ละตินอเมริกาในพื้นที่สีเทา ความบาดหมางสหรัฐฯ–เวเนซุเอลาที่ยังไม่คลี่คลาย

ท่ามกลางภูมิภาคละตินอเมริกาที่กำลังพัฒนาและเปลี่ยนผ่านอย่างรวดเร็ว ความบาดหมางระหว่างสหรัฐอเมริกาและเวเนซุเอลายังคง “นิ่งแต่ตึง” ราวกับเส้นด้ายที่ถูกดึงจนสุดแต่ยังไม่ขาด ความขัดแย้งนี้ไม่ได้ปะทุเป็นเหตุการณ์ใหญ่รายวัน แต่กลับฝังตัวอยู่ในโครงสร้างการเมือง เศรษฐกิจ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของทั้งภูมิภาคอย่างเงียบ ๆ และยืดเยื้อสำหรับสหรัฐฯ เวเนซุเอลายังคงถูกมองว่าเป็นตัวอย่างของรัฐที่ท้าทายระเบียบโลกแบบตะวันตก ทั้งในแง่ประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และระบบเศรษฐกิจ การคว่ำบาตรที่ยืดเยื้อมาหลายปีไม่ได้มีเป้าหมายแค่กดดันรัฐบาลการากัส แต่ยังเป็นการส่งสัญญาณไปยังประเทศอื่นในภูมิภาคว่า เส้นแบ่งระหว่าง “พันธมิตร” และ “คู่ขัดแย้ง” ของวอชิงตันยังคงชัดเจนในอีกด้านหนึ่ง เวเนซุเอลาภายใต้รัฐบาลของประธานาธิบดีนิโกลัส มาดูโร มองความขัดแย้งนี้เป็นเรื่องของอธิปไตยและการต่อต้านการแทรกแซงจากภายนอก รัฐบาลการากัสใช้ความตึงเครียดกับสหรัฐฯ เป็นทั้งเกราะป้องกันทางการเมืองภายใน และเครื่องมือสร้างความ正当ในการรวมศูนย์อำนาจ ท่ามกลางเศรษฐกิจที่ยังเปราะบางและประชาชนที่ต้องเผชิญกับค่าครองชีพสูง

สิ่งที่ทำให้ความบาดหมางนี้ “คงที่” มากกว่าจะปะทุ คือบริบทของละตินอเมริกาที่กำลังพัฒนา หลายประเทศในภูมิภาคไม่ได้ต้องการเลือกข้างอย่างชัดเจนเหมือนในยุคสงครามเย็น พวกเขาต้องการรักษาความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับสหรัฐฯ ขณะเดียวกันก็ไม่ปิดประตูใส่เวเนซุเอลา ซึ่งยังเป็นผู้เล่นสำคัญด้านพลังงานและการเมืองระดับภูมิภาครัฐบาลหลายประเทศเลือกใช้แนวทางประนีประนอม ไม่สนับสนุนการคว่ำบาตรอย่างเปิดเผย แต่ก็ไม่ท้าทายสหรัฐฯ ตรง ๆ ท่าทีนี้ทำให้เวเนซุเอลาไม่ถูกโดดเดี่ยวอย่างสมบูรณ์ ขณะเดียวกันก็ไม่สามารถหลุดพ้นจากแรงกดดันระหว่างประเทศได้เต็มที่ในเชิงเศรษฐกิจ ความขัดแย้งระหว่างวอชิงตันกับการากัสยังคงส่งผลต่อทิศทางการพัฒนาของภูมิภาค การคว่ำบาตรน้ำมันทำให้เวเนซุเอลาต้องหันไปพึ่งพาตลาดและพันธมิตรนอกซีกโลกตะวันตกมากขึ้น ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านต้องรับมือกับผลกระทบทางอ้อม ทั้งแรงงานอพยพ การค้าชายแดน และความไม่แน่นอนของตลาดพลังงานสำหรับสหรัฐฯ การรักษาระยะห่างเชิงความขัดแย้งกับเวเนซุเอลาโดยไม่ผลักดันให้เกิดการปะทะตรง ๆ เป็นยุทธศาสตร์ที่สะท้อนความเป็นจริงใหม่ วอชิงตันต้องแบ่งความสนใจไปยังหลายสมรภูมิทั่วโลก ทำให้ละตินอเมริกาไม่ใช่เวทีหลักเหมือนในอดีต ความบาดหมางจึงถูก “แช่แข็ง” ไว้ มากกว่าจะถูกเร่งให้คลี่คลายหรือทวีความรุนแรง

นักวิเคราะห์มองว่า ความนิ่งนี้ไม่ได้หมายถึงเสถียรภาพ แต่คือความไม่แน่นอนที่ถูกเลื่อนออกไป ปัญหาพื้นฐานยังคงอยู่ ทั้งเรื่องประชาธิปไตยในเวเนซุเอลา บทบาทของสหรัฐฯ ในภูมิภาค และความสามารถของละตินอเมริกาในการกำหนดทิศทางของตนเองโดยไม่ถูกดึงเข้าไปในเกมอำนาจของมหาอำนาจท้ายที่สุด ความบาดหมางระหว่างสหรัฐอเมริกาและเวเนซุเอลาที่ดำรงอยู่อย่างคงที่ สะท้อนภาพละตินอเมริกายุคใหม่ที่ไม่ได้เป็นสนามแข่งขันแบบขาวดำอีกต่อไป แต่เป็นพื้นที่สีเทา ที่ประเทศกำลังพัฒนาพยายามเอาตัวรอด รักษาผลประโยชน์ และถ่วงดุลอำนาจ ท่ามกลางความขัดแย้งที่ยังไม่จบ และยังไม่เริ่มใหม่อย่างเต็มรูปแบบ