เหตุใดราคาทองคำจึงปรับตัวสูงขึ้นแทนที่จะลดลงหลังจากที่เฟดขึ้นอัตราดอกเบี้ย?

ราคาทองคำมักมีพฤติกรรมที่สวนทางกับความคาดหมายของตลาดในบางครั้ง เช่น ในกรณีนี้ที่ราคาทองคำปรับตัวสูงขึ้นหลังจากการประกาศขึ้นอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed)

 แม้ว่าเฟดจะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย แต่ราคาทองคำกลับสวนทางและดีดตัวขึ้น นี่ดูเหมือนจะเป็นปฏิกิริยาของตลาดที่ผิดปกติ มันเกิดอะไรขึ้นกันแน่? 

เมื่อรุ่งเช้าของวันที่ 17 กันยายน 2569 ธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ได้ปรับเพิ่มช่วงเป้าหมายอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ระหว่างธนาคาร (federal funds rate) ขึ้น 25 จุด เป็น 3.75%–4.00% นับเป็นการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยครั้งแรกของเฟดนับตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2566

และได้รับการอนุมัติอย่างเป็นเอกฉันท์ด้วยคะแนนเสียง 12 ต่อ 0 นี่ยังแสดงให้เห็นว่าเจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่เชื่อว่าการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเพิ่มเติมยังคงเป็นไปได้ในปีนี้ 

หลังจากการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย ราคาทองคำในตลาดสปอต(Spot (XAU/USD)) ลดลงในตอนแรก แต่ก็ฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว ทำให้ในวันที่ 17 กันยายน ราคาทองคำในตลาดสปอตปรับตัวสูงขึ้นเกิน 100 ดอลลาร์ในระหว่างวัน

สอดไปกับหลักการ "Buy the rumor, sell the fact"ที่หมายถึง การเข้าซื้อสินทรัพย์เมื่อมีข่าวลือหรือการคาดการณ์เชิงบวก แล้วรีบขายทำกำไรทันทีเมื่อข่าวหรือเหตุการณ์นั้นกลายเป็นความจริง(อย่างเป็นทางการ)

เอาล่ะๆๆๆๆ ก่อนที่เฟดจะประกาศขึ้นดอกเบี้ย ตลาดมักจะคาดการณ์และรับรู้ (Priced in) ข่าวนี้ไปล่วงหน้าแล้วทำให้ราคาทองคำอาจร่วงลงมาก่อนหน้านั้น เมื่อถึงเวลาประกาศจริง นักลงทุนบางส่วนจึงเลือกที่จะเทขายทำกำไรสถานะ Short (เก็งกำไรขาลง) ออกมา หรือกลับมาเข้าซื้อทองคำคืน ส่งผลให้ราคาดีดตัวสูงขึ้น

ตามหลักการที่ตลาดคุ้นเคยมาโดยตลอด การขึ้นอัตราดอกเบี้ยมักส่งผลเสียต่อราคาทองคำ ในกรณีนี้จึงเป็นมุมมองเกี่ยวกับดอกเบี้ยในอนาคต (Dovish Rate Hike / Terminal Rate) แต่สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจว่าทองคำเองไม่ได้สร้างดอกเบี้ยนะครับ อัตราดอกเบี้ยที่สูงขึ้นหมายถึงผลตอบแทนที่สูงขึ้นจากสินทรัพย์ที่ให้ดอกเบี้ย เช่น พันธบัตรกระทรวงการคลังสหรัฐฯ และเงินฝากธนาคาร ซึ่งจะเพิ่มต้นทุนค่าเสียโอกาสในการถือครองทองคำและกดดันราคาให้ลดลง 

ในขณะเดียวกัน ทองคำมีราคาเป็นสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐฯ แน่นอนครับ อัตราดอกเบี้ยที่สูงขึ้นจะทำให้ดอลลาร์แข็งค่าขึ้น 

ทำให้ทองคำมีราคาแพงขึ้นสำหรับผู้ซื้อที่ถือสกุลเงินอื่น ผมขอย้ำนะครับว่าเป็นเงินสกุลอื่น.... ซึ่งจะยิ่งกดดันความต้องการมากขึ้นไปอีก ในครั้งนี้ ราคาทองคำได้เบี่ยงเบนจากแนวโน้มนี้

 ในความเป็นจริงนี้...มันล้มเหลวใช่หรือไม่?

