อินเดียฉวยโอกาสเปิดเส้นทางการค้ากับอัฟกานิสถานท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างกัน

     ความสัมพันธ์ระหว่างปากีสถานและอัฟกานิสถาน ตกอยู่ในจุดต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ ในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา หลังเกิดเหตุปะทะข้ามพรมแดนอย่างรุนแรง ซึ่งคร่าชีวิตผู้คนไปหลายสิบราย นอกจากนี้เส้นทางการค้าที่สำคัญ เช่น ด่านทอร์คัม และ ด่านชามาน ถูกปิดลง ส่งผลให้การค้าหยุดชะงัก ราคาสินค้าพุ่งสูง และ ความตึงเครียดระหว่างสองประเทศทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น การปิดพรมแดนของปากีสถานกับอัฟกานิสถาน ยังนำไปสู่การปรับโครงสร้างรูปแบบการค้าภูมิภาคครั้งใหญ่ โดยอินเดียกลายเป็นผู้ได้รับประโยชน์หลัก จากสถานการณ์ดังกล่าว...

วิกฤตพรมแดนปากีสถาน–อัฟกานิสถาน พลิกโฉมการค้าในภูมิภาค
     กรรมการสภาหอการค้าอัฟกานิสถาน "ข่าน จาน อโลโคซัย" กล่าวว่า "ความขัดแย้งระหว่างปากีสถานและอัฟกานิสถาน ทำให้การค้าระหว่าง 2 ประเทศเพื่อนบ้านลดลงเกือบครึ่งหนึ่ง โดยก่อนหน้านี้ การค้าทวิภาคีเติบโตถึง 25% ในปีงบประมาณ 2024–2025 มีมูลค่าเกือบ 2 พันล้านดอลลาร์ อย่างไรก็ตาม หลังการปิดพรมแดนและความตึงเครียดทางทหาร มูลค่าการค้าดังกล่าวลดลงเหลือราว 1 พันล้านดอลลาร์"

     องค์การการค้าโลก กล่าวว่า "นี่ถือเป็นความสูญเสียอย่างมากสำหรับประเทศที่มีมูลค่าส่งออกเพียง 992 ล้านดอลลาร์ และ นำเข้าสูงถึง 5.76 พันล้านดอลลาร์ในปี 2022"

อัฟกานิสถานหันหน้าไปสู่อินเดีย
     เมื่อความสัมพันธ์ทางการค้าที่สำคัญกับปากีสถานถูกกระทบอย่างรุนแรง อัฟกานิสถานซึ่งถูกนานาชาติส่วนใหญ่เมินเฉย นับตั้งแต่ตาลีบันกลับสู่อำนาจ จึงเร่งมองหาเส้นทางการค้าใหม่ โดยรัฐบาลนิวเดลีได้ขยับตัวอย่างรวดเร็ว เพื่อวางตำแหน่งตนเองเป็นทางเลือกหลัก

     รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ "นูรุดดิน อาซิซี" ของอัฟกานิสถาน ได้เดินทางไปกรุงนิวเดลีเพื่อเจรจาขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจ รวมถึงการเพิ่มเที่ยวบินขนส่งสินค้าไปยังกรุงคาบูลจากเมืองต่างๆ ของอินเดีย เช่น เดลี อัมริตซาร์ และ มุมไบ โดยทั้งสองฝ่ายยังได้แต่งตั้งทูตพาณิชย์ประจำสถานทูต เพื่อกำกับดูแลและอำนวยความสะดวก ด้านการค้าระหว่างกัน โดยการหารือมุ่งเน้นไปที่การลดภาษี การยกเว้นภาษี และ การตั้งเป้าหมายมูลค่าการค้าทวิภาคีที่ 1 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งสะท้อนความตั้งใจของอัฟกานิสถาน ในการปรับโครงสร้างความสัมพันธ์ทางการค้าใหม่ โดยลดการพึ่งพาท่าเรือและพรมแดนของปากีสถาน

