“เขมร” เคลม “แคนลาว”..! อ้างมีต้นกำเนิดจากอาณาจักรขอม จุดชนวนเดือดในโซเชียล

“เขมร” เคลม “แคนลาว”..! อ้างมีต้นกำเนิดจากอาณาจักรขอม จุดชนวนเดือดในโซเชียล

โลกออนไลน์เดือดสนั่น หลังสื่อกัมพูชาเผยแพร่บทความอ้างว่า “แคนลาว” เครื่องดนตรีพื้นบ้านที่ถือเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวลาว แท้จริงแล้วมีต้นกำเนิดมาจาก “อาณาจักรขอมโบราณ” โดยอ้างหลักฐานจากภาพสลักบนกำแพง “นครวัด” ที่มีนักดนตรีถือเครื่องเป่าคล้ายแคน

บทความดังกล่าวถูกแชร์ต่ออย่างกว้างขวางในเพจกัมพูชา พร้อมระบุว่าเครื่องดนตรีชนิดนี้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมขอมในอดีต ก่อนจะแพร่ไปยังภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน และพัฒนาเป็น “แคนลาว” ในเวลาต่อมา

แต่เรื่องนี้กลับกลายเป็นชนวนให้โซเชียลลาวและไทย (โดยเฉพาะฝั่งอีสาน) ลุกฮือขึ้นมาปกป้องวัฒนธรรมของตัวเอง หลายคนมองว่าเป็น “การเคลมวัฒนธรรม” ซ้ำรอยเหตุการณ์เดิม พร้อมย้ำว่า “แคน” คือเครื่องดนตรีของชาวลาวแท้ ๆ ที่มีอายุหลายร้อยปี และได้รับการขึ้นทะเบียนจากยูเนสโกเมื่อปี 2017 ให้เป็น “มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ” ในนาม Khaen of the Lao People

นักวิชาการลาวบางคนยังออกมาโต้ว่า ภาพสลักในนครวัดที่กัมพูชาอ้างถึงนั้น แทบไม่ตรงกับแคนลาวในเชิงโครงสร้างและเสียง บางคนชี้ว่ามันอาจเป็นเพียง “เครื่องเป่าหลายท่อ” ที่พบทั่วไปในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่ได้หมายความว่าเป็นต้นกำเนิดของแคนลาวโดยตรง

หลังเรื่องนี้แพร่สะพัดในโซเชียล ชาวลาวจำนวนมากต่างออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลแสดงจุดยืนอย่างชัดเจน เพื่อปกป้องเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาติ พร้อมติดแฮชแท็กในภาษาลาวว่า “#ແຄນຂອງລາວ” (แคนของลาว) เพื่อแสดงพลังในโลกออนไลน์

เหตุการณ์ครั้งนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่ทั้งสองประเทศมีประเด็นทางวัฒนธรรมปะทะกัน ก่อนหน้านี้ก็เคยเกิดกรณี “รำอัปสรา” และ “ลายผ้าซิ่น” ที่ต่างฝ่ายต่างอ้างว่าเป็นต้นตำรับของตนเอง

สุดท้ายแล้ว ประเด็นนี้ไม่ใช่แค่เรื่อง “แคน” แต่สะท้อนถึงความอ่อนไหวของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมในภูมิภาค ที่ประวัติศาสตร์ของแต่ละชาติพันธุ์เกี่ยวพันกันมานับพันปี และเส้นแบ่งระหว่าง “การรับอิทธิพล” กับ “การเคลมต้นกำเนิด” ก็ยังบางเฉียบเหมือนเดิมในยุคโซเชียลที่ทุกอย่างแพร่กระจายได้ในพริบตา