เอาเถอะ...แม้ว่าเฟดจะประกาศขึ้นอัตราดอกเบี้ยในครั้งนั้น แต่ถ้อยแถลงของประธานเฟดหรือตัวเลขคาดการณ์เศรษฐกิจ (Dot Plot) ส่งสัญญาณว่า "นี่อาจเป็นการขึ้นดอกเบี้ยครั้งสุดท้าย" หรืออัตราดอกเบี้ยใกล้จะถึงจุดสูงสุดแล้ว (Terminal Rate) รวมถึงอาจมีการส่งสัญญาณลดดอกเบี้ยในอนาคตอันใกล้ ตลาดจึงมองว่าวัฏจักรดอกเบี้ยขาขึ้นกำลังจะสิ้นสุดลง ซึ่งเป็นผลบวกต่อทองคำ (เพราะทองคำเป็นสินทรัพย์ที่ไม่มีผลตอบแทนในรูปดอกเบี้ย ยิ่งดอกเบี้ยใกล้จะลด ทองคำยิ่งน่าสนใจ)

อันที่จริงแล้วไม่ใช่ว่าการขึ้นอัตราดอกเบี้ยจะไม่ได้ผลไปเสียทีเดียวนะครับ แต่เป็นเพราะผลกระทบจากการขึ้นอัตราดอกเบี้ยได้เกิดขึ้นแล้วต่างหาก

ก่อนการประชุมเรื่องอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ตลาดได้คาดการณ์การปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย 25 จุดไว้แล้ว

ราคาทองคำอยู่ภายใต้แรงกดดันอย่างต่อเนื่องในวันที่เฟดประกาศปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย ราคาทองคำสปอตลดลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบเกือบหกสัปดาห์ กล่าวอีกนัยหนึ่ง ผลกระทบเชิงลบจากการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยไม่ได้หายไป แต่ถูกคาดการณ์ไว้แล้วเมื่อการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการ

 ผู้ที่คาดการณ์ว่าราคาจะลดลงก็ขายทำกำไร และกองทุนที่มองว่าราคาทองคำจะลดลงก็เข้ามาในตลาด ส่งผลให้ราคาทองคำดีดตัวขึ้นได้โดยตรง นอกจากนี้ยังมีเรื่องเกี่ยวกับความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์และความไม่แน่นอนเข้ามาอีก

หากในช่วงเวลานั้นมีปัจจัยเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitical Risks) หรือความกังวลเกี่ยวกับเสถียรภาพของระบบการเงินโลก นักลงทุนจะเทขายสินทรัพย์เสี่ยง และแห่ซื้อทองคำในฐานะสินทรัพย์ปลอดภัย (Safe Haven) ซึ่งมีน้ำหนักมากกว่าผลกระทบจากอัตราดอกเบี้ยชั่วคราว

 ในขณะเดียวกัน ตลาดเริ่มซื้อขายตามตรรกะอีกอย่างหนึ่ง นั่นคือ ราคาน้ำมันที่ลดลง.ปัจจัยสำคัญที่อยู่เบื้องหลังการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของเฟดในรอบนี้คือแรงกดดันด้านเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นจากราคาน้ำมันที่สูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวลดลงเป็นวันที่สองติดต่อกันในวันที่ 17 โดยแตะระดับต่ำสุดในรอบหนึ่งสัปดาห์(แต่ไม่มีผลกะประเทศไทย....) 

ราคาน้ำมันที่ลดลงช่วยบรรเทาความกังวลของตลาดเกี่ยวกับภาวะเงินเฟ้อที่อาจเลวร้ายลงไปอีก ลดแรงกดดันต่อราคาทองคำ

และแน่นอนครับ.....มันส่งผลให้ราคาทองคำพุ่งสูงขึ้น

จนนำไปสู่...(ความคาดหวังใน)เรื่องเงินเฟ้อ (Inflation Expectations)

หากการขึ้นดอกเบี้ยของเฟดสะท้อนว่าเงินเฟ้อยังคงอยู่ในระดับสูง หรือตลาดมองว่านโยบายการเงินอาจยังไม่สามารถควบคุมเงินเฟ้อได้เบ็ดเสร็จ นักลงทุนจะหันมาถือครองทองคำเพื่อป้องกันความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ (Inflation Hedge) มากขึ้น 

เรื่องเงินเฟ้อนี้ในสมัยโบราณ การแข่งขันทางเศรษฐกิจอาศัยการควบคุมอาหารและทรัพยากรเพื่อบงการคู่แข่งมาแล้ว...

