เวียดนามปะทะเขมรเรื่องคลอง"ฟูนันเตโช"

  ขัดแย้งเรื่องน้ำ!กัมพูชาและเวียดนามปะทะกันเรื่องคลองฟูนันเตโช ความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และภูมิรัฐศาสตร์ล้วนผูกพันกับความตึงเครียดล่าสุดตลอดแนวแม่น้ำโขง!

พนมเปญกับแม่น้ำโขงในเดือนกุมภาพันธ์ 2024

(เครดิต: Tang Chhin Sothy/AFP via Getty Images)

..........

 ข่าวนี้เผยแพร่เมื่อ 29 พฤษภาคม 2024 

  ในเดือนสิงหาคม 2023 กัมพูชาได้ส่งหนังสือแจ้งอย่างเป็นทางการไปยังคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงเพื่อแจ้งการก่อสร้างโครงการคลองสายหลักเส้นใหม่บนแม่น้ำโขง แม่น้ำโขงซึ่งเป็นแหล่งน้ำอันอุดมสมบูรณ์ในภูมิภาคมาช้านานได้กลายเป็นจุดชนวนแห่งความขัดแย้งในยุคสมัยใหม่สำหรับประเทศต่างๆ ตลอดแนวแม่น้ำ โดยมีความขัดแย้งเกี่ยวกับต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจต่อการไหลของแม่น้ำจากโครงการเขื่อนและคลองต้นน้ำจำนวนมากที่เพิ่มขึ้น

  คลองฟูนันเตโชของกัมพูชาที่วางแผนไว้มีความยาว 180 กิโลเมตร มูลค่า 1.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ได้รับการสนับสนุนจากจีนซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง คลองนี้เป็นเส้นทางเดินเรือที่เชื่อมระหว่างเมืองหลวงพนมเปญและท่าเรือน้ำลึกในจังหวัดชายฝั่งเกาะกงซึ่งเปิดออกสู่ทะเลจีนใต้ รัฐบาลกัมพูชาหวังว่าโครงการอันทะเยอทะยานนี้จะส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจโดยอำนวยความสะดวกในการขนส่งสินค้าและการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ รวมถึงการสร้างงานประมาณ 5 ล้านตำแหน่ง นอกจากนี้ เส้นทางเดินเรือฟูนันเตโชจะลดการพึ่งพาท่าเรือของเวียดนาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่าเรือ Cai Mep

  โครงการคลองนี้อาจก่อให้เกิดผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจแก่กัมพูชา อย่างไรก็ตาม ได้นำไปสู่ความกังวลที่เพิ่มขึ้นในเวียดนามซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านโดยเฉพาะความมั่นคงทางน้ำ โดยเชื่อกันว่าคลองดังกล่าวจะทำหน้าที่เหมือนเขื่อนซึ่งจะเปลี่ยนแปลงการไหลของแม่น้ำและป้องกันไม่ให้น้ำไหลไปยังพื้นที่ต่างๆ ในสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงทางตอนใต้ของเวียดนาม สิ่งนี้จะไม่เพียงแต่ทำให้ภัยแล้งในระยะยาวและปัญหาดินเค็มที่เพิ่มขึ้นที่ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรรมของเวียดนามแย่ลงเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อถิ่นที่อยู่ของสัตว์ใกล้สูญพันธุ์อีกด้วย

  เห็นได้ชัดว่าอิทธิพลของฮานอยในพนมเปญลดลง

  โครงการนี้ยังก่อให้เกิดความวิตกกังวลทางภูมิรัฐศาสตร์สำหรับเวียดนาม เชื่อกันว่าคลองดังกล่าวมีศักยภาพในการ "ใช้งานสองอย่าง" นั่นคือ การส่งเสริมการเติบโตทางเศรษฐกิจและการเชื่อมต่อภายในประเทศสำหรับกัมพูชา แต่ยังสามารถอำนวยความสะดวกให้กับการทหารของจีนในประเทศได้อีกด้วย กล่าวกันว่าคลองนี้เชื่อมต่อฐานทัพเรือ Ream ในสีหนุวิลล์ซึ่งเพิ่งได้รับการปรับปรุงใหม่ด้วยเงินทุนจากจีน

  รายงานของ CNN ในเดือนธันวาคมปีที่แล้วแสดงให้เห็นว่าเรือรบของกองทัพเรือจีนสองลำเทียบท่าที่ฐานทัพ มีการแสดงความกังวลด้านความปลอดภัยเกี่ยวกับการแล่นเรือผ่านคลองฟูนันเตโชจากอ่าวไทย

  เจ้าหน้าที่กัมพูชาได้ออกมาปกป้องเป้าหมายของโครงการ นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ฮุน มาเนต อ้างว่าคลองดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อเวียดนามน้อยที่สุดและจะไม่มีฐานทัพทหารต่างชาติในอาณาเขตของกัมพูชาตามรัฐธรรมนูญมาตรา 53 บิดาของเขาและอดีตผู้นำกัมพูชา ฮุนเซน ประกาศว่าคลองดังกล่าวจะไม่สร้างความตึงเครียดให้กับความสัมพันธ์ระหว่างเวียดนาม-กัมพูชา ในขณะเดียวกัน สหรัฐอเมริกาและเวียดนามได้เรียกร้องขอข้อมูลเพิ่มเติมและความโปร่งใสเกี่ยวกับคลองนี้

  คลองฟูนันเตโชเป็นอีกตัวอย่างหนึ่งของการพึ่งพาเศรษฐกิจของกัมพูชาที่มีต่อจีนและอิทธิพลทางเศรษฐกิจอันใหญ่หลวงของปักกิ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความกังวลนี้ไม่เพียงแต่เกิดขึ้นกับเวียดนามเท่านั้น แต่ยังขยายไปถึงความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและฉันทามติของสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในปี 2012 และ 2016 กัมพูชาได้ปิดกั้นแถลงการณ์ของอาเซียนเกี่ยวกับข้อพิพาทในทะเลจีนใต้ ซึ่งขัดขวางความพยายามของเวียดนามที่จะทำให้ปัญหานี้เป็นเรื่องระหว่างประเทศและเรียกร้องการสนับสนุนในภูมิภาค

  เห็นได้ชัดว่าอิทธิพลของฮานอยในพนมเปญลดลง ความสัมพันธ์นี้มีประวัติศาสตร์อันวุ่นวายโดยเวียดนามได้แทรกแซงทางทหารในกัมพูชาในปี 1978 เพื่อรักษาอิทธิพลในประเทศเป็นเวลาหนึ่งทศวรรษ จากนั้นจึงสนับสนุนรัฐบาลของฮุนเซนเป็นอย่างมาก ความรู้สึกต่อต้านเวียดนามในกัมพูชานั้นฝังรากลึกจนเป็นเวทีสำหรับการปะทะกันของอาณาจักรโบราณที่แสวงหาอำนาจเหนืออินโดจีนโดยการขยายดินแดนของราชวงศ์เหงียนไปทางทิศใต้เหนือแผ่นดินที่ชาวกัมพูชาถือว่าเป็น "กัมพูชาโครม" และผู้อพยพชาวเวียดนามที่ผิดกฎหมายในกัมพูชา

  จีนอธิบายว่ากัมพูชาเป็นเพื่อน"ที่แน่นแฟ้น"ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แม่น้ำโขงเป็นเส้นด้ายแห่งสายน้ำที่ประเทศต่างๆในภูมิภาคต่างแข่งขันกันเพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อตนเอง