ไขข้อสงสัยว่าทำไมเพลงถึงชอบเล่นวนอยู่ในหัวเรา

คุณเคยฟังเพลงเพลงหนึ่งแล้วเวลาได้ยินหรือได้เห็นคำที่มีความเกี่ยวข้องกับในเพลงก็จะนึกถึงเพลงนั้นไหม? ยกตัวอย่างเช่น คุณเห็นคำว่า ช้าง หรือช้างตัวเป็น ๆ คุณจะนึกถึงเพลง ช้าง ช้าง ช้าง หรือเห็นคำว่า “Golden” ก็จะนึกถึงท่อน "we're goin' up, up, up" ของเพลง Golden ในอนิเมชั่นเรื่อง KPop Demon Hunters อาการเหล่านี้มันคือความรู้สึก Involuntary Musical Imagery (INMI) หรือที่เรียกกันติดปากว่า "Earworm" (เอียร์เวิร์ม) ซึ่งเป็นการได้ยินเสียงดนตรีในใจโดยไม่ได้ตั้งใจ หรือมีอาการเพลงติดหู โดยมีรายงานว่าพบว่าประชากรมากกว่า 90% ประสบปัญหานี้ จึงทำให้นักวิจัยพยายามหาสาเหตุว่าเพราะเหตุใดจึงเกิดอาการเพลงติดหู และหาวิธีการแก้ไขอาการเหล่านั้น 

โดยสาเหตุที่เกิดอาการเพลงติดหูนั้นมาจากดนตรีที่ซ้ำซากจำเจที่เราได้ยินถูกนำกลับมาใช้ใหม่จากที่เก็บข้อมูลเดิมในใจ อย่างเช่นในอัลบั้ม Golden ดนตรีประกอบเนื้อเพลง "we're goin' up, up, up" จะถูกเล่นซ้ำหลายครั้ง ลักษณะที่ติดหูมากที่สุดก็คือการเล่นซ้ำแบบ "ต่อเนื่อง" ซึ่งเป็นส่วนของเพลงที่เล่นซ้ำทันทีและไม่มีการหน่วงเวลา เช่นเดียวกับท่อนเพลงป๊อปที่เล่นซ้ำ และเมื่อเพลงใดเพลงหนึ่งติดหู จิตใจจะวนซ้ำท่อนเพลงนั้นไปเรื่อยๆ ราวกับไม่มีที่สิ้นสุด นั่นเป็นเพราะวิธีการจัดระเบียบการจดจำเพลงในจิตใจนั้นแตกต่างไปจากไฟล์เสียงหรือเทปบันทึกเสียงที่เล่นตั้งแต่ต้นจนจบ เมื่อเพลงใดเพลงหนึ่งติดหู จิตใจจะวนซ้ำท่อนเพลงนั้นไปเรื่อยๆ ราวกับไม่มีที่สิ้นสุด นั่นเป็นเพราะวิธีการจัดระเบียบการจดจำเพลงในจิตใจนั้นไม่เหมือนกับไฟล์เสียงหรือเทปบันทึกเสียงที่เล่นตั้งแต่ต้นจนจบ

ปัจจัยกระตุ้นหลายประการอาจทำให้เกิดเพลงติดหูได้ เช่น การได้ยินเพลงบางเพลงหรือทั้งหมดเมื่อเร็วๆ นี้ หรือแม้กระทั่งการได้ยินหรือเห็นวลีที่เกี่ยวข้องหรือการได้ยินเพลงอื่นที่ฟังดูคล้ายกัน 

นอกจากนี้นิสัยและปัจจัยกระตุ้นจากสภาพแวดล้อมก็มีบทบาทเช่นกัน ตัวอย่างเช่น หากคุณอยู่บนรถบัสและฟังเพลงทุกเช้า อาจมีท่อนเพลงหนึ่งผุดขึ้นมาในหัวคุณในเช้าวันหนึ่ง แม้ว่าคุณจะไม่ได้ฟังเพลงก็ตาม 

นักวิจัยบางคนพบว่าผู้คนชอบเพลงติดหูแต่ก็มีรายงานว่าท่อนเพลงบางท่อนติดหูผู้คนนานหลายชั่วโมงหรือหลายวัน แล้วถ้าคุณเบื่อเสียงในหัวล่ะ คุณจะสะบัดเพลงที่เล่นวนซ้ำ ๆ ออกไปได้อย่างไร? 

วิธีแรกที่จะช่วยคุณให้สลัดเพลงทที่เล่นวนซ้ำ ๆ อยู่ในหัวคือ การร้องเพลงนั้นให้คนอื่นฟัง 

วิธีที่สองคือการแทนที่เพลงที่มีท่อนซ้ำ ๆ น้อยกว่าเพลงที่อยู่ในหัวเรา 

บริษัทซอฟต์แวร์ Atlassian ได้เผยแพร่แทร็กเสียงความยาว 40 วินาทีที่ตั้งใจจะมาช่วยขจัดเพลงที่ติดหูโดยยึดหลักการที่อธิบายไว้ข้างต้น ด้วยทำนองเพลงแบบนี้ จะไม่มีเพลงซ้ำๆ ต่อเนื่องให้เพลงติดหูติดหูอีกต่อไป