สารหนูและแคดเมียมจากน้ำและดินเข้าสู่อาหารได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
น้ำในแก้วดูใส ไม่มีตะกอนหรือกลิ่นผิดปกติ แต่ถ้าแหล่งน้ำใกล้บ้านอยู่ในพื้นที่เฝ้าระวังสารพิษ ความใสเพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าน้ำนั้นปลอดภัยสำหรับดื่มหรือหุงข้าว
ความกังวลเรื่องน้ำและดินปนเปื้อนมีเหตุให้ต้องติดตามจริง ในลุ่มน้ำสาย จังหวัดเชียงราย ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติรายงานข้อมูลจากสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 ว่า ช่วงวันที่ 5–6 พฤศจิกายน 2569 ตรวจพบสารหนูในแม่น้ำสายสูงถึง 0.30 มิลลิกรัมต่อลิตร ขณะนั้นมีการหยุดผลิตน้ำประปาแม่สายชั่วคราวเพื่อป้องกันน้ำปนเปื้อนเข้าสู่ระบบ ตัวเลขนี้เป็นผลตรวจน้ำในแม่น้ำ ณ ช่วงเวลาดังกล่าว ไม่ใช่ผลตรวจน้ำประปาทุกบ้าน
การต้มน้ำไม่กำจัดสารหนูหรือแคดเมียมที่ละลายอยู่ ความร้อนช่วยฆ่าเชื้อโรคหลายชนิด แต่สารเหล่านี้ไม่ได้หายไปกับไอน้ำ หากเคี่ยวน้ำนานจนน้ำระเหยมาก ความเข้มข้นของสารที่เหลืออาจสูงขึ้นได้
สารหนูเป็นธาตุกึ่งโลหะ ส่วนแคดเมียมเป็นโลหะ ทั้งคู่พบได้ในธรรมชาติ และอาจเพิ่มขึ้นในสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมมนุษย์ เช่น เหมือง น้ำเสีย หรือการจัดการกากอุตสาหกรรมที่ไม่เหมาะสม เมื่อสารปนเปื้อนถูกพัดลงลำห้วย บางส่วนละลายในน้ำ บางส่วนเกาะกับดินและตะกอน ซึ่งอาจถูกน้ำหลากพัดพาไปยังพื้นที่อื่นได้
อย่างไรก็ตาม การพบสารในพื้นที่หนึ่งไม่ได้แปลว่าทุกพื้นที่มีต้นเหตุเดียวกัน หรือมีแคดเมียมสูงไปพร้อมกับสารหนู คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงรายงานเมื่อเดือนเมษายน 2569 ว่า จุดตรวจบางแห่งในลุ่มน้ำกก สาย รวก และโขงตอนบนมีความกังวลเรื่องสารหนู ขณะที่โลหะส่วนใหญ่ที่ตรวจในน้ำ รวมถึงแคดเมียม ยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ผลแต่ละจุดและแต่ละช่วงเวลาจึงต้องอ่านแยกกัน
จากน้ำและดินสู่จานอาหาร
เมื่อนำน้ำปนเปื้อนไปรดพืช สารบางส่วนอาจสะสมในดินและถูกดูดผ่านรากเข้าสู่ส่วนต่าง ๆ ของพืช ข้าวเป็นตัวอย่างหนึ่งที่สามารถรับสารหนูจากดินและน้ำได้ คนจึงอาจได้รับสารผ่านอาหารที่กินเป็นประจำ รวมถึงน้ำที่ใช้หุงข้าว สัตว์น้ำบางชนิดก็รับสารจากน้ำ ตะกอน หรืออาหารของมันได้เช่นกัน
ปริมาณที่เข้าสู่อาหารไม่ได้เท่ากันทุกแปลงหรือทุกชนิดพืช ขึ้นอยู่กับระดับและรูปของสาร สภาพดิน น้ำ และชนิดพืช ส่วนการสะสมในสัตว์ก็แตกต่างกันตามชนิดสารและสิ่งมีชีวิต จึงไม่ควรเหมารวมว่าสารหนูหรือแคดเมียมจะเพิ่มขึ้นทุกทอดของห่วงโซ่อาหาร หรืออาหารทุกชนิดจากจังหวัดเดียวกันปนเปื้อน การตรวจน้ำ ดิน และผลผลิตแยกกันช่วยบอกความเสี่ยงได้ตรงจุดกว่า
องค์การอนามัยโลกระบุว่า การได้รับสารหนูอนินทรีย์ในระดับสูงต่อเนื่องเป็นเวลานานเพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติของผิวหนังและมะเร็งบางชนิด ส่วนแคดเมียมมีผลต่อไตและกระดูก ผลกระทบขึ้นอยู่กับปริมาณและระยะเวลาที่ได้รับ และอาจไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก
สัญญาณที่บ้านควรใส่ใจ
