ขวดน้ำ PET ตากแดดในรถเสี่ยงมะเร็งหรือไม่ อย. ตรวจ 30 ตัวอย่าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ขวดน้ำใสที่วางอยู่บนเบาะรถซึ่งร้อนจากแดดทำให้หลายคนชะงักก่อนหยิบขึ้นดื่ม โดยเฉพาะเมื่อเห็นข้อความเตือนว่า “น้ำขวดพลาสติกที่ตากแดดจะปล่อยสารก่อมะเร็ง” คำเตือนนี้ถูกส่งต่อมานานและมักพ่วงชื่อสารไดออกซิน บิสฟีนอล เอ หรือ BPA และสารทาเลต

ข้อความเตือนดังกล่าวต้องแยกตรวจทั้งชนิดพลาสติก ผลตรวจสาร และสภาพการเก็บจริง

ข้อเท็จจริงจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) คือ ยังไม่มีข้อมูลว่าการดื่มน้ำจากขวด PET ที่ตากแดดในรถทำให้เป็นมะเร็ง อย.เผยแพร่ข่าววันที่ 10 กันยายน 2569 หลังตรวจสอบกระแสแชร์ดังกล่าว

ผลตรวจ 30 ตัวอย่างไม่พบ BPA และสารกลุ่มทาเลต

น้ำดื่มบรรจุขวดใสที่ใช้กันทั่วไปส่วนใหญ่บรรจุในขวด PET หรือพอลิเอทิลีนเทเรฟทาเลต วัตถุดิบชนิดนี้ไม่ใช้ BPA เป็นสารตั้งต้น ส่วน BPA มักเกี่ยวข้องกับพลาสติกพอลิคาร์บอเนต (PC) และสารเคลือบกระป๋อง จึงไม่ควรนำชื่อสารของพลาสติกคนละชนิดมาเหมารวมกับขวด PET

อย.สุ่มเก็บน้ำดื่มบรรจุขวดปิดสนิท 30 ตัวอย่าง เพื่อตรวจ BPA และสารกลุ่มทาเลต ผลตรวจไม่พบสารทั้งสองกลุ่มในทุกตัวอย่าง ตัวเลขนี้ตอบได้ชัดสำหรับตัวอย่างที่ตรวจ ไม่ได้หมายความว่าขวดทุกชนิดทุกยี่ห้อจะอยู่ในสภาพเดียวกันตลอดเวลา แต่เพียงพอที่จะหักล้างคำกล่าวว่าขวด PET ทั่วไปมี BPA เป็นส่วนผสมแล้วปล่อยออกมาเป็นสาเหตุของมะเร็ง

ความร้อนกับข่าวเรื่องไดออกซิน

ข้อมูลตรวจสอบข้อเท็จจริงของ อย. ระบุว่า การผลิตขวดน้ำดื่มชนิด PET, PP และ PC ไม่ได้ใช้ไดออกซินหรือสารทาเลตเป็นส่วนประกอบ ขวด PET ก็ไม่ใช้ BPA เป็นสารตั้งต้นตามที่กล่าวข้างต้น

ไดออกซินเป็นสารที่เกิดขึ้นโดยไม่ตั้งใจจากการเผาไหม้ไม่สมบูรณ์และกระบวนการอุตสาหกรรมบางประเภท ไม่ใช่สารที่ถูกสร้างขึ้นเพียงเพราะขวดน้ำถูกแดด ในข้อมูลเดิมของ อย. ยังระบุว่าไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่าความร้อนทำให้สารเคมีจากขวดทำปฏิกิริยากลายเป็นไดออกซิน

มีรายงานการทดลองบางงานที่ใช้เงื่อนไขรุนแรง คืออุณหภูมิเกิน 60 องศาเซลเซียสนานเกิน 11 เดือน แล้วพบการละลายของสารทาเลตเกินเกณฑ์ของสหภาพยุโรป เงื่อนไขนี้ไม่ใช่การวางขวดไว้ในรถตามปกติ และผลดังกล่าวก็ไม่ใช่หลักฐานว่าการดื่มน้ำขวด PET ที่ตากแดดทำให้เกิดมะเร็ง

ทำไมยังควรเลี่ยงการวางขวดไว้ในรถ

การที่ข่าวลือเรื่องมะเร็งไม่ตรงกับหลักฐาน ไม่ได้แปลว่าการเก็บขวดไว้กลางแดดเป็นเวลานานเป็นวิธีที่ดี อย.แนะนำให้เก็บน้ำดื่มในที่เหมาะสม เพราะความร้อนอาจกระทบคุณภาพ กลิ่น รสชาติ และสภาพของบรรจุภัณฑ์

คำแนะนำนี้เป็นการดูแลคุณภาพอาหารและบรรจุภัณฑ์ ไม่ใช่การประกาศว่าขวดที่ร้อนแล้วจะกลายเป็นสารก่อมะเร็ง หากต้องพกน้ำในรถ ควรเก็บไว้ในจุดที่ไม่โดนแดดโดยตรง และเลือกขวดที่ยังปิดสนิท สะอาด ไม่มีรอยรั่วหรือการบิดตัวผิดปกติ

สิ่งที่ควรจำก่อนแชร์ต่อ

การพูดว่า “น้ำในขวด PET ที่ตากแดดทำให้เป็นมะเร็ง” จึงเกินกว่าผลตรวจที่มีอยู่ อย.สุ่มตรวจน้ำดื่ม 30 ตัวอย่างไม่พบ BPA และสารกลุ่มทาเลต อีกทั้งไม่พบหลักฐานว่าความร้อนในรถทำให้เกิดไดออกซินในน้ำ สิ่งที่ควรทำจริงคือหลีกเลี่ยงแดดและความร้อนจัดเพื่อรักษาคุณภาพ และไม่ควรนำขวด PET แบบใช้ครั้งเดียวกลับมาใช้ซ้ำหลายครั้ง เพราะการล้างไม่เหมาะสมอาจทำให้เชื้อโรคและสิ่งสกปรกสะสมได้

ดังนั้น ถ้าเคยหยิบน้ำขวด PET ที่ลืมไว้ในรถมาดื่ม ยังไม่มีหลักฐานรองรับว่าการดื่มครั้งนั้นทำให้เป็นมะเร็ง แต่ไม่ควรเก็บเป็นนิสัย เก็บน้ำให้พ้นแดดและเปลี่ยนขวดเมื่อใช้หมด จะสอดคล้องกับคำแนะนำด้านคุณภาพและความสะอาดมากกว่า