นักวิทยาศาสตร์วิเคราะห์จุดกำเนิดของหลุมอุกกาบาตยักษ์ในไซเบียเรียอาจอยู่ลึกกว่าที่คิด

เมื่อปี 2014 นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบหลุมยักษ์ปริศนาบนคาบสมุทรยามาลในไซบีเรีย ซึ่งมีความกว้างประมาณ 30 เมตร และลึกกว่า 50 เมตร จริง ๆ แล้วมันไม่ใช่หลุมอุกกาบาตจริง ๆ แต่มันคือปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากการระเบิดของก๊าซ หรือเรียกอีกอย่างว่า Gas Emission Craters (GECs) 

นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานเกี่ยวกับสาเหตุของการเกิดหลุมยักษ์ดังกล่าวหลัก ๆ แล้วมาจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศที่มันร้อนขึ้น ส่งผลให้น้ำแข็งและหิมะที่อยู่ชั้นบนละลายซึมลึกลงไปสู่ชั้นน้ำเกลือ (cyopeg) ที่อยู่ใต้ชั้นดินเยือกแข็งถาวร (permafrost) เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้นก็ทำให้มีเทนไฮเดรตสลายตัวเป็นก๊าซ จนทำให้เกิดแรงดันและสร้างรอยร้าวขึ้นในชั้นใต้ดิน ซึ่งส่งผลให้ก๊าซมีเทนที่ถูกกักเก็บไว้นั้นเกิดแรงดันมหาศาลและระเบิดออกมาสู่ชั้นบรรยากาศจนกลายเป็นหลุมขนาดใหญ่ดังกล่าว ดังรูปตัวอย่างด้านล่าง 

ปัจจุบัน Helge Hellevang นักธรณีวิทยาจากมหาวิทยาลัยออสโล ได้ออกมาโต้แย้งกับทฤษฎีดังกล่าว โดยเขาและทีมนักวิจัยต่างเห็นพ้องต้องกันว่า สาเหตุหลักของการเกิด GECs นี้ เกิดจากปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในชั้นดินเยือกแข็งถาวรจนเกิดการระเบิดขึ้นนั้นไม่น่าจะเป็นไปได้ โดยเขาอธิบายเพิ่มเติมอีกด้วยว่า ปริมาตรของโพรงที่เต็มไปด้วยก๊าซที่จำเป็นในการก่อตัวของ GECs และการระเบิดของก๊าซออกมานั้น ไม่น่าจะเกิดขึ้นจากกระบวนการภายในของชั้นดินเยือกแข็งถาวรเพียงอย่างเดียว

แต่ในทางกลับกัน พวกเขาเห็นด้วยในทฤษฎีที่ว่าความร้อนและก๊าซธรรมชาติจากใต้ชั้นดินเยือกแข็งถาวรลึกลงไป ซึ่งเป็นก๊าซที่รั่วไหลออกมาจากรอยเลื่อนในชั้นหินที่อยู่ลึกลงไปใต้ธารน้ำแข็งของคาบสมุทรยามาลและกีดาน เป็นสิ่งที่จำเป็นในการสร้างแรงระเบิดใต้ดินที่เพียงพอ เนื่องจากคาบสมุทรเหล่านี้ตั้งอยู่หนือแหล่งสำรองก๊าซธรรมชาติที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก 

แม้ Hellevang จะโต้แย้งบางทฤษฎีที่ผ่านมา แต่พวกเขาก็ยังคงยืนยันว่าการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศนั้นมีบทบาทสำคัญในการเกิดหลุมยักษ์ดังกล่าวเป็นอย่างมาก