มลพิษจากอุตสาหกรรม กรณีปราจีนบุรี ภัย ใกล้ตัวที่ประชาชนไม่ควรต้องแบกรับ

มลพิษจากอุตสาหกรรม กรณีปราจีนบุรี ภัย ใกล้ตัวที่ประชาชนไม่ควรต้องแบกรับ

 

น้ำท่วมจังหวัดปราจีนบุรีในช่วงปลายเดือนกันยายนถึง ตุลาคม 2569 ทิ้งปัญหาไว้มากกว่าความเสียหายต่อบ้าน เรือนและพื้นที่เกษตรกรรม

 

เพราะหลังน้ำเริ่มลดลง กลับพบคราบน้ำสีรุ้งคล้ายน้ำมัน น้ำสีดำส่งกลิ่นเหม็น และปลาตายจำนวนมากในหลาย พื้นที่

 

ขณะที่ผลตรวจสอบของหน่วยงานรัฐยืนยันการปนเปื้อน สารกลุ่มปิโตรเลียมไฮโดรคาร์บอนในบริเวณท้ายบ่อฝัง กลบกากอุตสาหกรรม ต.หัวหว้า อ.ศรีมหาโพธิ

 

เหตุการณ์ที่เกิด ทำให้ปลุกความกังวลว่า น้ำท่วมอาจ พัดพาสารเคมีและของเสียจากพื้นที่อุตสาหกรรมออก ไปปะปนกับแหล่งน้ำธรรมชาติ พื้นที่เกษตรกรรม และ ชุมชนโดยรอบ

 

แม้ระดับน้ำจะลดลงแล้ว แต่สารปนเปื้อนที่ตกค้างอยู่ใน ดินและแหล่งน้ำอาจกลายเป็นปัญหาที่ต้องใช้เวลาตรวจ สอบและฟื้นฟูอีกนาน

ข้อมูลจากกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยที่มีการ รายงานในช่วงเกิดเหตุ ระบุว่า น้ำท่วมส่งผลกระทบ 5 อำเภอของจังหวัดปราจีนบุรี ได้แก่ กบินทร์บุรี ศรีมหา โพธิ เมืองปราจีนบุรี บ้านสร้าง และศรีมโหสถ รวม 50 ตำบล 535 หมู่บ้าน

 

ประชาชนได้รับผลกระทบกว่า 51,390 ครัวเรือน พื้นที่ เกษตรเสียหายกว่า 127,000 ไร่ และมีผู้เพาะเลี้ยงสัตว์ น้ำได้รับผลกระทบกว่า 4,400 ราย

 

แต่สิ่งที่ทำให้สถานการณ์ซับซ้อนและเป็นกังวลยิ่ง กว่า คือพื้นที่ที่น้ำไหลผ่านบางส่วนเป็นที่ตั้งของโรงงาน รีไซเคิล โรงงานคัดแยก และสถานที่ฝังกลบกาก อุตสาหกรรม ซึ่งมีทั้งวัตถุดิบที่ใช้แล้วและของเสียจาก กระบวนการอุตสาหกรรมสะสมอยู่

 

พอมวลน้ำเข้าท่วมพื้นที่ดังกล่าว จึงเกิดความเสี่ยงที่น้ำ จะชะล้างสารปนเปื้อนออกจากบ่อกักเก็บ บ่อบำบัด หรือ พื้นที่จัดเก็บของเสีย แล้วพัดพาออกไปตามเส้นทางน้ำ

 

กรณีที่เห็นภาพชัดที่สุดเกิดขึ้นใน ต.หัวหว้า อ.ศรีมหา โพธิ ซึ่งเป็นที่ตั้งของกิจการเกี่ยวกับการจัดการกาก อุตสาหกรรม

 

หลังเกิดน้ำท่วมขังบริเวณดังกล่าว มีรายงานพบคราบสี รุ้งคล้ายน้ำมันลอยอยู่บนผิวน้ำ และน้ำปนเปื้อนไหลออก ไปยังพื้นที่เกษตรกรรมใกล้เคียง

