น้องช้างเริ่มอพยพย้ายถิ่น

ช้างป่า​จากกลุ่มป่ารอยต่อ 5 จังหวัดภาคตะวันออก​ อย่างน้อย 2 ตัว ประสบความสำเร็จครั้งแรกในการเดินทางสำรวจพื้นที่​ และมุ่งสู่ผืนป่า "ดงพญา​เย็น-เขาใหญ่" ถือเป็นข่าวดีสำหรับวงการนักอนุรักษ์ เพราะนี่คือการค้นพบโลกใบใหม่ของพวกมัน​ ซึ่งจะเป็นหลักประกันที่ยืนยันได้ถึงความยั่งยืนในการดำรงเผ่าพันธุ์​ช้างป่าที่จะยั่งยืนต่อไปได้อีกนานหลังจากอยู่ในสภาพติดเกาะมาเป็นเวลามากกว่า​ 50​ ปี

นายพิทักษ์ ยิ่งยง หัวหน้าฝ่ายวิชาการส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 2 (ศรีราชา) และทำหน้าที่หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาเขียว-เขาชมภู่ จ.ชลบุรี เปิดเผย IGreen ว่า จากที่เคยคิดและวิเคราะห์​ถึงทิศทางการเดินทางของกลุ่มช้างป่าเพศผู้​ทางตอนเหนือ​ของป่ารอยต่อ​ ​5​ จังหวัด เมื่อปี​ 2560 ว่าช้างป่ากลุ่มนี้มีโอกาสประสบผลสำเร็จในการค้นหาพื้นที่ป่าขนาดใหญ่แห่งใหม่​สูงมากกว่าช้างป่าอีก​ 3​ ฝูง​ ที่อยู่ตอนใต้ของกลุ่มป่ารอยต่อ​ 5​ จังหวัด (ภาคตะวันออก) และเคยคาดการณ์​ว่าช้างป่าเพศผู้กลุ่มนี้ที่จะเดินไปพบป่าผืนใหญ่ ​(ดงพญา​เย็น-เขาใหญ่)​ ภายในปี​ 2565 แต่สิ่งที่คาดการณ์​ได้มาถึงเร็วกว่าที่คาดไว้​ ถึง​ 1​ ปี

โดย เมื่อวันที่​ 1​กุมภาพันธ์​ 2564​ ช้างป่าเพศผู้กลุ่มแนวหน้าทางพื้นที่ตอนเหนือของกลุ่มป่ารอยต่อ​ 5​ จังหวัด​ภาค​ตะวันออก​ได้ประสบผลสำเร็จในการเดินทาง​ สามารถค้นพบป่าผืนใหญ่แห่งใหม่ที่อุทยานแห่งชาติปางสีดาแล้ว 2​ ตัว เส้นทางเชื่อมโลกใหม่ของพวกเขาได้ถูกตอกเสาเข็มลงไปแล้ว​ ช้างป่าเพศผู้ อีก​ 2​ ตัวหลังกำลังติดตามไปอย่างกระชั้นชิด​ ระยะเดินทางแค่​ 1​ คืนเท่านั้น​ จากทั้งหมด 8-10 ตัว และยังมีกลุ่มตัวเมียอีกจำนวนมากที่ยังมีการเคลื่อนไหวที่จะต้องติดตามอยู่ที่ต้นทาง

ปรากฎการณ์ที่เกิดขึ้นหัวหน้าฝ่ายวิชาการ​ ฯ ระบุว่า อาจเป็นการเตรียมการอพยพหากินของประชากรช้างป่าผ่านพื้นที่เกษตรกรรมและชุมชนครั้งใหญ่และมีระยะทางที่ไกลที่สุดในประเทศไทย​ ซึ่งก็ถือว่าเป็นข่าวดีและเรื่องน่ายินดีในแง่พันธุกรรมเพราะการเดินทางข้ามพื้นที่จะช่วยให้ช้างป่าจากป่าทั้ง​ 2​ แห่งสามารถแลกเปลี่ยนพันธุกรรมกันซึ่งกันและกันได้ โอกาสที่ช้างป่าในสภาพติดเกาะของช้างป่าในกลุ่มป่าทั้ง​ 2​ แห่ง​ ที่จะดำรงเผ่าพันธุ์​ไปในระยะยาวก็จะมีมากขึ้น

