เปิดแฟ้มเกียรติยศ ฮุน เซน กวาดปริญญากิตติมศักดิ์-รางวัลสันติภาพ

เกณฑ์การมอบปริญญากิตติมศักดิ์ และเส้นทาง “ใบปริญญา” ของ สมเด็จฮุน เซน พร้อมรางวัลสันติภาพโลก

ในช่วงหลายวันที่ผ่านมา โลกออนไลน์ของไทยและกัมพูชากลับมาจับตา “สมเด็จฮุน เซน” อดีตนายกรัฐมนตรีและปัจจุบันดำรงตำแหน่งประธานวุฒิสภากัมพูชา หลังจากเจ้าตัวโพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก กล่าวถึงกรณีมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในประเทศไทยมีมติ “เพิกถอนปริญญากิตติมศักดิ์” ของเขา

สิ่งที่ทำให้เกิดกระแสพูดถึง คือคำตอบของฮุน เซน ที่ชี้แจงอย่างตรงไปตรงมาและมีน้ำเสียงแข็งกร้าวว่า

 “ไม่จำเป็นต้องเพิกถอน ผมเคยทิ้งปริญญาใบนั้นไปตั้งแต่ปี 2551 ตอนที่ประเทศไทยส่งกองทัพไปบุกปราสาทพระวิหารในกัมพูชา ปริญญาของคุณไม่มีค่าอะไรให้ผมเก็บไว้เลย”

คำพูดนี้จุดประกายให้หลายคนย้อนมองเส้นทางและเกียรติคุณด้านการศึกษาและรางวัลที่ฮุน เซนเคยได้รับตลอดหลายทศวรรษ รวมถึงตั้งคำถามว่า “เกณฑ์การมอบปริญญากิตติมศักดิ์” มีหลักการอย่างไร และเหตุใดบุคคลหนึ่งจึงได้รับปริญญาหลากหลายสาขาจากมหาวิทยาลัยทั้งในและนอกประเทศ

ปริญญากิตติมศักดิ์คืออะไร และมอบให้ใคร

ปริญญากิตติมศักดิ์ (Honorary Degree) คือปริญญาที่สถาบันการศึกษามอบให้แก่บุคคลที่มีผลงานโดดเด่นหรือสร้างคุณูปการต่อสังคมในด้านต่าง ๆ โดยไม่จำเป็นต้องเรียนตามหลักสูตรครบถ้วนตามปกติ จุดประสงค์เพื่อยกย่องเกียรติและเชิดชูผลงานของบุคคลเหล่านั้น ซึ่งการพิจารณามอบจะมีคณะกรรมการหรือสภามหาวิทยาลัยเป็นผู้ตัดสิน

เกณฑ์พิจารณาทั่วไปมีดังนี้

1. คุณูปการต่อสังคม เช่น การพัฒนาประเทศ การแก้ปัญหาสำคัญ การส่งเสริมการศึกษา วัฒนธรรม หรือสันติภาพ

2. ชื่อเสียงระดับประเทศหรือระดับนานาชาติ ทำให้ชื่อเสียงของผู้รับสามารถสร้างภาพลักษณ์ที่ดีต่อมหาวิทยาลัย

3. ผลงานที่เป็นแบบอย่าง ทั้งในเชิงวิชาชีพ การเมือง เศรษฐกิจ หรือมนุษยธรรม

4. ไม่มีประวัติเสื่อมเสียอย่างร้ายแรง ที่อาจกระทบต่อเกียรติภูมิของสถาบัน

“สมเด็จฮุน เซน” กับปริญญาจากทั่วโลก

แม้จะเป็นผู้นำที่มีทั้งผู้สนับสนุนและผู้วิพากษ์วิจารณ์ แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า ฮุน เซน ได้รับการยอมรับจากหลายประเทศและสถาบันการศึกษาในฐานะผู้นำที่ครองอำนาจยาวนาน และมีบทบาทต่อการพัฒนากัมพูชา

ด้านล่างนี้คือรายชื่อบางส่วนของปริญญากิตติมศักดิ์และรางวัลที่เขาได้รับตลอดหลายปี

1. ปริญญาดุษฎีบัณฑิตในประเทศกัมพูชา

Royal University of Phnom Penh – ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สาขาการพัฒนา (Development)

The University of Cambodia – ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ในสาขาต่าง ๆ เช่น รัฐศาสตร์ (Politics) การเมือง การปกครอง และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

2. ปริญญาดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยในเอเชีย

Guangxi University for Nationalities (จีน) – สาขาวรรณกรรม (Literature)

Dankook University (เกาหลีใต้) – สาขารัฐศาสตร์ (Political Science)

Universitas Negeri Padang (อินโดนีเซีย) – ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์

Limkokwing University (มาเลเซีย) – สาขาภาวะผู้นำเชิงการเปลี่ยนแปลง (Transformational Leadership)

National Political Academy, Hanoi (เวียดนาม) – สาขารัฐศาสตร์ (Ph.D. in Political Science)

3. ปริญญาดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยในสหรัฐอเมริกา

Southern California University for Professional Studies – สาขาการเมือง (Ph.D. in Politics)

Iowa Wesleyan College – สาขากฎหมาย (Ph.D. of Law)

4. ปริญญาดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยในประเทศไทย

มหาวิทยาลัยเกริก – สาขาปรัชญาการสื่อสารทางการเมือง

มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา – สาขาการศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น (ปี 2549)

รางวัลและตำแหน่งเกียรติยศอื่น ๆ

นอกจากปริญญากิตติมศักดิ์แล้ว ฮุน เซน ยังได้รับรางวัลระดับนานาชาติ เช่น รางวัลสันติภาพโลก (World Peace Award) และเคยถูกแต่งตั้งเป็น ทูตสันถวไมตรี ในโครงการและองค์กรระหว่างประเทศหลายแห่ง เพื่อเชิดชูบทบาทด้านการส่งเสริมสันติภาพและความร่วมมือระหว่างประเทศ

แม้ว่ารางวัลเหล่านี้จะสร้างภาพลักษณ์ที่ดี แต่ก็มีเสียงวิจารณ์ว่าการมอบรางวัลให้กับผู้นำที่ถูกกล่าวหาว่ามีปัญหาด้านสิทธิมนุษยชน อาจก่อให้เกิดข้อถกเถียงในวงกว้าง

กรณีเพิกถอนปริญญา: สัญลักษณ์หรือการเมือง?

การเพิกถอนปริญญากิตติมศักดิ์ของฮุน เซนโดยมหาวิทยาลัยในไทย อาจเป็นเรื่องเล็กในเชิงผลกระทบต่อเจ้าตัว เพราะตามคำกล่าว เขาได้ “ทิ้ง” ปริญญาใบนั้นตั้งแต่ปี 2551 แล้ว

อย่างไรก็ตาม การเพิกถอนในครั้งนี้มีนัยสำคัญในเชิงสัญลักษณ์ เพราะปริญญากิตติมศักดิ์เป็นเหมือนตรายางทางสังคม การเพิกถอนอาจสะท้อนถึงความไม่เห็นด้วยทางการเมือง หรือเป็นการตอบสนองต่อเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ เช่น กรณีพิพาทปราสาทพระวิหาร

บทเรียนจากกรณีนี้

1. ปริญญากิตติมศักดิ์มีน้ำหนักทางสังคมและการเมือง

แม้จะไม่มีคุณค่าในทางวิชาการเท่ากับปริญญาที่เรียนตามหลักสูตร แต่ก็เป็นเครื่องมือเชิดชูเกียรติที่ทรงพลัง

2. การมอบหรือเพิกถอนสามารถส่งสัญญาณทางการเมือง

โดยเฉพาะเมื่อผู้รับเป็นบุคคลสาธารณะหรือผู้นำประเทศ

3. ภาพลักษณ์ของสถาบันการศึกษาได้รับผลกระทบ

ทั้งในแง่บวกและลบ ขึ้นอยู่กับมุมมองของสังคมต่อผู้รับ

สรุป

กรณีของสมเด็จฮุน เซน แสดงให้เห็นว่าปริญญากิตติมศักดิ์ไม่ใช่เพียงใบประกาศเกียรติคุณ แต่เป็นสัญลักษณ์ที่สามารถกลายเป็นประเด็นทางการเมืองระหว่างประเทศได้ในชั่วข้ามคืน

ไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือไม่ การมอบและเพิกถอนปริญญากิตติมศักดิ์คือการสื่อสารทางสังคมที่ชัดเจน และในกรณีนี้ คำตอบของฮุน เซนก็ยิ่งทำให้สังคมกลับมาจับตาความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชาอย่างใกล้ชิดอีกครั้ง