กรมโรงงานอุตสาหกรรมตรวจสอบเบื้องต้นพบร่อง รอยที่คาดว่าเกิดจากน้ำชะกากอุตสาหกรรมและสาร ปนเปื้อนไหลออกจากบ่อฝังกลบและพื้นที่กำจัดบำบัด ของเสียของโรงงาน จึงมีคำสั่งให้ปิดหลุมฝังกลบกาก อุตสาหกรรมทั้งหมด

 

พร้อมสั่งหยุดประกอบกิจการโรงงานเป็นการชั่วคราว เพื่อปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสีย จัดเก็บวัตถุดิบและกาก ของเสียในอาคาร และตรวจสอบความแข็งแรงของคัน ดินและอาคารโรงงาน

 

ซึ่งผลตรวจตัวอย่างน้ำของกรมโรงงานอุตสาหกรรม เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม พบว่าสารน้ำมันและไขมัน มีค่าเกิน มาตรฐานน้ำทิ้งโรงงาน และตรวจพบสารไฮโดรคาร์บอน ในปริมาณสูง

 

โดยมีลักษณะสอดคล้องกับน้ำมันหล่อลื่นใช้แล้วหรือเชื้อ เพลิงทดแทนที่ไม่ละลายน้ำ ซึ่งอาจเป็นต้นเหตุของคราบ น้ำสีรุ้ง

 

ขณะเดียวกัน รายงานผลตรวจตัวอย่างน้ำบริเวณท้าย บ่อฝังกลบที่เผยแพร่โดยสื่อมวลชน ระบุว่า จุดเก็บ ตัวอย่างใกล้คันดินซึ่งอยู่ห่างประมาณ 65 เมตร พบสาร กลุ่มปิโตรเลียมไฮโดรคาร์บอนสูงถึง 114,860 มิลลิกรัม ต่อลิตร พร้อมตรวจพบเหล็กและอะลูมิเนียม โดยจุดที่อยู่ ห่างออกไปมีปริมาณสารปนเปื้อนลดลงตามลำดับ

แม้กรมโรงงานอุตสาหกรรมจะระบุว่า ผลตรวจตัวอย่าง น้ำ 3 จุดโดยรวมไม่พบสารโลหะหนักในระดับที่ก่อ อันตรายเฉียบพลันรุนแรง แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าน้ำ บริเวณดังกล่าวปลอดภัยสำหรับการใช้งาน เพราะยัง พบค่าน้ำมันและไขมันเกินมาตรฐาน รวมถึงมีคำเตือนให้ ประชาชนหลีกเลี่ยงการสัมผัส สูดดม หรือนำน้ำไปใช้

 

นอกจากพื้นที่หัวหว้า ยังมีรายงานพบคราบคล้ายน้ำมัน และน้ำสีดำในท้องร่องและแปลงนา ต.เขาไม้แก้ว อ.กบินทร์บุรี รวมถึงคลองลำผักชี บริเวณ ต.คู่ลำพัน และ ต.โคกปีบ อ.ศรีมโหสถ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่ใกล้แหล่ง อุตสาหกรรมและเส้นทางน้ำที่เชื่อมต่อกับชุมชน

 

อีกเหตุการณ์เกิดขึ้นบริเวณประตูระบายน้ำเพชรเอิม ต.วังดาล อ.กบินทร์บุรี เมื่อมีน้ำสีดำไหลจากพื้นที่ทุ่งนาที่ ถูกน้ำท่วมขังลงสู่แม่น้ำปราจีนบุรี พร้อมกลิ่นเหม็นฉุน

 

อีกประเด็นที่ประชาชนชวนกังวล คือการปลาตายเป็น จำนวนมาก ทั้งในแม่น้ำและบริเวณกระชังปลา โดย มีรายงานพบเหตุการณ์ในหลายอำเภอของจังหวัด ปราจีนบุรี

 

