เนเธอร์แลนด์จ่อลดข้าราชการ 2.5 หมื่นตำแหน่ง ใช้ AI ปรับระบบรัฐ เทียบแผนลดคนของไทย

เนเธอร์แลนด์จ่อลดข้าราชการ 2.5 หมื่นตำแหน่ง ใช้ AI ปรับระบบรัฐ เทียบแผนลดคนของไทย

รัฐบาลเนเธอร์แลนด์กำลังเดินหน้าปรับโครงสร้างระบบราชการครั้งใหญ่ โดยตั้งเป้าลดกำลังคนภาครัฐส่วนกลางประมาณ 25,000 ตำแหน่งงานเต็มเวลา ภายในปี 2578 พร้อมนำเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ลดขั้นตอนที่ซ้ำซ้อน และควบคุมค่าใช้จ่ายในการบริหารราชการ

แผนดังกล่าวไม่ได้มุ่งลดจำนวนบุคลากรเพียงอย่างเดียว แต่ยังครอบคลุมถึงการปรับภารกิจของหน่วยงาน การใช้ข้อมูลร่วมกัน การลดกฎระเบียบ และการบริหารพื้นที่สำนักงานให้เหมาะสมกับรูปแบบการทำงานยุคใหม่ ขณะที่ประเทศไทยเองก็มีแนวทางปรับลดกำลังคนภาครัฐ ทั้งโครงการเกษียณอายุก่อนกำหนดและการควบคุมอัตรากำลังใหม่เช่นกัน

เนเธอร์แลนด์ตั้งเป้าลดกำลังคน 16% ปรับระบบราชการระยะยาว

แผนของรัฐบาลเนเธอร์แลนด์กำหนดเป้าหมายลดกำลังคนภาครัฐส่วนกลางประมาณ 25,000 ตำแหน่งงานเต็มเวลา จากฐานกำลังคนราว 160,000 ตำแหน่ง หรือคิดเป็นประมาณ 16% โดยวางกรอบดำเนินการไปจนถึงปี 2578 หรือ ค.ศ. 2035

ในด้านงบประมาณ รัฐบาลตั้งเป้าลดค่าใช้จ่ายในการบริหารจาก 900 ล้านยูโรในปี 2570 เพิ่มขึ้นเป็น 3,500 ล้านยูโรต่อปี ตั้งแต่ปี 2578 เป็นต้นไป โดยหน่วยงานตำรวจและกลาโหมได้รับการยกเว้นจากมาตรการลดงบประมาณดังกล่าว

เอริก ฟัน เดอร์ เบิร์ก รัฐมนตรีช่วยผู้รับผิดชอบด้านความสัมพันธ์ภายในราชอาณาจักรและการเพิ่มประสิทธิภาพภาครัฐ อธิบายแนวทางการลดกำลังคนว่า รัฐบาลไม่ได้ต้องการหยุดรับบุคลากรใหม่ทั้งหมด แต่จะพิจารณาความจำเป็นของแต่ละตำแหน่งเป็นรายกรณี

เมื่อมีเจ้าหน้าที่ลาออกหรือเกษียณอายุ หน่วยงานจะต้องประเมินก่อนว่าจำเป็นต้องรับคนใหม่มาทดแทนหรือไม่ เพื่อไม่ให้การลดกำลังคนส่งผลกระทบต่อภารกิจสำคัญและบริการที่ประชาชนต้องได้รับ

ขณะเดียวกัน แต่ละหน่วยงานจะต้องทบทวนภารกิจของตนเองด้วยว่างานใดควรดำเนินต่อ งานใดสามารถลดขั้นตอน และงานใดอาจยุติได้ เพื่อให้จำนวนบุคลากรสอดคล้องกับภาระงานที่แท้จริง

ใช้ AI ลดงานซ้ำซ้อน ปรับระบบข้อมูลให้ทำงานร่วมกัน

อีกส่วนสำคัญของแผนคือการนำ AI และเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาปรับปรุงวิธีทำงานของภาครัฐ โดยรัฐบาลเนเธอร์แลนด์เตรียมเปิดเผยเป้าหมายและแผนประหยัดค่าใช้จ่ายจากการใช้ AI ในไตรมาสแรกของปี 2570

