รอยวงรีอายุ 13,800 ปีในอะแลสกาบอกอะไรเกี่ยวกับคนยุคน้ำแข็ง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

บนไหล่เนินที่มองลงไปยังแม่น้ำทานานาในอะแลสกา นักขุดค้นพบพื้นดินสีเข้มเป็นรูปวงรี ปะปนด้วยถ่าน เศษหิน และกระดูกสัตว์ เมื่อกำหนดอายุได้ราว 13,800 ปีก่อน รอยบนผืนดินจึงกลายเป็นเบาะแสชิ้นหนึ่งของชีวิตมนุษย์ปลายยุคน้ำแข็ง

แหล่ง Shg’ Xdaltth’’ อยู่ห่างเมืองแฟร์แบงก์สไปทางใต้ค่อนไปทางตะวันออกราว 55 กิโลเมตร งานศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science Advances วันที่ 14 ตุลาคม 2026 แยกชั้นกิจกรรมของมนุษย์ได้สามช่วง อายุประมาณ 13,800, 13,000 และ 12,700 ปี

รอยรูปวงรีที่พบมีแนวโน้มเป็นที่พักชั่วคราวหรือโครงสร้างกำบังแบบเพิงเอน ทีมวิจัยไม่ได้พบตัวบ้านที่ยังอยู่ครบ แต่เสนอการตีความจากรอยดิน เถ้า หลุม และตำแหน่งของสิ่งของที่กระจายสัมพันธ์กัน

พื้นที่ขุดค้นขนาด 25 ตารางเมตรเผยลักษณะเด่นแปดจุด หนึ่งในนั้นเป็นแถบดินสีคล้ำกว้างอย่างน้อย 3 เมตร ลักษณะเป็นวงรีและมีเศษวัสดุจำนวนมาก อายุจากตัวอย่างถ่านและกระดูกของบริเวณนี้อยู่ในช่วงประมาณ 13,800 ถึง 13,630 ปีก่อน ทีมยังขุดขอบด้านหนึ่งไม่หมด เพราะแนวรอยต่อเนื่องออกไปนอกผนังหลุมขุด

สิ่งที่ทำให้ข้อเสนอเรื่องที่พักมีน้ำหนักขึ้นคือรูปแบบภายในวงรี ใกล้จุดกลางมีรอยถ่านเข้มขนาดราว 70 เซนติเมตร ซึ่งนักวิจัยตีความว่าเป็นเตาไฟ ถัดไปมีหลุมตื้นที่มีทั้งกระดูก เศษหิน และถ่าน ส่วนด้านข้างพบรอยเล็กที่อาจเป็นตำแหน่งเสา แต่ละชิ้นเพียงลำพังยังบอกหน้าที่ไม่ได้ชัด

เมื่อนำตำแหน่งของเตา หลุม รอยเสา และการกระจายของเครื่องมือกับกระดูกมาวางเทียบกัน นักวิจัยจึงเสนอว่าอาจเคยมีเพิงคลุมบางส่วน เปิดด้านหนึ่งไปทางทิศใต้ อย่างไรก็ตาม นี่เป็นการสร้างภาพจากหลักฐานทางโบราณคดี ไม่ใช่การพบผนังหรือหลังคาที่คงสภาพให้เห็นโดยตรง งานวิจัยจึงใช้ถ้อยคำว่าเป็นโครงสร้างพักอาศัยที่เป็นไปได้

กิจกรรมไม่ได้หยุดอยู่แค่บริเวณวงรี ห่างออกไปมีเตาไฟอีกจุด กองกระดูกสัตว์ที่ถูกทิ้ง และเตาดินขนาดใหญ่ที่มีถ่าน กระดูก กับเศษหิน นักวิจัยมองว่าเตาดินอาจใช้ปรุงเนื้อช้า ๆ และการลงทุนสร้างเตาเช่นนี้อาจหมายถึงการพักนานหรือคาดว่าจะกลับมาใช้พื้นที่อีก

เมื่อรวมหลักฐานหลายชนิดเข้าด้วยกัน ภาพที่ได้จึงใกล้กับค่ายพักหลักที่คนกลุ่มหนึ่งกลับมาใช้และทำกิจกรรมหลายอย่าง มากกว่าจุดแวะล่าสัตว์ชั่วครู่ ชั้นเก่าแก่ที่สุดยังมีเครื่องมือหิน เครื่องมือกระดูก และซากสัตว์นับหมื่นชิ้น แต่ไม่ได้แปลว่าพบชุมชนถาวร เพราะงานศึกษาระบุว่าไม่มีหลุมเก็บเสบียงหรือบ้านกึ่งใต้ดินขนาดใหญ่ที่ชี้การอยู่อาศัยถาวร

ข้อค้นพบนี้จึงไม่ใช่คำยืนยันว่ามีบ้านหลังแรกของทวีปอเมริกาอย่างแน่นอน แต่เป็นหลักฐานเก่าแก่ที่ชวนให้พิจารณาว่ามนุษย์จัดพื้นที่พัก อุ่นอาหาร และทำงานรอบที่พักอย่างไร รอยวงรีอาจไม่เหลือวัสดุของตัวเพิงให้จับต้องแล้ว ทว่าความสัมพันธ์ระหว่างเตา หลุม รอยเสา และเศษสิ่งของช่วยให้นักโบราณคดีมองเห็นกิจวัตรบางส่วนที่เคยเกิดขึ้นบนเนินแห่งนั้น