13 กับ 17 ตุลาคม วันตำรวจไทยต่างกันอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

วันที่ 17 ตุลาคมมีการจัดงานวันตำรวจ แต่เมื่อย้อนดูปฏิทินหรือข่าวเก่า หลายแห่งกลับระบุ 13 ตุลาคม ความต่างนี้ไม่ได้เกิดจากการจำวันผิดอย่างเดียว เพราะวันหนึ่งมาจากการรวมหน่วยตำรวจในสมัยกรมตำรวจ ส่วนอีกวันผูกกับการตั้งสำนักงานตำรวจแห่งชาติในรูปแบบปัจจุบัน

วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2458 มีการประกาศรวมกรมพลตระเวนกับกรมตำรวจภูธรเป็นกรมเดียว เรียกว่า “กรมตำรวจ” จุดนี้คือรากของวันตำรวจแบบเดิม และมีการจัดพิธีวันตำรวจอย่างเป็นทางการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2492

ปัจจุบันวันตำรวจไทยตรงกับ 17 ตุลาคม ส่วน 13 ตุลาคมเกี่ยวกับการรวมหน่วยตำรวจในปี 2458 และการเปลี่ยนวันในปี 2560 ทำให้วันที่ที่เห็นในข่าวต่างยุคมีที่มาต่างกัน

อีกหมุดหมายหนึ่งเกิดในวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2541 เมื่อกรมตำรวจถูกโอนไปจัดตั้งเป็นสำนักงานตำรวจแห่งชาติ และขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี วันนี้จึงเป็นวันสถาปนาหน่วยงานตำรวจในรูปแบบที่คนไทยคุ้นชื่อในปัจจุบัน

การมีวันที่ 13 และ 17 ตุลาคมในบันทึกจึงไม่ได้แปลว่ามีวันตำรวจสองวันพร้อมกัน วันที่ 13 ย้อนถึงการรวมหน่วยงานเมื่อกว่าหนึ่งศตวรรษก่อน ส่วนวันที่ 17 เชื่อมกับการจัดตั้งสำนักงานตำรวจแห่งชาติเมื่อ พ.ศ. 2541

แล้วเหตุใดวันตำรวจจึงย้ายมาเป็นวันที่ 17? ในปี พ.ศ. 2560 มีคำสั่งเปลี่ยนวันจัดงาน เนื่องจากวันที่ 13 ตุลาคมเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร การเปลี่ยนวันช่วยให้การจัดงานวันตำรวจไม่ตรงกับวันสำคัญดังกล่าว

ตั้งแต่นั้น หน่วยงานตำรวจจึงใช้วันที่ 17 ตุลาคมเป็นวันตำรวจ ขณะที่เหตุการณ์ในปี 2458 ยังคงเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์องค์กร ไม่มีการแก้หรือยกเลิกเหตุการณ์เดิม แต่เปลี่ยนวันที่ใช้จัดงานประจำปีให้สอดคล้องกับบริบทของประเทศ

ถ้าอ่านข่าวเก่าที่บอกว่าวันตำรวจตรงกับ 13 ตุลาคม ให้ดูปีที่เผยแพร่ประกอบ ข้อความนั้นอาจสะท้อนธรรมเนียมก่อนมีคำสั่งเปลี่ยนในปี 2560 ส่วนข่าวปัจจุบันที่ระบุ 17 ตุลาคมหมายถึงวันตำรวจตามกำหนดที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

ปี พ.ศ. ที่ปรากฏในเอกสารยังทำให้ค้นข้อมูลได้ยากสำหรับบางคน หากแปลงเป็น ค.ศ. ให้ลบ 543: พ.ศ. 2458 คือ ค.ศ. 1915, พ.ศ. 2541 คือ ค.ศ. 1998 และ พ.ศ. 2560 คือ ค.ศ. 2017 การวางสามปีนี้เรียงกันช่วยให้เห็นทั้งจุดเริ่มต้น การตั้งหน่วยงานปัจจุบัน และการเปลี่ยนวันจัดงาน

พิธีวันตำรวจในแต่ละหน่วยอาจมีรายละเอียดต่างกัน แต่การใช้วันที่เดียวกันทั่วประเทศทำให้สื่อสารและจัดกิจกรรมประจำปีได้ชัดเจน ข้อมูลประวัติศาสตร์จึงควรแยก “วันที่เกิดเหตุการณ์” ออกจาก “วันที่ใช้จัดงานในปัจจุบัน” ก่อนสรุปว่าแหล่งข้อมูลใดผิด

สรุปง่าย ๆ คือ 13 ตุลาคมบอกจุดเริ่มของการรวมกรมตำรวจใน พ.ศ. 2458 ส่วน 17 ตุลาคมเป็นวันสถาปนาสำนักงานตำรวจแห่งชาติใน พ.ศ. 2541 และเป็นวันตำรวจที่ใช้ในปัจจุบันหลังการเปลี่ยนแปลงเมื่อ พ.ศ. 2560