นอกจากการนำ AI มาใช้แล้ว รัฐบาลยังมีแนวทางปรับระบบเทคโนโลยีสารสนเทศให้หน่วยงานต่าง ๆ ใช้มาตรฐานร่วมกัน รวมถึงส่งเสริมการจัดซื้อจัดจ้างร่วมกัน เพื่อลดต้นทุนและลดการลงทุนในระบบที่มีลักษณะซ้ำซ้อน

อีกประเด็นที่ให้ความสำคัญคือการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานอย่างปลอดภัย เพื่อให้ประชาชนและผู้ประกอบการไม่ต้องยื่นเอกสารหรือส่งข้อมูลชุดเดิมซ้ำหลายครั้งเมื่อติดต่อหน่วยงานของรัฐ

อย่างไรก็ตาม การใช้ AI ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถแทนที่เจ้าหน้าที่ได้ทุกประเภทงานในทันที ผลลัพธ์ด้านการประหยัดงบประมาณและการลดภาระงานยังต้องขึ้นอยู่กับรายละเอียดการนำเทคโนโลยีไปใช้จริง ซึ่งรัฐบาลเตรียมเปิดเผยเพิ่มเติมในแผนงานที่จะประกาศต่อไป

ลดกฎระเบียบ 500 ข้อต่อปี พร้อมปรับขนาดองค์กรภาครัฐ

รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ยังมีแผนลดหรือปรับปรุงกฎระเบียบอย่างน้อย 500 ข้อต่อปี เพื่อลดภาระด้านเอกสารและขั้นตอนการทำงานที่สร้างความยุ่งยากให้แก่เจ้าหน้าที่ ประชาชน และภาคธุรกิจ

แนวทางนี้ครอบคลุมถึงการลดความซับซ้อนของข้อยกเว้นต่าง ๆ การทบทวนจำนวนองค์กรที่ปรึกษาและคณะกรรมการ ตลอดจนการปรับปรุงกระบวนการประสานงานระหว่างหน่วยงาน เพื่อไม่ให้หลายหน่วยงานต้องทำงานซ้ำกันโดยไม่จำเป็น

รัฐบาลยังพิจารณาปรับขนาดสำนักงานให้สอดคล้องกับพฤติกรรมการทำงานที่เปลี่ยนไป โดยตั้งเป้าให้มีพื้นที่ทำงานหนึ่งจุดต่อพนักงานสองคน เนื่องจากการทำงานจากบ้านทำให้สำนักงานหลายแห่งมีพื้นที่ว่างมากขึ้น

หากสามารถลดพื้นที่สำนักงานที่ไม่จำเป็นได้ ก็จะช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านอาคารและการบริหารจัดการ ขณะที่อาคารบางแห่งอาจนำไปใช้ประโยชน์อย่างอื่น เช่น การพัฒนาที่อยู่อาศัยหรือพื้นที่เชิงพาณิชย์

ทั้งนี้ การปรับลดกำลังคนและค่าใช้จ่ายจะต้องดำเนินควบคู่กับการทบทวนภารกิจของรัฐ เพื่อให้การลดขนาดองค์กรไม่กระทบต่อบริการที่จำเป็นต่อประชาชน

ประเทศไทยเดินหน้าแผนเออร์ลี่รีไทร์ ตั้งเป้าลดกำลังคนปีละ 5%

สำหรับประเทศไทย มีแนวทางปรับโครงสร้างกำลังคนภาครัฐผ่านโครงการเกษียณอายุก่อนกำหนด หรือเออร์ลี่รีไทร์ ควบคู่กับการควบคุมจำนวนตำแหน่งข้าราชการใหม่และการปรับลดภารกิจที่ซ้ำซ้อนระหว่างหน่วยงาน

นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมาย เคยเปิดเผยว่า แนวทางโครงการเออร์ลี่รีไทร์ข้าราชการพลเรือนสามัญมีเป้าหมายเบื้องต้นในการลดอัตรากำลังประมาณ 5% ต่อปี โดยตั้งใจเริ่มในปีงบประมาณ 2570

อย่างไรก็ตาม การดำเนินโครงการยังต้องพิจารณารายละเอียดและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การลดกำลังคนไม่ส่งผลกระทบต่อการปฏิบัติหน้าที่และการให้บริการประชาชน

ตามข้อมูลความคืบหน้าที่ระบุ ณ วันที่ 27 ตุลาคม 2569 นายปกรณ์เตรียมหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในวันที่ 29 ตุลาคม เพื่อสรุปรายละเอียดก่อนเสนอคณะรัฐมนตรี

