ฮุน มาเนต ประกาศ 3 เงื่อนไขเปิดด่าน: แล้วไทยควรเอายังไงต่อ?

"ด่าน" คือคำธรรมดาที่ฟังดูเหมือนไม่เกี่ยวอะไรกับชีวิตคนทั่วไป แต่ถ้าอยู่ชายแดน หรือทำธุรกิจค้าชายแดน แม้แต่คนเดินทางข้ามไปมาซื้อของ หางาน หรือมีญาติอยู่ฝั่งโน้นฝั่งนี้ ด่านคือเส้นเลือดใหญ่ที่หยุดเต้นไม่ได้

แล้ววันนี้ เส้นเลือดเส้นสำคัญนั้น กำลังถูกกดปุ่ม "หยุด" จากข้อพิพาทที่ดูเหมือนจะเล็ก แต่กำลังส่งผลมหาศาลตามมาอย่างเงียบๆ

เมื่อฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ประกาศเงื่อนไข 3 ข้อ หากไทยอยากให้กัมพูชา "เปิดด่าน" กลับมาเหมือนเดิม ก็เท่ากับว่านี่ไม่ใช่แค่เรื่องของ "ด่าน" แล้ว แต่มันคือหมากการเมืองระหว่างประเทศที่ร้อนแรงขึ้นเรื่อยๆ

คำถามคือ... เรา (ไทย) จะเอายังไงดี?

ถอดรหัส “เงื่อนไข 3 ข้อ” กับจังหวะหมากทางการทูต

ก่อนอื่น มาลองดูเงื่อนไขที่ฝั่งกัมพูชาตั้งไว้กันก่อน:

1. ไทยต้อง “ประกาศเปิดด่านฝ่ายเดียว” อย่างเป็นทางการ และให้คำมั่นว่าจะไม่ “ปิดด่านฝ่ายเดียว” อีกในอนาคต

2. ต้อง “เปิดจุดผ่านแดนทั้งหมด” ไม่มีข้อยกเว้น

3. เวลาเปิด-ปิด ต้องเป็นเหมือนเดิม คือ 06.00 - 22.00 น.

ฟังดูเหมือนง่ายใช่ไหมครับ? แต่ในกรอบนักการทูต ข้อเรียกร้องเหล่านี้ “ไม่ธรรมดา” เลย

เพราะเงื่อนไขแรกนั้นตีตราไทยว่าเป็น “ผู้เริ่มก่อน” อย่างเป็นทางการ และบังคับให้ต้อง "ก้มหัวขอโทษแบบทางอ้อม" โดยการเปิดก่อน ฝ่ายเดียว แถมต้องสัญญาว่าจะไม่ทำอีก — นี่คือการทำให้ประเทศไทย "เสียหน้า" ทางการทูตเล็กๆ อย่างแยบยล

ข้อสองเหมือนย้ำว่า “จะไม่มีดีลย่อยๆ” เช่น เปิดเฉพาะปอยเปตแต่ปิดช่องอื่น เพราะกัมพูชากลัวว่าไทยจะค่อยๆ ต่อรองทีละขั้น

ส่วนข้อสามคือ “ดักคอไว้ก่อน” ไม่ให้ไทยกลับมาเปลี่ยนเวลาเปิด-ปิดในอนาคต

เมื่อมองรวมๆ แล้ว เงื่อนไข 3 ข้อนี้ก็คือ "จดหมายข้อเสนอ" ที่ไม่เปิดช่องให้เจรจาต่อรองมากนัก คล้ายกับบอกว่า “คุณปิดก่อน คุณต้องเปิดก่อน เราไม่ยอมเจรจาอะไรทั้งนั้น”

แล้วเราควรทำยังไง?

ไทยควร “เปิดก่อน” ตามที่เขาขอไหม?