ผลกระทบยังลามมาถึงความปลอดภัยของคนในชุมชน กรมควบคุมโรคเปิดเผยเมื่อวันที่ 27 ตุลาคมว่า ได้คัด กรองสุขภาพประชาชนในพื้นที่เสี่ยงรัศมี 2 - 7 กิโลเมตร จากแหล่งที่สงสัยว่าปนเปื้อนแล้ว 613 ราย พบผู้มีอาการ ผิดปกติ 116 ราย ส่วนใหญ่เป็นอาการทางผิวหนัง เช่น ผื่นคัน ผื่นแดง และตุ่มน้ำใส ขณะที่อีก 497 รายไม่มี อาการ

ก่อนหน้านี้ กรมควบคุมโรคยังได้เก็บตัวอย่างปัสสาวะ จากประชาชนกลุ่มเสี่ยงสูง 50 ราย เพื่อตรวจหาสารที่ เกี่ยวข้องกับการสัมผัสสารปิโตรเคมี เช่น โทลูอีน สไต รีน เบนซีน และสารหนู โดยผลตรวจจะนำมาประกอบกับ ประวัติการสัมผัสและอาการของแต่ละคน เพื่อประเมิน ความเสี่ยงด้านสุขภาพ

 

น่าสนใจว่า หน่วยงานสาธารณสุขไม่ได้มองเหตุการณ์นี้ เป็นเพียงปัญหาสุขภาพระยะสั้น เพราะกรมควบคุมโรค ได้เปิดศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉิน (EOC) และวางแผน ติดตามสุขภาพของประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง อย่างน้อย 2 ปี

 

ขณะที่กรมควบคุมมลพิษเตรียมตรวจสอบคุณภาพน้ำใน คลองบริเวณ ต.โคกปีบ และ ต.คู่ลำพัน รวมถึงน้ำดิบที่ ใช้ผลิตน้ำประปาหมู่บ้านในพื้นที่ที่พบประชาชนมีระดับ โลหะหนักในเลือดสูง เพื่อค้นหาเส้นทางการแพร่กระจาย ของสารปนเปื้อนและตรวจสอบความเชื่อมโยงกับแหล่ง กำเนิดมลพิษ

ไม่ว่าจะเกิดจากน้ำท่วม ฝนตกหนัก หรือเหตุฉุกเฉินอื่นๆ ของเสียที่ถูกนำเข้ามากำจัดไม่ควรกลายเป็นความเสี่ยง ต่อคนในชุมชนที่อาศัยอยู่โดยรอบ

 

และควรมีการตรวจสอบอย่างเข้มงวดว่า โรงงานมีระบบ จัดเก็บและกำจัดกากอุตสาหกรรมที่ได้มาตรฐานหรือไม่ บ่อฝังกลบมีโครงสร้างป้องกันน้ำท่วมและน้ำชะกากของ เสียอย่างเพียงพอหรือเปล่า รวมถึงมีระบบบำบัดน้ำเสีย และแผนรับมือเหตุฉุกเฉินที่สามารถป้องกันการรั่วไหล ของสารปนเปื้อนได้จริงเพียงใด

 

และยังรวมถึงความรับผิดชอบในการควบคุมของเสีย เหล่านั้นไม่ให้สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ของประชาชนตลอดกระบวนการจัดเก็บ บำบัด และ กำจัด

 

ซึ่งต้องไม่ลืมว่า สำหรับคนที่อาศัยอยู่รอบโรงงาน สิ่ง สำคัญที่สุดคือความมั่นใจว่าจะไม่ต้องเผชิญกับสารปน เปื้อนที่หลุดออกมาจากสถานที่กำจัดของเสียเพียงเพราะ เกิดภัยธรรมชาติขึ้น

 

และความปลอดภัยนี้ควรเป็นมาตรฐานที่โรงงาน อุตสาหกรรมทุกแห่งต้องรับผิดชอบ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องรอให้ เกิดเหตุการณ์ขึ้นก่อนจึงค่อยตรวจสอบ