แนวทางเบื้องต้นมุ่งพิจารณาข้าราชการอายุ 50 ปีขึ้นไป และอาจพิจารณาขยายกลุ่มอายุลงมาถึงช่วง 40 ปี หากมีผู้สมัครเข้าร่วมโครงการไม่มากพอ ส่วนเงินชดเชยมีการกล่าวถึงกรอบเบื้องต้นว่าอาจไม่เกิน 15 เท่า แต่รายละเอียดดังกล่าวยังไม่ถือเป็นข้อยุติ

ไทยตรึงอัตรากำลังใหม่ถึงปี 2575 ปรับตำแหน่งเมื่อเกษียณ

นอกเหนือจากโครงการเออร์ลี่รีไทร์ ประเทศไทยยังมีแนวทางควบคุมกรอบอัตรากำลังข้าราชการ โดยสำนักงาน ก.พ. อธิบายว่า ส่วนราชการต้องบริหารกำลังคนภายในกรอบที่มีอยู่ ณ วันที่ 1 ตุลาคม 2569

สำหรับปีงบประมาณ 2570–2575 จะไม่มีการอนุมัติจัดสรรอัตราข้าราชการตั้งใหม่ตามแนวทางที่ระบุไว้ โดยให้หน่วยงานใช้วิธีเกลี่ยตำแหน่งภายในกระทรวงเพื่อรองรับภารกิจที่จำเป็นก่อน

นอกจากนี้ ยังมีแนวทางยุบเลิกตำแหน่งในสายงานสนับสนุน 11 สายงาน เมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณอายุ โดยมีเป้าหมายปรับรูปแบบการทำงานในส่วนที่ไม่จำเป็นต้องใช้การจ้างงานในสถานะข้าราชการ

มาตรการเหล่านี้สะท้อนแนวทางการบริหารกำลังคนที่เน้นการจำกัดตำแหน่งใหม่ การเปิดโอกาสให้บุคลากรสมัครใจออกก่อนเกษียณ และการลดตำแหน่งบางประเภทเมื่อไม่มีความจำเป็นต้องทดแทน

อย่างไรก็ตาม เป้าหมายลดกำลังคนผ่านเออร์ลี่รีไทร์ปีละ 5% ยังต้องติดตามรายละเอียดและการอนุมัติโครงการอย่างเป็นทางการต่อไป

เนเธอร์แลนด์กับไทยใช้แนวทางต่างกัน แต่มีเป้าหมายร่วมในการปรับระบบรัฐ

เมื่อพิจารณาแนวทางของทั้งสองประเทศ จะเห็นว่ามีจุดร่วมคือการทบทวนขนาดกำลังคน ลดภารกิจที่ซ้ำซ้อน และควบคุมค่าใช้จ่ายในการบริหารราชการ แต่รายละเอียดของมาตรการมีความแตกต่างกัน

เนเธอร์แลนด์กำหนดเป้าหมายลดกำลังคนภาครัฐส่วนกลางระยะยาว ควบคู่กับการนำ AI มาใช้ การปรับระบบข้อมูล การลดกฎระเบียบ และการบริหารพื้นที่สำนักงานให้เหมาะสมกับจำนวนบุคลากร

ส่วนประเทศไทยเน้นการบริหารกำลังคนผ่านโครงการเกษียณอายุก่อนกำหนด การตรึงกรอบอัตรากำลัง การเกลี่ยตำแหน่งภายในหน่วยงาน และการทยอยยุบเลิกตำแหน่งบางประเภทเมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณอายุ

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อจากนี้คือ การลดจำนวนบุคลากรจะช่วยลดต้นทุนได้มากเพียงใด และแต่ละประเทศจะสามารถรักษาคุณภาพการให้บริการประชาชนควบคู่กับการปรับขนาดองค์กรได้อย่างไร

สำหรับเนเธอร์แลนด์ รายละเอียดการประหยัดงบประมาณจาก AI จะเป็นส่วนสำคัญที่ต้องติดตามในปี 2570 ขณะที่ประเทศไทยยังต้องรอข้อสรุปเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และการอนุมัติโครงการเออร์ลี่รีไทร์ เพื่อประเมินผลกระทบต่อกำลังคนภาครัฐในระยะต่อไป