3 ปริศนาขบวนพระศพ ซูสีไทเฮา พายุ–ของเหลวแดง–พระโกศหนัก

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับ “ซูสีไทเฮา” สตรีผู้กุมอำนาจสูงสุดคนหนึ่งในช่วงปลายราชวงศ์ชิง ซึ่งเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1908 ก่อนจะได้รับการฝังที่สุสานบูรพาแห่งราชวงศ์ชิงในปี ค.ศ. 1909

สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่เพียงความยิ่งใหญ่ของขบวนพระศพ แต่เป็นเรื่องเล่าเกี่ยวกับเหตุการณ์ประหลาดระหว่างการเคลื่อนพระโกศ ซึ่งถูกเล่าต่อกันมาจนกลายเป็นตำนาน 3 เรื่อง

เรื่องแรก ท้องฟ้าเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลัน

มีเรื่องเล่าว่า ระหว่างขบวนเคลื่อนพระโกศผ่านบริเวณฉงเหวินเหมิน ท้องฟ้าที่เดิมแจ่มใสกลับมืดครึ้มและเกิดลมฝนอย่างรุนแรง จนบรรยากาศทั้งขบวนเปลี่ยนไปอย่างน่าหวาดหวั่น

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ไม่ควรนำไปตีความว่าเป็นลางร้าย เพราะ ยังไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่หนักแน่นพอจะยืนยันรายละเอียดของเหตุการณ์ตามเรื่องเล่าภายหลัง และก็ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ระบุว่าเป็นปรากฏการณ์พิเศษเหนือธรรมชาติ

เรื่องที่สอง ของเหลวสีแดงคล้ายเลือดไหลจากพระโกศ

นี่เป็นอีกเรื่องที่ถูกเล่ากันอย่างแพร่หลาย แต่คำกล่าวว่าเป็น “เลือดของซูสีไทเฮา” นั้นไม่มีหลักฐานทางการแพทย์หรือหลักฐานร่วมสมัยมารองรับ

ที่สำคัญ การเสียชีวิตจนถึงวันฝังห่างกันประมาณหนึ่งปี จึงเป็นไปไม่ได้ที่จะอธิบายอย่างง่ายๆ ว่าเป็น “เลือดที่ยังไหลออกมา” เหมือนคนมีชีวิต เรื่องของของเหลวสีแดงจึงควรถือเป็น เรื่องเล่าที่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัด มากกว่าจะสรุปว่าเกิดจากการเน่าเปื่อยหรือสารกันบูดโดยตรง

เรื่องที่สาม พระโกศหนักขึ้นอย่างผิดปกติ

เรื่องนี้ชวนขนลุกที่สุด เพราะมีคำบอกเล่าว่า เมื่อขบวนเดินทางถึงสุสาน เหล่าคนแบกพระโกศรู้สึกว่าน้ำหนักเพิ่มขึ้นอย่างกะทันหัน จนแทบไม่สามารถแบกต่อไปได้ ก่อนจะกลับมาเป็นปกติในเวลาต่อมา

แต่ประเด็นสำคัญคือ ยังไม่พบหลักฐานร่วมสมัยที่น่าเชื่อถือเพียงพอที่จะยืนยันว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นจริง ดังนั้น การระบุว่า “วิทยาศาสตร์ยังหาคำตอบไม่ได้” อาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจว่าเหตุการณ์ได้รับการพิสูจน์แล้ว ซึ่งไม่ถูกต้องนัก

หากมองในมุมประวัติศาสตร์ ทั้ง 3 เรื่องจึงควรแยกให้ออกระหว่าง ข้อเท็จจริงกับตำนานที่เกิดขึ้นภายหลัง

สิ่งที่ยืนยันได้คือ งานพระศพของซูสีไทเฮามีขนาดใหญ่และหรูหราอย่างยิ่ง พระนางถูกฝังที่สุสานบูรพาแห่งราชวงศ์ชิง และต่อมาในปี ค.ศ. 1928 สุสานของพระนางถูกกองกำลังของขุนศึก ซุนเตี้ยนอิง ปล้นสะดม ทรัพย์สินและเครื่องประดับจำนวนมากที่ฝังร่วมกับพระศพถูกนำออกไป

ชีวิตของสตรีผู้เคยยืนอยู่บนจุดสูงสุดของอำนาจ จึงจบลงด้วยเรื่องราวที่ทั้งยิ่งใหญ่ น่าสะพรึง และเต็มไปด้วยช่องว่างทางประวัติศาสตร์ ซึ่งเปิดโอกาสให้เรื่องเล่าลึกลับถูกส่งต่อจากรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่งจนถึงปัจจุบัน

สรุป

เรื่องพายุ ของเหลวสีแดง และพระโกศหนักขึ้น ล้วนถูกเล่าขานเกี่ยวกับการส่งพระศพของซูสีไทเฮา แต่ ยังไม่ควรนำเสนอทั้งสามเรื่องเป็นข้อเท็จจริงที่ได้รับการพิสูจน์แล้ว โดยเฉพาะเรื่องพระโกศหนักขึ้นและของเหลวสีแดง เพราะหลักฐานร่วมสมัยยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันรายละเอียดดังกล่าว

แหล่งที่มา

• MCLC Resource Center, The Ohio State University — ข้อมูลประวัติซูสีไทเฮาและพระราชพิธีหลังการสิ้นพระชนม์
• Chinese Text Project — ข้อมูลประวัติการสิ้นพระชนม์และการฝังพระศพของซูสีไทเฮา
• UNESCO World Heritage Centre — ข้อมูลสุสานหลวงราชวงศ์หมิงและชิง
• บันทึกและคำบอกเล่าเกี่ยวกับขบวนพระศพซูสีไทเฮาในปี ค.ศ. 1909
• ข้อมูลการปล้นสุสานบูรพาโดยซุนเตี้ยนอิงในปี ค.ศ. 1928