ทรัมป์เดินเกมยกเครื่องแรงงานรัฐ ศึกใหม่ระหว่างฝ่ายบริหารกับระบบราชการ

การเดินหน้า “ยกเครื่องแรงงานของรัฐบาลกลาง” กลายเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญของฝ่ายบริหารประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่กำลังถูกจับตาอย่างใกล้ชิด ไม่ใช่แค่จากข้าราชการสหรัฐฯ หลายล้านคน แต่รวมถึงนักการเมือง นักวิชาการ และสหภาพแรงงานทั่วประเทศ เพราะนี่ไม่ใช่การปรับโครงสร้างเล็ก ๆ หากเป็นความพยายามเปลี่ยนสมดุลอำนาจระหว่างรัฐบาลกลางกับข้าราชการอย่างเป็นระบบแก่นของการยกเครื่องครั้งนี้อยู่ที่แนวคิดซึ่งทรัมป์และทีมงานพูดชัดมาตลอดว่า รัฐบาลกลาง “ใหญ่ เทอะทะ และเคลื่อนไหวช้าเกินไป” ในสายตาฝ่ายบริหาร การปฏิรูประบบแรงงานจึงถูกวางให้เป็นเครื่องมือทำให้รัฐทำงานเร็วขึ้น มีความรับผิดรับชอบมากขึ้น และอยู่ภายใต้การควบคุมของฝ่ายการเมืองมากขึ้น

หนึ่งในประเด็นที่สร้างแรงสั่นสะเทือนมากที่สุด คือการปรับสถานะของข้าราชการบางกลุ่ม โดยเปิดช่องให้ฝ่ายบริหารสามารถปลด ย้าย หรือปรับตำแหน่งได้ง่ายขึ้น โดยอ้างเหตุผลเรื่องประสิทธิภาพและความจงรักภักดีต่อนโยบายรัฐบาล แนวคิดนี้ถูกสนับสนุนจากฝ่ายที่เห็นว่าข้าราชการระดับสูงจำนวนหนึ่งกลายเป็น “รัฐซ้อนรัฐ” ที่ขัดขวางเจตจำนงของผู้นำที่มาจากการเลือกตั้ง

แต่ในอีกมุมหนึ่ง ฝ่ายคัดค้านมองว่านี่คือความพยายามแทรกแซงระบบราชการอย่างอันตราย เพราะข้าราชการรัฐบาลกลางถูกออกแบบมาให้มีความเป็นกลาง ทำงานต่อเนื่องไม่ว่าผู้นำทางการเมืองจะเปลี่ยนไปอย่างไร การทำให้ตำแหน่งงานไม่มั่นคง อาจนำไปสู่บรรยากาศความกลัว การเอาใจการเมือง และการตัดสินใจที่ไม่ยึดผลประโยชน์สาธารณะเป็นหลักสหภาพแรงงานภาครัฐออกมาแสดงความกังวลอย่างเปิดเผย โดยเตือนว่าการยกเครื่องแรงงานในลักษณะนี้ อาจทำลายหลักประกันการจ้างงาน ลดอำนาจต่อรองของลูกจ้าง และเปิดทางให้การเมืองเข้ามาครอบงำการทำงานของหน่วยงานรัฐมากเกินไป หลายฝ่ายยังมองว่า การปฏิรูปที่เกิดขึ้นเร็วและแรง อาจนำไปสู่การฟ้องร้องทางกฎหมายในระยะยาวฝ่ายบริหารทรัมป์โต้กลับว่า ระบบเดิมไม่ตอบโจทย์โลกปัจจุบัน ข้าราชการที่ทำงานไม่มีประสิทธิภาพแทบไม่สามารถถูกลงโทษหรือปลดออกได้ และนั่นคือภาระของผู้เสียภาษี การยกเครื่องแรงงานจึงถูกอธิบายว่าเป็นการคืนอำนาจให้ประชาชน ผ่านผู้นำที่พวกเขาเลือกมาสิ่งที่ทำให้ประเด็นนี้ซับซ้อนขึ้น คือผลกระทบที่อาจลามไปไกลกว่ารัฐบาลชุดปัจจุบัน เพราะหากโครงสร้างแรงงานถูกเปลี่ยนสำเร็จ ผู้นำในอนาคตไม่ว่าจะมาจากพรรคใด ก็อาจใช้กลไกเดียวกันนี้เพื่อจัดระเบียบระบบราชการตามแนวคิดของตนเอง นั่นทำให้หลายฝ่ายเริ่มตั้งคำถามว่า การปฏิรูปครั้งนี้คือการเพิ่มประสิทธิภาพ หรือกำลังเขียนกติกาใหม่ของรัฐอเมริกัน

ในระยะสั้น การติดตามการยกเครื่องแรงงานของรัฐบาลกลางภายใต้ทรัมป์ จึงไม่ใช่แค่การดูว่ามีกี่ตำแหน่งถูกปรับหรือใครถูกปลด แต่คือการเฝ้าดูทิศทางของอำนาจรัฐ ว่ากำลังขยับเข้าใกล้การควบคุมโดยฝ่ายการเมืองมากขึ้นเพียงใด และเส้นแบ่งระหว่าง “รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง” กับ “ระบบราชการอิสระ” จะถูกขีดใหม่อย่างไรสำหรับสหรัฐอเมริกา นี่อาจเป็นหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่สำคัญที่สุดในรอบหลายทศวรรษ และสำหรับโลกภายนอก มันคือสัญญาณว่า แม้แต่ประเทศที่ขึ้นชื่อเรื่องระบบราชการมั่นคง ก็ยังไม่พ้นแรงสั่นสะเทือนจากการเมืองยุคผู้นำแข็งกร้าว