นายพิทักษ์ฯ กล่าวว่า จะเป็นครั้งแรกของพื้นที่ป่าตะวันออกที่ช้างป่าสามารถข้ามไปยังพื้นที่แห่งใหม่สำเร็จ โดยก่อนหน้านี้ช้างเคยประสบความสำเร็จในการข้ามพื้นที่มาแล้ว 2 พื้นที่ คือ เมื่ประมาณ 25 ปีที่แล้วข้ามจากอ่างฤาไนไปเขาชะเมา ระยะสั้นๆ ประมาณ​ 2-3 กิโลเมตร ครั้งที่ 2 เมื่อประมาณ 1-2 ปีที่ผ่านมา ช้างป่าข้ามจากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวงไปอุทยานแห่งชาติน้ำหนาว ระยะทางประมาณ 10-15 กิโลเมตร

"สำหรับครั้งนี้ยังไม่สำรวจระยะทางที่แน่ชัด แต่คาดว่าจะอยู่ที่ประมาณ 60-70 กิโลเมตร ซึ่งจะเป็นระยะการเดินทางข้ามพื้นที่ป่าของช้างที่ไกลที่สุดของประเทศ ณ​ ขณะนี้

"ช้างป่าสองกลุ่มแรกก่อนหน้านี้ที่เดินทางสำเร็จมีการข้ามกันไปกันมาแล้ว แต่เป็นระยะทางใกล้ๆ แต่ช้างป่ากลุ่มนี้ต้องรอดูอย่างใกล้ชิด เพราะช้างเมื่อข้ามไปแล้วจะมีการเดินทางกลับไปกลับมาด้วย ที่ผ่านมาในช่วง 10 ปีมานี้ช้างกลุ่มนี้พยายามข้ามไปหาพื้นที่ใหม่แต่ไม่สำเร็จ เพราะพื้นที่อาศัยของช้างเป็นเสมือนเกาะที่มีชุมชนคั่นอยู่

"ฉะนั้นการข้ามไปได้ในครั้งนี้จะมีเรื่องที่ต้องกังวลเพราะช้างป่าต้องผ่านชุมชน และประชาชนในพื้นที่ใหม่ที่ช้างไปไม่คุ้นเคยกับช้าง อาจจะทำให้เกิดปัญหาตามมา ซึ่งในระยะต่อไปต้องไปทำความเข้าใจและให้ความรู้กับชาวบ้านในเส้นทางที่ช้างไป เพราะช้างเดินข้ามทุกอย่างทั้งแม่น้ำทั้งถนน ซึ่งช้างข้ามถนนก็อาจถูกรถชนซึ่งก็เคยมีประวัติมาแล้ว โดยเฉพาะข้ามถนนหลักๆ ในเวลากลางคืนจะอันตราย จึงต้องเตรียมรับสถานการณ์ด้วย"

นายพิทักษ์ กล่าวด้วยว่า ปรากฎการณ์ที่เกิดขึ้นถือเป็นการสร้างทางเชื่อมต่อ (Corridor) โดยช้างป่าเองที่เดินทางไปเจอโลกใหม่ของเขา ซึ่งการแลกเปลี่ยนพันธุกรรมของช้างป่า 2​ พื้นที่ในอนาคตจะเป็นเรื่องที่ดีเพราะการอยู่ในสภาพติดเกาะเป็นเวลานานมากๆ จะทำให้พันธุกรรมอ่อนแอลง

สำหรับการเดินทางอพยพของช้างถือเป็นสิ่งสำคัญเพื่อดำรงความหลากหลายและปริมาณพืชอาหารให้เพียงพอแก่ฝูง ในปัจจุบันมนุษย์เป็นปัจจัยหนึ่งที่มีผลกระทบต่ออาณาเขตการหากินของช้าง ซึ่งทำให้ช้างป่าต้องขยายอาณาเขตหากินที่ไกลขึ้นและพื้นที่ป่าก็แคบลงจากการรบกวน และการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่าเป็นพื้นที่เกษตรกรรม รวมถึงแหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์ที่เป็นผลสืบเนื่องจากอดีตเมื่อกว่า​ 60​ ปีที่ผ่านมา