และตรรกะนี้ยังคงมีความเกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมสมัยใหม่อยู่นะครับ ด้วยมูลค่าของสินค้าอุตสาหกรรมประกอบด้วยทรัพยากรและค่าแรง เมื่อบริษัทลดจำนวนพนักงานและเพิ่มประสิทธิภาพ พวกเขาก็จะลดการจ้างงานและรายได้ครัวเรือนไปพร้อมๆ กัน

ส่งผลให้ความต้องการภายในประเทศหดตัว ในขณะเดียวกัน พวกเขาก็ขยายผลผลิต ทำให้เกิดอุปทานล้นตลาด สินค้าก็ถูกกักตุนและทำให้สินค้าเหล่านั้นมีราคาแพงเกินกว่าที่คนทั่วไปจะซื้อได้

กำลังการผลิตมหาศาลพึ่งพาการส่งออกเพื่อจัดหาทรัพยากรจากต่างประเทศ แต่ห่วงโซ่การขนส่ง พลังงาน และแร่ธาตุมีความเปราะบางอย่างยิ่ง ...มันสามารถหยุดชะงักได้ง่ายจากสงคราม สภาพภูมิอากาศ และภัยพิบัติทางธรณีวิทยา 

ดังนั้น การขึ้นอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางสหรัฐฯ เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการรักษาอำนาจเหนือกว่าของดอลลาร์ ผลักดันให้ต้นทุนของดอลลาร์ถีบตัวสูงขึ้น

แล้วในแง่ความอ่อนแอของค่าเงินดอลลาร์และสินทรัพย์อื่นๆล่ะ.....

บางครั้งแม้ดอกเบี้ยจะปรับขึ้น แต่หากตลาดมองว่าเศรษฐกิจสหรัฐฯ เริ่มมีความเสี่ยงถดถอย (Recession) หรือธนาคารกลางอื่นๆ เริ่มใช้นโยบายที่แข็งกร้าวมากขึ้น เมื่อถึงตอนนั้น ...ดัชนีค่าเงินดอลลาร์ (US Dollar Index) อาจอ่อนค่าลง ซึ่งแน่ล่ะราคาทองคำมีความสัมพันธ์ในทิศทางตรงกันข้ามกับดอลลาร์ (Inverse Correlation) ดอลลาร์ที่อ่อนค่า มันจึงหนุนให้ราคาทองคำสูงขึ้น การสร้างภาวะขาดแคลนดอลลาร์ทั่วโลก และบังคับให้ประเทศที่มีหนี้สินต้องขายสินทรัพย์หลัก การขึ้นอัตราดอกเบี้ยยังกดดันความต้องการจากภายนอก ความไม่พอใจของทรัมป์ต่อการขึ้นอัตราดอกเบี้ยซึ่งเป็นเพียงความกังวลเกี่ยวกับเศรษฐกิจของเขาเอง

แต่กลยุทธ์การโยกย้ายวิกฤตไปต่างประเทศจะไม่หยุดลง หากเศรษฐกิจขาดความยืดหยุ่นในการพึ่งพาตนเองขั้นพื้นฐาน วงจรเศรษฐกิจทั้งหมดอาจหยุดชะงักได้ง่ายๆ เมื่อสภาพแวดล้อมภายนอกตึงตัวขึ้น

แต่อย่ากังวลใจไปมากเกิน....เมื่อพิจารณาในระยะยาว ราคาของทองคำยังได้รับอิทธิพลจากปัจจัยระยะกลางถึงระยะยาวอยู่หลายเรื่อง 

ปัจจุบัน การขาดดุลทางการคลังและภาระหนี้สินของสหรัฐฯ กำลังสร้างความกังวลให้กับตลาด ทำให้ผู้ลงทุนบางส่วนมีความเต็มใจที่จะกระจายสินทรัพย์ที่อยู่ในรูปดอลลาร์มากขึ้น แม้แต่...ธนาคารกลางบางแห่งก็เพิ่มการถือครองทองคำเพื่อกระจายสินทรัพย์สำรองและลดการพึ่งพาเงินสกุลเดียว

การจัดสรรสินทรัพย์ในลักษณะนี้เป็นความต้องการระยะยาวและจะไม่เปลี่ยนแปลงได้ง่ายๆ เนื่องจากการขึ้นอัตราดอกเบี้ยเพียงครั้งเดียว ดังนั้นจึงเป็นการสนับสนุนทองคำในระยะกลางถึงระยะยาว

จะเห็นได้ว่า...หลักการกำหนดราคาในตลาดทองคำกำลังซับซ้อนมากขึ้น ในฐานะนักลงทุนไม่ควรคิดว่าราคาทองคำจะลดลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้เพียงเพราะการขึ้นอัตราดอกเบี้ย และไม่ควรรีบเร่งไล่ซื้อเมื่อเห็นว่าราคาทองคำฟื้นตัวขึ้น

 สรุปคือ ตลาดต้องมองไปข้างหน้าเสมอ หากการขึ้นดอกเบี้ยไม่ได้สร้างความประหลาดใจในเชิงเข้มงวด (Hawkish) อย่างที่กลัว หรือมีมุมมองว่าดอกเบี้ยใกล้จะกลับตัว ทองคำจึงต้องตอบสนองด้วยการปรับตัวสูงขึ้นอย่างที่เห็น...