายาก แม้จะไม่เปิดเผยปริมาณก็ตาม โดยในงานเลี้ยงปีใหม่ของอุตสาหกรรมเหมืองแร่ญี่ปุ่น เมื่อวันพุธที่แล้ว [ตามเวลาท้องถิ่น] ผู้บริหารหลายรายกล่าวว่า "พวกเรามีความพร้อมมากกว่าที่เคยรับมือกับความปั่นป่วนที่อาจเกิดขึ้น" โดยอ้างถึงความพยายาม ในการกระจายแหล่งจัดหาและคลังสำรองของประเทศ..

     อย่างไรก็ตาม ผู้อำนวยการฝ่ายเศรษฐกิจความมั่นคง "คาซึมิ นิชิกาวะ" ของกระทรวงการค้า กล่าวว่า "รัฐบาลจำเป็นต้องเตือนภาคธุรกิจอย่างต่อเนื่อง ให้กระจายห่วงโซ่อุปทาน" และ "บางครั้งเมื่อเกิดเหตุการณ์ขึ้น ธุรกิจก็ตอบสนอง แต่เมื่อเหตุการณ์จบลง ธุรกิจก็ลืม เราจำเป็นต้องรักษาความพยายามอย่างต่อเนื่อง"

     โครงการเกาะมินามิโทริ ซึ่งรัฐบาลได้ลงทุนไปแล้วราว 40,000 ล้านเยน นับตั้งแต่ปี 2018 ก็เป็นโครงการในระยะยาวเช่นกัน ซึ่งยังไม่มีการเปิดเผยปริมาณสำรองที่ประเมินไว้ และ ยังไม่ได้กำหนดเป้าหมายการผลิต แต่หากโครงการประสบความสำเร็จ จะมีการทดลองทำเหมืองในระดับเต็มรูปแบบในเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2027

    ก่อนหน้านี้ การทำเหมืองตะกอนโคลนถูกมองว่า "ไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ" เนื่องจากต้นทุนสูง อย่างไรก็ตาม หากการหยุดชะงักของอุปทานจากจีนยังคงดำเนินต่อไป และ ผู้ซื้อยอมรับราคาที่สูงขึ้น โครงการนี้อาจมีความเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า...

      "คาซึมิ นิชิกาวะ" กล่าวอีกว่า "จีนกำลังจับตาสถานการณ์อย่างใกล้ชิด โดยเมื่อเดือนมิถุนายนปีที่แล้ว ระหว่างที่เรือกำลังทำการสำรวจรอบเกาะ กองเรือรบของจีนได้แล่นผ่านบริเวณใกล้เคียง" และ "เรารู้สึกถึงความวิตกกังวลอย่างมาก จากการกระทำที่มีลักษณะคุกคามเช่นนั้น!!" ในขณะที่จีนชี้แจงว่า การกระทำดังกล่าวเป็นไปตามกฎหมายระหว่างประเทศ พร้อมเรียกร้องให้ญี่ปุ่นออกจากดินแดนของจีน...

อ้างอิง : https://japannews.yomiuri.co.jp/news-services/reuters/20260112-303533/