ลดราคาดีเซลลิตรละ 10 บาททำได้แค่ไหนเมื่อเทียบกับมาเลเซีย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

รถบรรทุกที่ต้องเติมน้ำมันครั้งละหลายร้อยลิตรย่อมรู้สึกถึงราคาดีเซลทุกครั้งที่เข้าปั๊ม ถ้าราคาลดลงลิตรละ 10 บาท รถที่เติม 200 ลิตรก็ประหยัดได้ 2,000 บาทต่อครั้ง เงินก้อนนี้มีความหมายกับทั้งคนขับ ผู้ประกอบการ และเกษตรกรที่ใช้เครื่องจักร

วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 กลุ่มแนวร่วมปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน หรือ นปผ. ซึ่งมีกำนันมะโนเป็นแกนนำ ปักหลักชุมนุมเรียกร้องให้ลดราคาดีเซลลิตรละ 10 บาท พร้อมเสนอให้รัฐบาลศึกษาการบริหารพลังงานของมาเลเซีย ก่อนหน้านั้นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานระบุว่ารับฟังข้อเรียกร้องและจะใช้กลไกที่มีเพื่อลดราคาอย่างต่อเนื่อง

การลดราคาลงทันที 10 บาทต่อลิตรทำได้ในทางนโยบาย แต่ต้องระบุให้ชัดว่าใครรับต้นทุน รัฐอาจลดภาษี เพิ่มเงินชดเชย หรือใช้หลายมาตรการร่วมกัน ส่วนการทำให้ลดได้ทั้งก้อนโดยไม่มีภาระตามมา ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอรองรับ ขณะที่มาเลเซียไม่ได้ขายดีเซลราคาต่ำเท่ากันให้ผู้ใช้ทุกคน

ราคาหน้าปั๊มประกอบด้วยราคาหน้าโรงกลั่น ภาษี เงินกองทุน ค่าการตลาด และภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่ละส่วนมีหน้าที่ต่างกัน ค่าการตลาดก็ไม่ใช่กำไรล้วน เพราะผู้ประกอบการยังมีค่าใช้จ่ายในการขนส่ง พนักงาน และบริหารสถานีบริการ

ตัวอย่างที่รัฐบาลเปิดเผยเมื่อวันที่ 21 กันยายน 2569 อ้างโครงสร้างราคาวันที่ 18 กันยายนว่า ดีเซลธรรมดาในกรุงเทพฯ และปริมณฑลอยู่ที่ 40.69 บาทต่อลิตร โดยมีส่วนลดราคา ณ โรงกลั่น 4 บาท และเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมัน 8.62 บาทต่อลิตร ตัวเลขนี้เป็นภาพของวันนั้น ไม่ใช่อัตราที่ใช้ตลอดไป และแสดงว่ารัฐเคยใช้ทั้งสองกลไกช่วยกดราคาอยู่แล้ว

ถ้าลดทั่วประเทศ เงินจะมาจากไหน

สมมติให้รัฐเพิ่มเงินอุดหนุน 10 บาทสำหรับดีเซลทุกลิตร และปริมาณใช้เท่ากับค่าเฉลี่ยช่วงครึ่งแรกของปี 2568 ที่สำนักงานนโยบายและแผนพลังงานรายงานไว้ 69.8 ล้านลิตรต่อวัน จะเป็นเงินประมาณ 698 ล้านบาทต่อวัน หรือราว 20,940 ล้านบาทใน 30 วัน

นี่เป็นเพียงตัวอย่างคำนวณ ไม่ใช่ประมาณการงบจริงของข้อเสนอปัจจุบัน เพราะปริมาณใช้และชนิดน้ำมันที่ได้รับสิทธิอาจต่างออกไป หากใช้การลดภาษีแทน ภาระจะปรากฏในรูปของรายได้รัฐที่ลดลง ส่วนการให้กองทุนน้ำมันชดเชยเพิ่ม ก็ต้องดูฐานะกองทุนและแหล่งเงินที่จะนำมาจ่าย

การลดราคาน้ำมันในตลาดโลกอาจช่วยให้ราคาหน้าปั๊มลดได้โดยไม่ต้องเพิ่มเงินอุดหนุนเต็มจำนวน แต่ไม่มีหลักประกันว่าต้นทุนจะลดลงทันทีถึง 10 บาทต่อลิตร หรือจะอยู่ระดับนั้นนานเพียงใด การตรวจสอบค่ากลั่นและการแข่งขันจึงมีประโยชน์ แต่ยังสรุปไม่ได้ว่าสามารถลดจากส่วนเหล่านี้ได้ครบ 10 บาททันที

มาเลเซียช่วยเฉพาะกลุ่มมากขึ้น

ข้อมูลสำนักงานสถิติมาเลเซียระบุว่า วันที่ 10 มิถุนายน 2567 มาเลเซียยกเลิกการอุดหนุนดีเซลแบบทั่วไปในพื้นที่คาบสมุทร ทำให้ราคาขยับจาก 2.15 เป็น 3.35 ริงกิตต่อลิตร จากนั้นราคาทั่วไปปรับตามกลไกที่อิงตลาด ขณะที่ภาครัฐยังมีมาตรการช่วยผู้มีสิทธิบางกลุ่ม

รอยเตอร์รายงานในช่วงปรับนโยบายว่า รถขนส่งที่เข้าเกณฑ์ รถสาธารณะบางประเภท และชาวประมงได้รับการดูแลผ่านมาตรการเฉพาะ ส่วนเจ้าของรถดีเซล เกษตรกรและผู้เพาะปลูกรายย่อยที่เข้าเงื่อนไขมีสิทธิรับเงินช่วยเหลือ การเทียบราคาจึงต้องดูวัน พื้นที่ ชนิดเชื้อเพลิง และสิทธิของผู้ซื้อด้วย ไม่ควรหยิบราคาที่อุดหนุนเฉพาะกลุ่มมาเทียบกับราคาทั่วไปของอีกประเทศ

ไทยสามารถเลือกช่วยเกษตรกร รถโดยสาร หรือผู้ประกอบการขนส่งรายย่อยเป็นพิเศษได้ ซึ่งอาจใช้งบน้อยกว่าการลดให้ทุกลิตร แต่ต้องมีระบบตรวจสิทธิที่เข้าถึงง่าย ป้องกันการสวมสิทธิ และไม่ทิ้งคนที่เดือดร้อนแต่ตกหล่นจากทะเบียน

ข้อเรียกร้องให้ดีเซลถูกลงจึงเป็นเรื่องที่รัฐบาลหยิบมาทำได้ คำถามสำหรับประชาชนคือจะลดด้วยเครื่องมือใด ช่วยใครบ้าง ใช้เงินเท่าไร และจะรักษาราคานั้นได้นานแค่ไหน หากเปิดตัวเลขเหล่านี้ให้ตรวจสอบได้ ก็จะเห็นชัดขึ้นว่าการลดราคาช่วยคนทำงานได้มากเพียงใด และภาระส่วนที่เหลือจะตกอยู่กับใคร