หลายคนอาจถามแบบตรงๆ ว่า “ก็แค่เปิดด่าน จะเรื่องมากทำไม?” หรือ “เปิดก่อนก็ได้ ประชาชนจะได้ไม่เดือดร้อน”

ฟังดูมีเหตุผลครับ แต่นี่ไม่ใช่แค่การเปิดประตูรั้วบ้าน มันคือเกมการเมือง

ถ้าไทยยอมทำตามครบ 3 ข้อโดยไม่มีการเจรจา เท่ากับว่าเรายอมรับโดยพฤตินัยว่า “เราเป็นฝ่ายผิด” และเสียพื้นที่ทางการทูตไปหนึ่งช่อง

แต่ถ้าไทย “ไม่ทำตาม” ประชาชนชายแดน และธุรกิจนำเข้า-ส่งออก จะเดือดร้อนหนัก โดยเฉพาะจังหวัดอย่างสระแก้ว ศรีสะเกษ หรือสุรินทร์ ที่มีความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจอย่างลึกกับฝั่งเขมร

สิ่งที่ไทยควร “คิดให้ลึก” ก่อนเดินเกมต่อ

1. ใครเสียประโยชน์มากกว่า?
   จริงอยู่ที่กัมพูชาดูเหมือนมั่นใจว่าตัวเองได้เปรียบ แต่หากมองในเชิงเศรษฐกิจ ไทยคือคู่ค้ารายใหญ่ของเขา ด่านปิดนานไป ธุรกิจชายแดนฝั่งเขมรเองก็เจ็บหนักไม่แพ้กัน

2. การประกาศฝ่ายเดียว vs การเจรจาเบื้องหลัง
   ไทยอาจเลือก “เปิดก่อน” ก็ได้ แต่ต้องวางแผนสื่อสารให้ดี แสดงท่าทีว่า “ทำเพื่อประชาชนทั้งสองฝ่าย” ไม่ใช่เพราะยอมจำนน จะได้ไม่เสียหน้าในสายตาสากล

3. ใช้กลไกอาเซียนหรือคณะกรรมการชายแดนร่วม (GBC)
   อย่าลืมว่าเรามีกลไกความร่วมมือชายแดนร่วมไทย-กัมพูชาอยู่แล้ว การเรียกประชุมด่วน และออกแถลงร่วมแบบ win-win อาจเป็นทางออกที่ทั้งสองฝ่าย “ได้หน้า” และประชาชน “ได้ผลลัพธ์”

4. อย่าปล่อยให้เป็นแค่เกมการเมืองภายในของเขมร
   ช่วงนี้รัฐบาลฮุน มาเนต อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านและปรับฐานอำนาจภายใน บางครั้งการยกระดับข้อพิพาทภายนอก เป็นวิธีคลาสสิกในการรวมฐานเสียงในประเทศ ไทยควรแยกแยะให้ชัดว่า สิ่งที่เขาพูดนั้น “เพื่อคนในประเทศ” หรือ “ต้องการจริงๆ” จากไทยกันแน่

ถ้าไทยตอบกลับแบบ “นิ่งแต่มีนัย”

บางคนบอกว่าไทยควรนิ่งเฉยไปเลย แต่การนิ่งในทางการทูต ต้อง “นิ่งแบบมีข้อความ”

อาจออกแถลงการณ์สั้นๆ แบบไม่ตำหนิแต่ยืนยันหลักการ เช่น:

“ฝ่ายไทยยินดีที่จะกลับสู่สภาวะปกติ และจะพิจารณาเปิดจุดผ่านแดนตามความพร้อมของแต่ละพื้นที่ โดยยึดหลักผลประโยชน์ร่วมกันของประชาชนทั้งสองฝ่าย”

แบบนี้ ไทยจะไม่เสียหน้า และยังเปิดช่องเจรจาได้

สรุปแล้ว “ด่าน” คือเวทีมากกว่าแค่ประตู

ใครจะไปคิดว่าแค่ “การเปิดด่าน” จะกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่พาดหัวได้ถึงระดับนายกรัฐมนตรีสองประเทศ

แต่ในโลกการเมืองระหว่างประเทศ มันคือเรื่องปกติ

เพราะทุกอย่างที่ดูเหมือน “เล็กน้อย” — ล้วนซ่อนหมากสำคัญบางอย่างไว้เสมอ

คำถามที่เราต้องตอบให้ได้คือ...

จะเดินเกมนี้อย่างไร โดยประชาชนไม่เดือดร้อน รัฐบาลไม่เสียหน้า และประเทศไม่เสียผลประโยชน์?

คุณคิดว่าไทยควร “เปิดก่อน” ตามที่กัมพูชาขอไหม?

หรือควรหาทางกลางที่ให้ทุกฝ่าย “ได้หน้า” ก่อนที่ประชาชนจะหมดความอดทน?