น้ำเปลี่ยนสี มีกลิ่นผิดปกติ มีคราบน้ำมัน หรือพบกองวัสดุและถังไม่ทราบชนิดใกล้แหล่งน้ำ เป็นเหตุให้หยุดใช้น้ำนั้นชั่วคราวและแจ้งหน่วยงานตรวจสอบ แต่ลักษณะเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่ามีสารหนูหรือแคดเมียม ขณะเดียวกันน้ำที่ใส ไม่มีกลิ่น ก็อาจมีสารละลายปนอยู่ได้ การตรวจทางห้องปฏิบัติการจึงสำคัญกว่าการดูหรือชิม
หากมีประกาศเตือนในพื้นที่ หรือสงสัยว่าแหล่งน้ำของบ้านปนเปื้อน ให้ใช้น้ำจากแหล่งที่เชื่อถือได้สำหรับดื่ม ชงนม หุงต้ม และล้างอาหารก่อน แล้วติดต่อการประปา เทศบาล อบต. หรือสำนักงานสาธารณสุขในพื้นที่เพื่อสอบถามผลตรวจและวิธีส่งตัวอย่าง โดยระบุว่าเป็นน้ำบ่อ น้ำประปา หรือน้ำจากแม่น้ำ และขอผลตรวจของน้ำที่ใช้จริง
เครื่องกรองทั่วไปไม่ได้กำจัดสารทุกชนิดเสมอไป หากจะเลือกเครื่องกรอง ให้ตรวจว่ารุ่นนั้นได้รับการรับรองว่าลดสารที่พบโดยเฉพาะ เช่น สารหนูหรือแคดเมียม ดูแลเปลี่ยนไส้กรองตามกำหนด และตรวจคุณภาพน้ำหลังกรองตามคำแนะนำของหน่วยงาน การล้างผักช่วยลดดินที่ติดภายนอก แต่ไม่รับประกันว่าจะกำจัดสารที่พืชดูดเข้าไปแล้ว
หากพบกองกากหรือภาชนะต้องสงสัย อย่าเข้าไปสัมผัส เปิดถัง หรือเคลื่อนย้ายเอง จดตำแหน่งและถ่ายภาพจากระยะปลอดภัย แล้วแจ้งกรมควบคุมมลพิษ โทร. 1650 หรือกรมโรงงานอุตสาหกรรม โทร. 1564 หากมีอาการหลังสงสัยว่าได้รับสาร ให้หยุดสัมผัสและพบแพทย์ พร้อมแจ้งแหล่งน้ำ อาหาร และช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง อาการเพียงอย่างเดียวใช้ยืนยันสาเหตุไม่ได้
https://www.mrcmekong.org/media-releases/pr-29apr26
https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/arsenic
https://www.who.int/teams/environment-climate-change-and-health/chemical-safety-and-health/health-impacts/chemicals/cadmium
https://www.cdc.gov/drinking-water/causes/chemicals-that-can-contaminate-tap-water.html
https://extension.oregonstate.edu/catalog/pub/em-9401-arsenic-your-drinking-water
https://ecap.pcd.go.th/ecap/home/defaulted
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
ไทยตอนบนอากาศเย็นลง ลมแรงต่อเนื่อง ขณะที่ "ภาคใต้" เผชิญฝนถล่มหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัดเสี่ยงภัยน้ำท่วมฉับพลัน ช่วงวันที่ 19–22 พ.ย. 69
แยกอาการภูมิแพ้ ไข้หวัดใหญ่ และสัญญาณปอดอักเสบเบื้องต้น
“เช็กเกลียว” คืออะไร? เปิดความหมายศัพท์ฮิต หลังดราม่า “น้ำ-ซองดูฮี”
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
นอสตราดามุสทำนายปี 2027 ? เปิด 5 ปริศนาคำทำนาย ไฟป่า วิกฤตการเงิน และสมบัติต้องคำสาป
ทำไมช่วงปลายปีจึงรู้สึกเหนื่อยใจและรับมือได้อย่างไร
ทำไมฝุ่น PM 2.5 จึงมักสูงในช่วงเช้าของฤดูหนาว
ทำไมฝุ่น PM 2.5 จึงมักสะสมในอากาศเย็นช่วงเช้า
ไทยตอนบนอากาศเย็นลง ลมแรงต่อเนื่อง ขณะที่ "ภาคใต้" เผชิญฝนถล่มหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัดเสี่ยงภัยน้ำท่วมฉับพลัน ช่วงวันที่ 19–22 พ.ย. 69
ตชด.44 ร่วม ตชด.ชุดช้างศึกเมืองคอน สกัดจับรถบรรทุกข้าวสารซุกยาไอซ์ล็อตมหึมา 750 กก.150 ล้านบาท
เปิดภาพหายาก! คิม จอง-อึน พาครอบครัวเที่ยวสกีรีสอร์ต ลูกสาวโชว์ลีลาบนลานหิมะ
ผีญี่ปุ่นเวอร์ชั่นเกาหลีที่ดุด่าเด็กๆ กำลังถูกร้องเรียนเรื่องการทารุณกรรม


