การถาม AI หนึ่งครั้ง เท่ากับเทน้ำทิ้ง 1 ขวด

สวัสดีชาวโพสต์จังทุกคน วันนี้เอาสาระดีๆมาฝากอีกแล้วเช่นเคย มันเป็นเรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิดมาก ใครจะไปเชื่อว่าเจ้า AI ล้ำๆ อย่าง ChatGPT หรือ Gemini ที่เรากดพิมพ์ถามกันอยู่ทุกวันนี้เนี่ย

เบื้องหลังความฉลาดของมันไม่ได้กินแค่ไฟอย่างเดียวนะ แต่มัน กินน้ำ ดุมากจนน่าตกใจเลยทีเดียว ข้อมูลเผยความลับที่บริษัทเทคโนโลยีไม่ค่อยอยากบอกเรา 

ว่าทุกครั้งที่เราถาม—ตอบกับ AI อย่าง GPT-4 เพียงแค่ครั้งเดียวเนี่ย ระบบเบื้องหลังอาจจะต้องใช้น้ำสะอาดไปมากถึง 1 ขวด หรือประมาณ 500 มิลลิลิตร

เพื่อเอาไประบายความร้อนให้กับเครื่อง Server ยักษ์ใหญ่ที่ทำงานกันตัวเป็นเกลียวตลอด 24 ชั่วโมง ลองจินตนาการดูนะ ว่าวันหนึ่งมีคนใช้ AI ทั่วโลกกี่ล้านคน

ปริมาณน้ำที่เสียไปมันจะมหาศาลขนาดไหน ยิ่งถ้าเป็นการฝึกฝนโมเดลใหญ่ๆ อย่าง GPT-3 ในอดีตเนี่ย เขาต้องใช้น้ำไปมากกว่า 700,000 ลิตรเลยทีเดียว

และมีการคาดการณ์กันว่าภายในปี 2027 การใช้ AI ทั่วโลกจะดึงน้ำไปใช้สูงถึง 6.6 พันล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งมันมากกว่าน้ำที่คนทั้งประเทศเดนมาร์กใช้รวมกันทั้งปีถึง 6 เท่าเลย

ความน่ากลัวของเรื่องนี้คือมันเริ่มกลายเป็นชนวนเหตุการแย่งชิงทรัพยากรน้ำระหว่าง ทุนเทคโนโลยี กับ ประชาชน ในหลายพื้นที่ทั่วโลก 

อย่างที่ประเทศอุรุกวัยเมื่อปี 2023 เขาเจอภัยแล้งหนักที่สุดในรอบกว่า 70 ปี จนน้ำจืดไม่พอใช้ ชาวบ้านต้องยอมดื่มน้ำประปาที่เป็นน้ำกร่อยรสชาติเค็มๆ แทน 

แต่ในขณะที่ประชาชนลำบากขนาดนั้น Google กลับมีแผนจะสร้าง Data Center ที่ต้องใช้น้ำมหาศาลเทียบเท่ากับคน 55,000 คนใช้ต่อวัน จนชาวเมืองทนไม่ไหวต้องลุกฮือขึ้นมาประท้วง 

หรืออย่างในชิลีที่เจอภัยแล้งยาวนานกว่า 14 ปี ประชาชนก็ออกมาคัดค้านการสร้างศูนย์ข้อมูลแห่งที่สองของ Google จนศาลต้องสั่งระงับใบอนุญาต 

เพราะมันจะไปสูบน้ำใต้ดินมาใช้จนชาวบ้านไม่มีจะกินแม้แต่ในอเมริกาเองอย่างที่รัฐโอเรกอน หน่วยงานท้องถิ่นถึงขั้นเคยพยายามแอบปิดบังข้อมูลการใช้น้ำของบริษัทเทคโนโลยี 

โดยอ้างว่าเป็นความลับทางการค้าแต่พอถูกบังคับให้เปิดเผยออกมาก็พบว่าบริษัทเหล่านี้ใช้น้ำไปมากกว่า 1 ใน 4 ของน้ำทั้งเมือง

ตัดภาพกลับมาที่ประเทศไทยบ้านเรา ตอนนี้รัฐบาลกำลังเดินหน้าเต็มตัวเพื่อดึงดูดค่ายยักษ์ใหญ่ทั้ง Google, Microsoft และ AWS ให้มาตั้ง Data Center ในไทย

โดยหวังจะขึ้นแท่นเป็นศูนย์กลางดิจิทัลของอาเซียนแทนสิงคโปร์ ซึ่งแน่นอนว่ามันดีต่อเศรษฐกิจและตัวเลข GDP ของประเทศเรามาก 

แต่สิ่งที่น่ากังวลและต้องมองให้ทะลุคือเราเตรียมตัวรับมือกับผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมไว้แค่ไหน เพราะศูนย์ข้อมูลพวกนี้ใช้ไฟเยอะและใช้น้ำสะอาดมหาศาล

ในวันที่โลกเรากำลังเจอกับสภาวะโลกรวน ภัยแล้งมาบ่อยขึ้น ถ้าเราบริหารจัดการไม่ดีพอ วันหนึ่งเราอาจจะต้องเลือกระหว่าง ความล้ำของเทคโนโลยี กับ น้ำกินน้ำใช้ของคนในพื้นที่

 เหมือนที่หลายประเทศกำลังเจออยู่ก็ได้ แม้ตอนนี้บริษัทใหญ่ๆ จะพยายามแก้ภาพลักษณ์ด้วยการทำโครงการเติมน้ำกลับคืนสู่ธรรมชาติ

หรือใช้ระบบระบายความร้อนที่ประหยัดน้ำมากขึ้น แต่ตราบใดที่มาตรการยังไม่โปร่งใสและไม่มีกฎหมายควบคุมที่ชัดเจน วิกฤตน้ำจืดจากน้ำมือ AI ก็ยังเป็นเรื่องที่พวกเราทุกคนต้องช่วยกันจับตามอง เพราะความสะดวกสบายที่เราได้รับในวันนี้ อาจจะมีราคาจ่ายเป็นน้ำจืดในอนาคตของพวกเราเอง