เกาะกูด: หมากล้อมของ ร.5 ปิดลมหายใจเขมร

ในปี พ.ศ. 2449 (1906) รัชกาลที่ 5 ยอมแลก “ตราด” คืนจากฝรั่งเศส โดยยอมสละสิทธิ์ในเสียมราฐและพระตะบอง — ในสายตาคนทั่วไปอาจดูขาดทุน แต่หากมองจาก “กระดานหมากล้อม” จะเห็นชัยชนะที่ลึกซึ้ง
ด้วยตำแหน่งภูมิศาสตร์ ตราดคือ “แนวปิดปากทางทะเล” มี เกาะช้าง เกาะกูด และหมู่เกาะในอ่าวไทย สามารถควบคุมเส้นทางเดินเรือหลัก กีดขวางไม่ให้เรือสินค้าหรือเรือรบของเขมรเข้าสู่ทะเลลึกได้

ตราดจึงเป็นฐานควบคุมทางทะเล ที่ฝรั่งเศสไม่อาจใช้เมืองอาณานิคมเป็น “ศูนย์กลางการค้า” ได้ ตราดจึงเป็น “กำแพง” ที่กดหัวเขมรไม่ให้เงยหน้าได้เต็มที

ปัจจุบัน เวียดนามเป็น “เครื่องช่วยหายใจ”  — ทั้งในเชิงโลจิสติกส์ เศรษฐกิจ แต่ก็ต้องเปิดพื้นที่ให้เวียดนามเข้ามาลงทุน  และแทรกซึมยุทธศาสตร์ทางการเมือง

เมื่อทางทะเลถูกล๊อก และต้องพึ่งพาเวียตนามในการขนส่งทางเศรษฐกิจ กัมพูชาจึงมีแผนขุดคลองฟูนันเตโช (คาดว่าจะเสร็จตามแผนการปี 2028) เพื่อลดการพึ่งพาเวียตนาม สร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน ด้วยการอาศัยเงินทุนจากจีน 50%

สิ่งที่รัชกาลที่ 5 ทรงทำในอดีต ไม่ได้หยุดอยู่แค่การปกป้องราชอาณาจักร แต่คือการ วางหมากเพื่อกำหนดโครงสร้างภูมิรัฐศาสตร์ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไปอีกหลายชั่วอายุคน

ตราดจึงไม่ใช่แค่พื้นที่ชายขอบ — แต่คือหมากที่ปล่อยให้เพื่อนบ้าน “มีอยู่” — แต่อยู่ใต้เพดานที่ไทยขีดไว้จนถึงทุกวันนี้

เรียบเรียงโดย เพจเกร็ดประวัติศาสตร์ v2