     หัวใจสำคัญของยุทธศาสตร์อินเดีย คือ ท่าเรือชาบาฮาร์ ในอิหร่าน ซึ่งเปิดทางให้อัฟกานิสถานที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล สามารถเข้าถึงน่านน้ำสากลได้ โดยไม่ต้องผ่านดินแดนของปากีสถาน อินเดียได้ลงทุนอย่างมากในท่าเรือแห่งนี้ ซึ่งกลายเป็นเส้นทางทะเลสำคัญ ที่หลีกเลี่ยงปากีสถาน  และ เอื้อให้การนำเข้าสินค้าจำเป็นสู่อัฟกานิสถาน เป็นไปได้อย่างต่อเนื่อง

     นับตั้งแต่ความสัมพันธ์ปากีสถาน-อัฟกานิสถานเสื่อมถอย พ่อค้าอัฟกันจำนวนมากได้หันมาใช้ท่าเรือชาบาฮาร์ ในการนำเข้าอาหาร สินค้าโภคภัณฑ์ วัสดุก่อสร้าง และ สินค้าอุปโภคบริโภค ซึ่งเดิมเคยผ่านปากีสถาน

     อดีตทูตอินเดีย "อาจาย บิซาเรีย" ประจำปากีสถาน กล่าวว่า "อินเดียควรเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของท่าเรือชาบาฮาร์ รวมถึงระบบตู้คอนเทนเนอร์ คลังสินค้า และ การเชื่อมต่อกับพื้นที่ตอนใน เช่น ทางรถไฟชาบาฮาร์-ซาเฮดาน และด่านศุลกากรที่รวดเร็วขึ้น"

ความท้าทายและความไม่แน่นอน
      ผู้เชี่ยวชาญด้านอัฟกานิสถาน "ชานธี มารีเอต ดซูซา" กล่าวว่า "ท่าเรือชาบาฮาร์ยังต้องการการพัฒนาโลจิสติกส์และอุปกรณ์จำนวนมาก เช่น เครนและคลังสินค้า เพื่อรองรับการค้าของอัฟกานิสถานที่อาจเกิน 2 พันล้านดอลลาร์" และ "ปัจจัยสำคัญที่สุด คือ การเปิดใช้งานเส้นทางรถไฟ โดยเฉพาะเส้นทางชาบาฮาร์-ซาเฮดาน ซึ่งยังเผชิญอุปสรรคหลายประการ โดยเฉพาะมาตรการคว่ำบาตรของอเมริกาต่ออิหร่าน" และ "ด้วยความไม่แน่นอนของระยะเวลาการปิดพรมแดน  การแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างเหล่านี้อาจทำได้ยากพอสมควร"

การมีส่วนร่วมอย่างเป็นรูปธรรม
     ถึงแม้อินเดียจะยังไม่รับรอง รัฐบาลตาลีบันอย่างเป็นทางการ แต่ทั้ง 2 ฝ่ายได้กระชับความสัมพันธ์กันมากขึ้นในช่วงหลัง จากทั้งโอกาสและความจำเป็น โดยเฉพาะในบริบทของความสัมพันธ์อินเดีย-ปากีสถานที่ตึงเครียด อย่างไรก็ตาม นักการทูตอินเดียบางรายกล่าวเตือนว่า "ไม่ควรมองความขัดแย้งปัจจุบัน ว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างถาวร"

     อดีตข้าหลวงใหญ่อินเดีย "ที.ซี.เอ. ราฆวัน" ประจำปากีสถาน กล่าวว่า "ปัญหาโครงสร้างพื้นฐานและการคว่ำบาตรของอเมริกาต่ออิหร่าน ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญ ต่อการค้าของอินเดียไปยังอัฟกานิสถาน" และ "วิกฤตนี้อาจไม่ยืดเยื้อหลายปี แต่ก็ไม่น่าจะคลี่คลายได้ ในเวลาอันสั้นเช่นกัน!!"

อ้างอิง : https://www.dw.com/en/india-seizes-afghanistan-trade-opening-amid-pakistan-rift/a-75203215