คดีอดีตพระอาจารย์โชติ สะเทือนศรัทธา ถึงเวลาทบทวนการบริหารเงินวัดหรือยัง?

คดีอดีตพระอาจารย์โชติ สะเทือนศรัทธา ถึงเวลาทบทวนการบริหารเงินวัดหรือยัง?

คดีของ อดีตพระอาจารย์โชติ ธรรมวโร อดีตเจ้าอาวาสวัดพุทไธศวรรย์ จ.พระนครศรีอยุธยา กลายเป็นอีกกรณีที่ทำให้สังคมหันกลับมาตั้งคำถามถึงการบริหารจัดการทรัพย์สินของวัดและการกำกับดูแลพระสงฆ์

ตำรวจเข้าดำเนินการกับอดีตพระอาจารย์โชติในเดือนกันยายน 2569 หลังพบพฤติการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการนำเงินของวัดออกไปใช้ส่วนตัวและโอนให้บุคคลใกล้ชิด โดยมูลค่าความเสียหายที่มีการรายงานอยู่ที่ กว่า 100 ล้านบาท ขณะเดียวกันยังมีหลักฐานเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับสีกา ซึ่งนำไปสู่การขาดจากความเป็นพระตามพระธรรมวินัย

ประเด็นของคดีไม่ได้มีเพียงเรื่องพฤติกรรมส่วนบุคคล แต่ยังทำให้เกิดคำถามอีกด้านว่า ระบบตรวจสอบเงินวัดในปัจจุบันมีช่องว่างตรงไหน จึงทำให้เงินจำนวนมากสามารถถูกนำออกจากระบบได้โดยใช้เวลานานกว่าจะถูกตรวจพบ

เมื่อคดีลักษณะนี้เกิดขึ้นซ้ำ คำถามจึงไม่ได้อยู่แค่ตัวบุคคล

ที่ผ่านมา วงการสงฆ์ไทยเคยมีคดีเกี่ยวกับเงินวัดและพฤติกรรมผิดพระธรรมวินัยของพระชั้นผู้ใหญ่หลายกรณี เมื่อเกิดคดีใหม่ขึ้นอีกครั้ง จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะมีคำถามว่า การแก้ปัญหาควรหยุดอยู่ที่การดำเนินคดีกับผู้กระทำผิดแต่ละราย หรือควรย้อนกลับไปตรวจสอบระบบบริหารจัดการทั้งระบบด้วย

สิ่งสำคัญคือไม่ควรเหมารวมพระสงฆ์ทั้งหมดจากพฤติกรรมของบุคคลบางราย แต่ในอีกด้านหนึ่ง คดีก็สะท้อนว่าระบบตรวจสอบทรัพย์สินและเงินของวัดเป็นเรื่องที่สังคมให้ความสนใจอย่างมาก

มหาเถรสมาคมขยับเรื่องปฏิรูปคณะสงฆ์

ประเด็นนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ มหาเถรสมาคม (มส.) มีนโยบายปฏิรูปการทำงานของคณะสงฆ์ในปี 2569 โดยรับพระสังฆราโชบาย 12 ข้อมาเป็นแนวทางในการดำเนินงาน

หนึ่งในสาระสำคัญคือการพิจารณาคุณสมบัติของพระสังฆาธิการให้ความสำคัญกับ ความเคร่งครัดในพระธรรมวินัย ผลสัมฤทธิ์ด้านการศึกษาและเผยแผ่ รวมถึงการบริหารจัดการศาสนสมบัติอย่างโปร่งใสตามหลักธรรมาภิบาล

นอกจากนี้ยังมีแนวทางจัดทำฐานข้อมูลกลางพระภิกษุสามเณรและวัดทั่วประเทศ รวมถึงการปรับโครงสร้างการบริหารคณะสงฆ์ให้กระชับขึ้น โดยแบ่งภารกิจหลักออกเป็น 4 ด้าน ซึ่งรวมถึงการบริหารศาสนสมบัติด้วย

แล้วสิ่งที่อยู่บนกระดาษจะไปถึงการปฏิบัติได้แค่ไหน?

นี่อาจเป็นคำถามสำคัญกว่าการถกเถียงว่าคดีใดรุนแรงกว่าคดีใด

เพราะเมื่อมีนโยบายเรื่องความโปร่งใสและการตรวจสอบอยู่แล้ว สิ่งที่สังคมต้องการเห็นต่อจากนี้คือ กลไกตรวจสอบที่ทำงานได้จริง ตรวจพบความผิดปกติได้เร็ว และสามารถตรวจสอบเงินและทรัพย์สินของวัดได้อย่างเป็นระบบ

คดีอดีตพระอาจารย์โชติจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของบุคคลหนึ่งหรือวัดหนึ่งแห่ง แต่เป็นอีกกรณีที่ทำให้เกิดคำถามต่อระบบว่า มาตรการที่วางไว้สามารถป้องกันปัญหาได้จริงหรือไม่ และต้องปรับตรงไหนเพื่อไม่ให้เกิดเหตุลักษณะเดิมซ้ำอีก

ท้ายที่สุด การดำเนินคดีต้องเป็นไปตามพยานหลักฐานและกระบวนการยุติธรรม ขณะที่การปฏิรูปคณะสงฆ์ก็คงต้องพิสูจน์กันต่อไปว่า นโยบายที่ประกาศออกมาจะสามารถเปลี่ยนเป็นกลไกตรวจสอบที่เห็นผลในทางปฏิบัติได้มากน้อยเพียงใด