ยักษ์ใหญ่ AI กว้านซื้อหนังสือเก่าญี่ปุ่น 50 ตัน สแกนแล้วทำลายทิ้ง หวั่นประวัติศาสตร์สูญหาย

การเติบโตอย่างก้าวกระโดดของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ทำให้ความต้องการ "ข้อมูลฝึกฝน" (Training Data) พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนนำไปสู่ประเด็นร้อนระดับโลก เมื่อบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่หันมาทุ่มซื้อหนังสือเก่าในประเทศญี่ปุ่นเพื่อป้อนเข้าสู่ระบบ AI แต่กลับสร้างความกังวลครั้งใหญ่เกี่ยวกับลิขสิทธิ์และการสูญหายของมรดกทางวัฒนธรรม

1. ที่มาของกระแส "กว้านซื้อหนังสือเก่า" ในญี่ปุ่น

ตั้งแต่ช่วงกลางปี 2026 เป็นต้นมา ร้านหนังสือเก่าทั่วประเทศญี่ปุ่น โดยเฉพาะใน 11 ภูมิภาค เริ่มได้รับคำสั่งซื้อจำนวนมหาศาลจากลูกค้ารายใหญ่ที่มีพฤติกรรมน่าสนใจ:

• ประเภทหนังสือ: เน้นหนังสือเฉพาะทางและหนังสือเก่า เช่น ประวัติศาสตร์, ปรัชญา, การแพทย์, กฎหมาย, การเมือง และวัฒนธรรมยุคเอโดะ ซึ่งแตกต่างจากนิยายหรือหนังสือขายดีทั่วไป

• สภาพหนังสือ: ไม่จำกัดสภาพ ขอเพียงแค่เนื้อหาภายในครบถ้วน ต่อให้มีรอยเปื้อนหรือชำรุดก็สามารถรับซื้อได้ทั้งหมด

  

2. เบื้องหลัง: ส่งออกไปอเมริกาเพื่อ "สแกนแล้วตัดทำลาย"

จากการตรวจสอบพบว่า หนังสือเก่าเหล่านี้มีน้ำหนักรวมกันมากกว่า 50–57 ตัน (ราว 115,000 เล่ม) ถูกรวบรวมและส่งออกไปยังสหรัฐอเมริกา โดยมีบริษัทเทคโนโลยีและยักษ์ใหญ่ด้าน AI เป็นผู้อยู่เบื้องหลัง เช่น Amazon และบริษัทผู้พัฒนา AI อย่าง Anthropic

กระบวนการจัดการหนังสือของบริษัทเหล่านี้คือ:

1. ฉีกสันหนังสือและนำไปสแกนความละเอียดสูงทีละหน้าเพื่อนำข้อมูลเข้าสู่ระบบ AI

2. ทำลายทิ้งทันที ด้วยการตัดย่อยกระดาษ เพื่อเปลี่ยนหนังสือที่เป็นกระดาษจริงให้กลายเป็นฐานข้อมูลดิจิทัล

   

3. เสียงสะท้อนและข้อกังวลจากนักวิชาการ

เหตุการณ์ดังกล่าวได้สร้างแรงกระกระแทกและเสียงวิพากษ์วิจารณ์ใน 2 ประเด็นหลัก:

• ปัญหาลิขสิทธิ์: แม้ฝั่งบริษัทเทคโนโลยีจะอ้างสิทธิ์การใช้งานที่เป็นธรรม (Fair Use) แต่สมาคมนักเขียนและสำนักพิมพ์หลายแห่งมองว่า การซื้อหนังสือเล่มไม่ได้หมายความว่าได้รับสิทธิ์ในการนำไปแปลงเป็นดิจิทัลหรือฝึก AI

• ความเสี่ยงที่มรดกทางวัฒนธรรมจะสูญหายถาวร: นักวิชาการชาวญี่ปุ่นออกมาเตือนว่า หนังสือโบราณและเอกสารหายากหลายเล่มมีจำนวนจำกัดและยังไม่เคยถูกแปลงเป็นรูปแบบอีบุ๊ก (E-book) การนำไปตัดทำลายทิ้งหลังสแกนอาจทำให้องค์ความรู้และประวัติศาสตร์บางหน้า "สูญหายไปตลอดกาล"