หลอดกระดาษ VS พลาสติก! ผลวิจัยเผยความจริงชวนอึ้ง

ถ้าพูดถึงการรักษ์โลก หลายคนคงคุ้นเคยกับภาพหลอดกระดาษที่เข้ามาแทนหลอดพลาสติกตามร้านกาแฟและร้านเครื่องดื่ม เพราะเชื่อว่ากระดาษย่อยสลายได้ง่ายกว่าและเป็นมิตรต่อธรรมชาติ แต่ผลการศึกษาจากประเทศเกาหลีใต้ที่เผยแพร่ในเดือนตุลาคม 2569 กลับทำให้ประเด็นนี้ถูกตั้งคำถามอีกครั้ง เมื่อพบว่าหลอดกระดาษมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมบางด้านสูงกว่าหลอดพลาสติกทั่วไปอย่างชัดเจน

เปิดผลศึกษา เปรียบเทียบหลอด 4 ประเภท

รายงานการประเมินที่ได้รับมอบหมายจากกระทรวงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พลังงาน และสิ่งแวดล้อมของเกาหลีใต้ เปรียบเทียบหลอด 4 ประเภท ได้แก่ หลอดพลาสติกทั่วไปชนิดโพลิโพรพิลีน (PP) หลอดกระดาษ หลอดพลาสติกย่อยสลายได้ และหลอดพลาสติกชีวภาพชนิดโพลิเอทิลีน (Bio-PE) โดยพิจารณาผลกระทบตลอดวงจรชีวิต ตั้งแต่การผลิตวัตถุดิบ การผลิตหลอด ไปจนถึงการกำจัดหลังใช้งาน ครอบคลุมตัวชี้วัด 16 ด้าน

ผลที่รายงานพบว่า หลอดพลาสติกทั่วไปมีผลกระทบต่ำที่สุดใน 10 จาก 16 ด้านที่ประเมิน ซึ่งรวมถึงผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การเกิดฝุ่นละออง และความเป็นพิษต่อมนุษย์ ขณะที่หลอดกระดาษมีผลกระทบสูงกว่าในบางตัวชี้วัด แม้จะถูกมองว่าเป็นทางเลือกที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมก็ตาม

ตัวเลข 6.33 เท่า ต้องอ่านให้เข้าใจ ไม่ใช่ตื่นตระหนก

หนึ่งในตัวเลขที่ได้รับความสนใจมากที่สุด คือค่าผลกระทบด้านความเป็นสารก่อมะเร็งต่อมนุษย์ของหลอดกระดาษ ซึ่งสูงกว่าหลอดพลาสติกทั่วไปประมาณ 6.33 เท่า นอกจากนี้ ยังมีค่าผลกระทบต่อการเกิดภาวะกรดในสิ่งแวดล้อมสูงกว่าประมาณ 2.04 เท่า และผลกระทบต่อฝุ่นละอองสูงกว่าประมาณ 1.62 เท่า

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าประเมินผลกระทบจากกระบวนการผลิตและกำจัดตามแบบจำลอง ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่ใช้หลอดกระดาษจะมีโอกาสเป็นมะเร็งมากกว่าผู้ใช้หลอดพลาสติก 6.33 เท่า จึงต้องแยกความหมายของผลกระทบที่คำนวณได้ออกจากความเสี่ยงต่อสุขภาพของผู้บริโภคโดยตรง

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ หลอดพลาสติกชีวภาพไม่ได้หมายความว่าจะย่อยสลายได้ทุกชนิด เพราะ Bio-PE แม้ผลิตจากวัตถุดิบจากพืชได้ แต่มีคุณสมบัติทางเคมีใกล้เคียงกับโพลิเอทิลีนทั่วไป และไม่สามารถย่อยสลายทางชีวภาพได้โดยอัตโนมัติ ส่วนพลาสติกย่อยสลายได้ก็ยังต้องอาศัยเงื่อนไขที่เหมาะสมในการกำจัด

แล้วหลอดกระดาษรักษ์โลกจริงหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่สามารถตัดสินจากวัสดุเพียงอย่างเดียว เพราะผลกระทบขึ้นอยู่กับแหล่งวัตถุดิบ พลังงานที่ใช้ในการผลิต น้ำหนักของผลิตภัณฑ์ การขนส่ง ตลอดจนระบบจัดการขยะของแต่ละพื้นที่ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Cleaner Production เมื่อปี 2566 ก็พบเช่นกันว่า การเปลี่ยนจากหลอดพลาสติกเป็นวัสดุทางเลือกไม่ได้ทำให้ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมลดลงในทุกด้าน และผลลัพธ์อาจเปลี่ยนไปตามเงื่อนไขการผลิตและการรีไซเคิล

สำหรับผู้บริโภค ทางเลือกที่ทำได้จริงคือหลีกเลี่ยงการใช้หลอดเมื่อไม่จำเป็น หรือเลือกหลอดใช้ซ้ำที่ทนทานและทำความสะอาดได้อย่างเหมาะสม หากจำเป็นต้องใช้หลอดแบบใช้ครั้งเดียว ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่เหมาะกับระบบจัดการขยะในพื้นที่ และทิ้งให้ถูกวิธี

บทเรียนสำคัญจากผลการศึกษานี้จึงไม่ใช่การสรุปว่าหลอดพลาสติกดีกว่าหลอดกระดาษในทุกสถานการณ์ แต่เป็นการเตือนว่า การรักษ์โลกไม่ควรวัดจากภาพลักษณ์ของผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว การลดการใช้สิ่งของที่ไม่จำเป็น และการพิจารณาผลกระทบตลอดวงจรชีวิต คือแนวทางที่ช่วยให้เราเลือกได้อย่างมีข้อมูลมากขึ้น

แหล่งที่มา

• The Korea Herald — รายงานผลการศึกษาหลอดใช้ครั้งเดียวจากเกาหลีใต้: https://www.koreaherald.com/article/10911494
• Health Chosun — รายละเอียดตัวเลขผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพจากการประเมิน: https://health.chosun.com/english/site/data/html_dir/2026/10/28/2026102802467.html
• Journal of Cleaner Production — งานวิจัยเรื่องการประเมินผลกระทบของหลอดพลาสติกและวัสดุทดแทนตลอดวงจรชีวิต: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652623008740

ขอบคุณที่แวะมาอ่านนะครับ ถ้าชอบก็อย่าลืมกดไลน์ กดแชร์และกดติดตามด้วยนะครับเพื่อที่ท่านจะได้ไม่พลาดข่าวสารต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์และสาระความบันเทิง