ยูเครนและนานาชาติต้องทำอะไรบ้าง เพื่อให้ปูตินหยุดทำสงคราม?

คำถามว่า “ยูเครนและนานาชาติต้องทำอะไรบ้าง เพื่อให้วลาดิเมียร์ ปูติน หยุดทำสงครามในยูเครน” เป็นคำถามที่ถูกถามซ้ำแล้วซ้ำเล่าในเวทีการเมืองโลก แต่คำตอบกลับไม่เคยง่ายขึ้นตามกาลเวลา เพราะความจริงอันไม่สวยงามคือ สงครามครั้งนี้ไม่ได้จบลงด้วยเหตุผลทางศีลธรรม หรือเสียงเรียกร้องสันติภาพ หากแต่ถูกกำหนดด้วยผลประโยชน์ อำนาจ และต้นทุนที่แต่ละฝ่ายต้องจ่ายสำหรับปูติน การหยุดสงครามไม่ใช่เรื่องของความเมตตา แต่คือการคำนวณอย่างเยือกเย็นว่า “ไปต่อ” หรือ “พอแค่นี้” แบบไหนเสียหายน้อยกว่า ดังนั้น สิ่งที่ยูเครนและนานาชาติต้องทำ ไม่ใช่การหวังให้ผู้นำเครมลินเปลี่ยนใจ แต่คือการบังคับให้สมการนี้เปลี่ยน

สิ่งแรกและสำคัญที่สุดคือ ยูเครนต้องยืนให้ได้ในสนามรบ เพราะในโลกความจริง โต๊ะเจรจามักถูกจัดขึ้นก็ต่อเมื่อฝ่ายหนึ่งเริ่มเห็นชัดว่าไม่สามารถเอาชนะได้ด้วยกำลัง ยูเครนไม่จำเป็นต้องชนะอย่างถล่มทลาย แต่ต้องทำให้สงครามมีราคาแพงพอสำหรับรัสเซีย ทั้งในแง่กำลังพล อาวุธ และเวลาที่สูญเสียไป ยิ่งสงครามยืดเยื้อโดยไม่คืบหน้าเท่าไร ความชอบธรรมของปูตินในสายตาชนชั้นนำของรัสเซียก็ยิ่งสั่นคลอนมากขึ้นเท่านั้น

ในจุดนี้ บทบาทของ NATO และสหรัฐอเมริกาไม่ใช่เรื่องรอง แต่คือหัวใจของเกมยาว ความช่วยเหลือแบบมา ๆ หาย ๆ หรือขึ้นกับฤดูกาลการเมืองภายในประเทศ ไม่ได้สร้างแรงกดดันใด ๆ ต่อเครมลิน ตรงกันข้าม มันกลับเปิดโอกาสให้รัสเซียเดิมพันว่า “ตะวันตกจะเหนื่อยก่อน” สิ่งที่จำเป็นคือความแน่นอน การส่งสัญญาณว่าการสนับสนุนยูเครนจะเป็นโครงสร้างถาวร ไม่ใช่แค่กระแสชั่วคราว หากปูตินมั่นใจว่ารอไปก็ไม่มีวันที่ฝ่ายตรงข้ามถอย ความคุ้มค่าของการยืดสงครามก็จะลดลงโดยอัตโนมัติ

ด้านเศรษฐกิจ โลกตะวันตกคว่ำบาตรรัสเซียไปมากแล้ว แต่ความจริงคือมาตรการเหล่านั้นยังไม่ถึงจุดที่บีบให้เครมลินจนมุม รัสเซียยังขายพลังงานได้ ยังมีรายได้เข้ารัฐ และยังปรับตัวเข้ากับเศรษฐกิจแบบสงครามได้พอสมควร ปัญหาจึงไม่ใช่จำนวนคว่ำบาตร แต่คือการปิดช่องโหว่ การทำให้ต้นทุนตกกับกลุ่มอำนาจจริง ๆ ไม่ใช่แค่ประชาชนทั่วไป เมื่อชนชั้นนำเริ่มรู้สึกว่าสงครามนี้กำลังคุกคามอำนาจและทรัพย์สินของพวกเขา แรงกดดันภายในจะเริ่มทำงาน

ขณะเดียวกัน จีนคือปัจจัยที่โลกไม่อาจมองข้าม ปักกิ่งไม่ต้องการเห็นรัสเซียพังทลาย แต่ก็ไม่ต้องการความไร้เสถียรภาพระดับโลกเช่นกัน สงครามที่ยืดเยื้อทำให้จีนได้ประโยชน์ในเชิงยุทธศาสตร์บางด้าน แต่ก็สร้างความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจและภาพลักษณ์ของจีนในระยะยาว นานาชาติจึงต้องทำให้จีนเห็นว่า การปล่อยให้สงครามดำเนินต่อไปไม่ใช่ทางเลือกที่คุ้มค่า และการกดดันรัสเซียอย่างเงียบ ๆ อาจเป็นทางออกที่ปักกิ่งยอมรับได้มากกว่า สุดท้าย แม้หลายฝ่ายจะพูดถึงการเจรจา แต่บทเรียนจากอดีตชัดเจนว่า การเจรจาที่ไม่มีหลักประกันความปลอดภัย คือการหยุดยิงชั่วคราวก่อนสงครามรอบใหม่ ยูเครนจะไม่ยอมแลกดินแดนหรืออธิปไตยกับคำสัญญาลอย ๆ และโลกก็ไม่ควรผลักดันให้เกิดข้อตกลงที่ไม่มีเครื่องมือบังคับใช้ เพราะนั่นเท่ากับการเลื่อนปัญหา ไม่ใช่การแก้ปัญหาเมื่อมองภาพรวมแล้ว การทำให้ปูตินหยุดสงครามไม่ใช่เรื่องของการโน้มน้าวใจ แต่คือการทำให้การทำสงคราม “ไม่คุ้มอีกต่อไป” เมื่อสนามรบไม่ให้ชัยชนะ เศรษฐกิจรับภาระไม่ไหว พันธมิตรของยูเครนไม่ถอย และต้นทุนทางการเมืองเพิ่มขึ้นทุกวัน เมื่อนั้น โต๊ะเจรจาจะไม่ใช่ทางเลือกที่ดี แต่จะกลายเป็นทางออกเดียว