ตัวเลข 23 เท่าของพายุโปโล วัดอะไรอยู่?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

รายงานเรื่องเฮอริเคนโปโลมีตัวเลขหนึ่งสะดุดตาเป็นพิเศษ นั่นคือสภาพแวดล้อมที่ช่วยให้พายุมีกำลังแรงขึ้นเกิดได้บ่อยกว่าเดิม 23 เท่า เมื่อเห็นตัวเลขใหญ่เช่นนี้ คำถามคือมันกำลังนับจำนวนพายุ นับความเร็วลม หรือวัดอย่างอื่นกันแน่

ถ้าอ่านเพียงพาดหัว อาจเผลอเข้าใจว่าภาวะโลกร้อนทำให้พายุโปโลแรงขึ้น 23 เท่า หรือทำให้พายุชนิดนี้เกิดถี่ขึ้น 23 เท่าทั่วโลก แต่รายงานที่เผยแพร่โดย World Weather Attribution และ Climate Central แยกตัวเลขนี้ออกจากความเร็วลมจริงและจากการวิเคราะห์ฝน

ตัวเลข 23 เท่าในงานศึกษาไม่ได้หมายความว่าเฮอริเคนโปโลมีลมแรงขึ้น 23 เท่า หรือจะมีพายุเพิ่มขึ้น 23 เท่า แต่หมายถึงสภาพศักยภาพการเสริมกำลังของพายุในบริเวณและช่วงเวลาที่นักวิจัยวิเคราะห์ มีโอกาสเกิดมากขึ้นประมาณนั้นเมื่อเทียบกับโลกสมมติที่ไม่มีภาวะโลกร้อนจากมนุษย์

สิ่งที่นักวิจัยคำนวณเรียกว่า potential intensity หรือศักยภาพสูงสุดที่พายุอาจพัฒนาได้ โดยดูตัวแปรหลายอย่างร่วมกัน เช่น อุณหภูมิผิวน้ำทะเล อุณหภูมิอากาศ และความชื้นในบรรยากาศ ตัวเลขนี้เป็นตัวชี้สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเพิ่มกำลัง ไม่ใช่เครื่องวัดว่าลมบนพายุจริง ณ เวลาใดแรงเท่าไร

สำหรับโปโล ทีมวิจัยพิจารณาพื้นที่มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกและช่วงเวลาที่เกี่ยวข้องกับการเสริมกำลังของพายุ จากนั้นเทียบโลกปัจจุบันกับโลกจำลองที่ไม่มีอิทธิพลจากภาวะโลกร้อนของมนุษย์ ในการคำนวณนั้น potential intensity สูงขึ้นราว 5 เมตรต่อวินาทีจากภาวะโลกร้อน ส่วนวิธีประเมินอีกชุดให้ความเร็วลมสูงสุดจริงของโปโลเพิ่มขึ้นประมาณ 2.7 เมตรต่อวินาที หรือใกล้ 10 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

เอลนีโญก็มีส่วน แต่ฐานที่ใช้เทียบเป็นอีกแบบ รายงานประเมินว่าเอลนีโญในช่วงกรกฎาคมถึงกันยายนทำให้ potential intensity ในเดือนกันยายนเกิดได้ราว 14 เท่าเมื่อเทียบกับภาวะเป็นกลาง ตัวเลข 23 เท่าเทียบกับโลกที่ไม่มีอิทธิพลภาวะโลกร้อนจากมนุษย์ ส่วน 14 เท่าเทียบกับช่วงที่ไม่มีเอลนีโญ จึงไม่ใช่การแข่งขันตัวเลขบนเงื่อนไขเดียวกัน

ส่วนปริมาณฝนเป็นการวิเคราะห์คนละชุดข้อมูล รายงานพบจากบันทึกสังเกตการณ์ว่าเหตุการณ์ฝนหนักแบบที่ศึกษาเกิดได้บ่อยขึ้นราว 6 เท่า และมีฝนหนักขึ้นราว 57 เปอร์เซ็นต์ แต่ผู้วิจัยระบุว่าความไม่แน่นอนสูง แบบจำลองภูมิอากาศหลายชุดยังจับแนวโน้มฝนในพื้นที่นี้ไม่ได้ จึงยังระบุบทบาทของภาวะโลกร้อนต่อฝนก้อนนี้เป็นตัวเลขแน่นอนไม่ได้

อีกข้อที่ควรรู้คือ AP รายงาน ณ วันที่ 15 ตุลาคมว่า การศึกษานี้เป็นการประเมินอย่างรวดเร็วและยังไม่ผ่านการทบทวนโดยผู้เชี่ยวชาญตามกระบวนการวารสารในเวลานั้น จึงควรอ่านคู่กับคำอธิบายวิธีเทียบและข้อจำกัด ไม่หยิบตัวเลขเดียวไปแทนข้อสรุปทั้งหมด งานวิจัยเองก็ไม่ได้บอกว่าพายุจะไม่เกิดเลยหากไม่มีภาวะโลกร้อน

เวลาเห็นข่าวว่าปัจจัยหนึ่งทำให้เหตุการณ์ “มีโอกาสมากขึ้นหลายเท่า” ให้ถามต่อว่านับสภาพแบบไหน เทียบกับโลกสมมติแบบใด และเป็นผลต่อโอกาสเกิด ความแรง หรือปริมาณฝน สำหรับเลข 23 เท่าของโปโล คำตอบคือมันบอกถึงสภาพศักยภาพการเสริมกำลังของพายุ ไม่ใช่พายุแรงขึ้น 23 เท่า