ศึกเล็กในเกมใหญ่ ความขัดแย้งไทย–กัมพูชากับสมดุลอำนาจเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ความตึงเครียดระหว่างไทยกับกัมพูชา ซึ่งในอดีตมักถูกมองว่าเป็นความขัดแย้งระดับทวิภาคีในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กำลังถูกจับตาในมิติที่กว้างขึ้น เมื่อสถานการณ์ดังกล่าวเริ่มสะท้อนภาพการแข่งขันเชิงอำนาจของมหาอำนาจ โดยเฉพาะบทบาทของสหรัฐอเมริกาและจีนที่แทรกซึมเข้ามาอย่างแนบเนียนในสายตานักวิเคราะห์ด้านความมั่นคง ไทยถูกจัดวางให้เป็น พันธมิตรของสหรัฐฯ ที่มีศักยภาพทางทหารครบครัน มีทั้งโครงสร้างพื้นฐาน กำลังพล การฝึกซ้อมร่วม และอาวุธที่ทันสมัย ขณะที่กัมพูชาถูกมองว่าเป็นประเทศที่มีกำลังทางทหารอ่อนแอกว่าอย่างชัดเจน แต่สิ่งที่ทำให้สมการนี้ซับซ้อนขึ้น คือ การเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดของกัมพูชากับจีน ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่แค่เศรษฐกิจ แต่ขยายไปถึงความร่วมมือด้านการทหารและยุทธศาสตร์

ในเชิงรูปธรรม ความขัดแย้งไทย–กัมพูชาไม่ได้อยู่ในระดับที่นำไปสู่สงครามเต็มรูปแบบ แต่เป็นพื้นที่ทดสอบอิทธิพลและการจัดวางกำลังทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง ไทยในฐานะพันธมิตรสหรัฐฯ ต้องรักษาสมดุลระหว่างการแสดงศักยภาพด้านความมั่นคง กับการหลีกเลี่ยงการถูกดึงเข้าไปเป็นเครื่องมือของการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ

สำหรับสหรัฐอเมริกา ไทยยังคงเป็นพันธมิตรเก่าแก่ในภูมิภาค มีบทบาทสำคัญในโครงสร้างความมั่นคงของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่ในขณะเดียวกัน วอชิงตันก็ต้องเผชิญความจริงว่า จีนกำลังขยายอิทธิพลอย่างลึกซึ้งในประเทศเพื่อนบ้านของไทย รวมถึงกัมพูชา ผ่านการลงทุน โครงสร้างพื้นฐาน และความร่วมมือทางทหาร

ในมุมของกัมพูชา การเชื่อมโยงกับจีนเป็นทั้งเกราะป้องกันและเครื่องต่อรอง แม้กำลังทหารจะด้อยกว่าไทย แต่การมีจีนหนุนหลังทำให้กัมพูชามีน้ำหนักทางการเมืองมากขึ้นในเวทีภูมิภาค และช่วยลดแรงกดดันจากประเทศเพื่อนบ้านหรือชาติตะวันตก การพึ่งพาจีนจึงไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่กลายเป็นยุทธศาสตร์หลักของพนมเปญนักวิเคราะห์บางส่วนมองว่า สถานการณ์นี้สะท้อนภาพคลาสสิกของยุคภูมิรัฐศาสตร์ใหม่ คือ ประเทศที่มีอำนาจทางทหารเหนือกว่า ต้องเผชิญคู่ขัดแย้งที่อ่อนแอกว่า แต่มีมหาอำนาจหนุนหลัง ทำให้ความขัดแย้งไม่สามารถแก้ได้ด้วยกำลังเพียงอย่างเดียว เพราะทุกการเคลื่อนไหวย่อมมีแรงสะท้อนในระดับภูมิภาคและระดับโลก

สำหรับไทย ความท้าทายสำคัญไม่ใช่การ “ชนะ” กัมพูชาในเชิงกำลัง แต่คือการบริหารความสัมพันธ์กับทั้งสหรัฐฯ และจีนไปพร้อมกัน โดยไม่ให้ความขัดแย้งชายแดนหรือประเด็นทวิภาคี กลายเป็นชนวนที่เปิดช่องให้มหาอำนาจเข้ามากำหนดทิศทางแทนผลประโยชน์ของประเทศ

ขณะเดียวกัน ความเคลื่อนไหวนี้ยังส่งสัญญาณไปยังประเทศอื่นในอาเซียนว่า ภูมิภาคกำลังเผชิญแรงกดดันให้ “เลือกข้าง” มากขึ้น แม้หลายประเทศจะพยายามยึดหลักสมดุลและความเป็นกลาง แต่ความเป็นจริงคือ การแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีนกำลังทำให้พื้นที่สีเทาแคบลงเรื่อย ๆท้ายที่สุด ความขัดแย้งไทย–กัมพูชาอาจไม่ได้ปะทุเป็นการเผชิญหน้าทางทหารโดยตรง แต่กำลังกลายเป็นภาพสะท้อนของเกมใหญ่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่พันธมิตรสหรัฐฯ ซึ่งมีศักยภาพพร้อมรบ ต้องรับมือกับประเทศที่อ่อนแอกว่าในเชิงกำลัง แต่มีสายสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับจีน และนั่นทำให้ทุกก้าวเดินต้องคำนวณมากกว่าที่เคยเป็น