เอธิโอเปีย–เอริเทรียกลับมาตึงเครียดอีกครั้ง เกิดอะไรขึ้นในแอฟริกาตะวันออก ?

สถานการณ์ในแอฟริกาตะวันออกกำลังถูกจับตามอง หลังความสัมพันธ์ระหว่าง เอธิโอเปีย และเอริเทรีย กลับมาตึงเครียดอย่างหนักอีกครั้ง

วันที่ 1 ตุลาคม 2569 เอธิโอเปียประกาศปิดสถานทูตของตนในกรุงแอสมารา เมืองหลวงของเอริเทรีย พร้อมประกาศให้เจ้าหน้าที่การทูตเอริเทรีย 10 คนออกจากประเทศ ต่อมาเอริเทรียประกาศตัดความสัมพันธ์ทางการทูตกับเอธิโอเปียทั้งหมด

สถานการณ์นี้เกิดขึ้นในช่วงที่การสู้รบในภูมิภาค Tigray ทางตอนเหนือของเอธิโอเปียกลับมารุนแรงขึ้น

▪️เอธิโอเปียกับเอริเทรียคือประเทศไหน ?

เอธิโอเปียเป็นประเทศขนาดใหญ่ในแอฟริกาตะวันออก ขณะที่เอริเทรียอยู่ทางตอนเหนือของเอธิโอเปีย และมีชายฝั่งติดทะเลแดง ทั้งสองประเทศมีประวัติศาสตร์ และความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนอย่างมาก

เอริเทรียเคยเป็นส่วนหนึ่งของเอธิโอเปีย ก่อนประกาศเอกราชในปี 1993 หลังสงครามยาวนาน ต่อมาทั้งสองประเทศเกิดสงครามชายแดนระหว่างปี 1998–2000 ซึ่งสร้างความสูญเสียอย่างหนัก

▪️ความสัมพันธ์เคยดีขึ้น

ในปี 2018 เอธิโอเปีย และเอริเทรียมีการปรับความสัมพันธ์ครั้งสำคัญ และมีการฟื้นความสัมพันธ์ทางการทูต

นายกรัฐมนตรีเอธิโอเปีย Abiy Ahmed ได้รับรางวัลโนเบล สาขาสันติภาพในปีเดียวกัน จากความพยายามสร้างสันติภาพกับเอริเทรีย แต่ความสัมพันธ์ที่ดีขึ้นไม่ได้ทำให้ปัญหาทางการเมือง และภูมิรัฐศาสตร์ทั้งหมดหมดไป

▪️เหตุใดถึงกลับมาตึงเครียด ?

ปัจจุบันความตึงเครียดเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ทั้งสงคราม และการเมืองภายในเอธิโอเปีย ความสัมพันธ์กับกลุ่ม Tigray รวมถึงประเด็นทางยุทธศาสตร์เกี่ยวกับทะเลแดง

รัฐบาลเอธิโอเปียกล่าวหาเอริเทรีย รวมถึงซูดาน และอียิปต์ว่าสนับสนุนแนวร่วมฝ่ายค้านที่นำโดย Tigray People’s Liberation Front (TPLF) อย่างไรก็ตาม เอริเทรียปฏิเสธข้อกล่าวหาว่าสนับสนุนกลุ่มดังกล่าว

จุดนี้จึงควรระวังในการนำเสนอข่าว เพราะเป็นข้อกล่าวหาจากฝ่ายหนึ่ง และการปฏิเสธจากอีกฝ่ายหนึ่ง ไม่ควรนำเสนอข้อกล่าวหาเป็นข้อเท็จจริงที่ยุติแล้ว

▪️เหตุใดพื้นที่ทะเลแดงถึงสำคัญ ?

ทะเลแดงเป็นเส้นทางเดินเรือที่สำคัญของโลก และพื้นที่รอบทะเลแดงมีความสำคัญทั้งด้านเศรษฐกิจ ความมั่นคง และภูมิรัฐศาสตร์ สำหรับเอธิโอเปีย ซึ่งไม่มีทางออกทะเล การเข้าถึงท่าเรือ และทะเลแดงจึงเป็นประเด็นยุทธศาสตร์สำคัญ ดังนั้น ความสัมพันธ์ระหว่างเอธิโอเปีย และเอริเทรีย จึงไม่ได้เกี่ยวข้องเฉพาะเรื่องชายแดนหรือการเมืองภายในเท่านั้น แต่เชื่อมโยงกับภูมิรัฐศาสตร์ของแอฟริกาตะวันออกด้วย

▪️เหตุใดโลกถึงจับตาสถานการณ์นี้ ?

เพราะภูมิภาค Tigray เคยเผชิญสงครามรุนแรงระหว่างปี 2020–2022 และขณะนี้มีรายงานว่าความขัดแย้งกลับมาปะทุขึ้นอีกครั้ง

Reuters รายงานว่า การสู้รบได้ขยายไปหลายพื้นที่ และมีความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบด้านมนุษยธรรม

ล่าสุดสหภาพแอฟริกาเรียกร้องให้เอธิโอเปีย เอริเทรีย และอียิปต์หลีกเลี่ยงการกระทำหรือถ้อยคำที่อาจทำให้สถานการณ์เลวร้ายลง และเรียกร้องให้ใช้ช่องทางการทูต และการเจรจา

▪️สถานการณ์ต่อจากนี้ต้องจับตาอะไร ?

สิ่งสำคัญคือ จะมีการขยายตัวของการสู้รบหรือไม่ ความสัมพันธ์ทางการทูตจะกลับเข้าสู่การเจรจาหรือไม่ และประเทศเพื่อนบ้านจะเข้ามามีบทบาทมากขึ้นเพียงใด

ขณะเดียวกัน ประเด็นด้านมนุษยธรรมก็เป็นเรื่องที่ต้องติดตาม เพราะความขัดแย้งอาจส่งผลต่อประชาชน การเดินทาง อาหาร และการเข้าถึงความช่วยเหลือ