วันนี้ในอดีต 18 สิงหาคม พ.ศ. 2411 เกิดสุริยุปราคาเต็มดวง มองเห็นได้ที่บ้านหว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่4 ได้ทรงคำนวณด้วยวิธีโหราศาสตร์ สารัมภ์ไทย สารัมภ์มอญและตำราอังกฤษ อเมริกันอีกหลายฉบับ ไว้แต่ปีขาล อัฐศก (พ.ศ.2409) ว่าในปีมะโรงจะมีสุริยุปราคาเต็มดวงใน ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 10 (อังคารที่ 18 ส.ค. 2411) ซึ่งทรงพยากรณ์ล่วงหน้าถึง 2 ปี โดยจะเห็นเต็มดวงที่หว้ากอ จ.ประจวบฯ ตรงเกาะจานขึ้นไปถึงปรานบุรี และลงไปถึงชุมพร จึงโปรดให้สมเด็จเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) สร้างค่ายหลวงและพลับพลาประทับแรมที่ตำบลหว้ากอ พระองค์ทรงอนุญาตให้คณะสำรวจจากทั้งอังกฤษและฝรั่งเศสเข้าร่วมด้วย

วันศุกร์แรม 4 ค่ำ เดือน 9 (7 ส.ค. 2411) เสร็จโดยเรือพระที่นั่งอรรคราชวรเดช จากท่านิเวศวรดิษฐ์ เวลา 10.50 น. เรือพระที่นั่งพักที่ จ.สมุทรปราการราว 3 ชั่วโมง รุ่งขึ้นวันเสาร์ผ่านเขาสามร้อยยอด เกาะหลัก และทอดสมอที่ตำบลหว้ากอในวันที่ 8 ส.ค. 2411 เวลา 12.00 น.

วันอังคารที่ 18 สิงหาคม 2411 เวลา 10.16 น. ทอดพระเนตรเห็นคราสจับแล้วจึงเสด็จสรงมุรธาภิเศก เวลา 11.20 น. ฟ้าตรงดวงอาทิตย์ไม่มีเมฆเลย เวลา 11 นาฬิกา 36 นาที 20 วินาที สุริยุปราคาเต็มดวง... ฟ้ามืดเหมือนเวลาพลบค่ำ นั่งใกล้ๆกัน จำหน้ากันไม่ได้ คราสครั้งนี้มีคณะดาราศาสตร์จากฝรั่งเศส และคณะของเซอร์แฮรี่เซ็นต์ ยอช ออร์ด ผู้ว่าราชการสิงคโปร์ เดินทางเข้ามาร่วมสังเกตการณ์ ณ บริเวณหว้ากอด้วยเช่นกัน

พระองค์ทรงพยากรณ์ไว้ว่า คลาสเริ่มจับเวลา 10 นาฬิกา 4 นาที รอจนถึง 10 นาฬิกา 16 นาที คลาสเริ่มจับมากขึ้นทุกที ท้องฟ้าที่สว่างเริ่มมืดสลัวลง จนถึงเวลา 11 นาฬิกา 20 นาที ท้องฟ้ามืดลงจนมองเห็นดวงดาว คลาสจับเต็มดวงเมื่อเวลา 11 นาฬิกา 36 นาที 20 วินาที กินเวลานานถึง 6 นาที 45 วินาทีท้องฟ้ามืดจนเป็นเวลากลางคืน นับเป็นสุริยุปราคาเต็มดวงตรงตามเวลาที่พระองค์ ทรงคำนวณพยากรณ์ไว้ทุกประการ

ผลการคำนวณของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวแม่นยำมาก เซอร์แฮรี ออด บันทึกเหตุการณ์ไว้ซึ่งต่อมาหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ได้แปลเป็นภาษาไทยในงานหว้ากอรำลึก ณ ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพฯ เมื่อ พ.ศ. 2518 ว่า "พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระสำราญมาก เพราะการคำนวณเวลาสุริยุปราคาของพระองค์ ได้พิสูจน์แล้วว่าถูกถ้วนที่สุด ถูกถ้วนยิ่งกว่าที่ชาวยุโรปได้คำนวณไว้"

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประทับอยู่ที่หว้ากอเป็นระยะเวลาประมาณ 9 วัน จึงเสด็จกลับกรุงเทพมหานคร ภายหลังการเสด็จกลับมายังพระนคร พระองค์เริ่มมีพระอาการประชวรจับไข้ ทรงได้รับเชื้อมาลาเรียเป็นเหตุให้เสด็จสวรรคตในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 สิริพระชนมพรรษา 64 พรรษา

วันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2525 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็น "พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย" เนื่องจากทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่ทรงประกอบพระราชกรณียกิจ อันเป็นคุณประโยชน์ต่อประเทศชาตินานัปการ ทั้งในด้านการทหาร การปรับปรุงประเทศ และผลงานทางด้านวิทยาศาสตร์ พร้อมทั้งกำหนดให้วันที่ 18 สิงหาคม เป็น "วันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ" และทางรัฐบาลได้จัดสร้างอุทยานวิทยาศาสตร์ขึ้น ณ ตำบลหว้ากอ เพื่อรำลึกถึงพระราชปรีชาสามารถในวงการดาราศาสตร์ของพระองค์ท่านด้วย

ภาพประกอบ : พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงฉายภาพร่วมกับเจ้าเมืองสิงคโปร์และแขกต่างประเทศ ณ ค่ายหลวงหว้ากอ