แพทย์ญี่ปุ่นเผยเคล็ดลับ วิธีการจัดการกับคลื่นความร้อน

"ดร. จุนยะ ชิมาซากิ" อาจารย์สาขาเวชศาสตร์ฉุกเฉินแห่งมหาวิทยาลัยการแพทย์คันไซ ได้ให้คำแนะนำเชิงกลยุทธ์ในการป้องกันโรคลมแดด โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการได้รับน้ำและเกลือแร่ที่เพียงพอ รวมถึงการตระหนักถึงความแตกต่างของอุณหภูมิ ระหว่างสภาพแวดล้อมภายนอกและภายในอาคาร การดูแลกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กและผู้สูงอายุ ถือเป็นหัวใจสำคัญ นอกจากนี้ การเตรียมตัวรับมือกับฤดูร้อน ด้วยการค่อยๆปรับร่างกายให้คุ้นชินกับความร้อน และ สร้างความทนทานต่อความร้อนก็เป็นสิ่งจำเป็น สำหรับการป้องกันอย่างครอบคลุม...

1. การป้องกันเมื่ออยู่กลางแจ้ง : หลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง
ความเสี่ยงสูงสุดเมื่ออยู่กลางแจ้ง มาจากการสัมผัสแสงแดดโดยตรง ควรสวมหมวก เลือกเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี และอยู่ในที่ร่ม หากเป็นไปได้ควรพกร่มกันแดดไปด้วย หลีกเลี่ยงเสื้อผ้าที่รัดรูปหรือหนาหนัก และ ควรเลือกเสื้อผ้าสีอ่อน เพราะจะสะท้อนความร้อนได้ดีกว่าสีเข้ม

2. การป้องกันเมื่ออยู่ในอาคาร : ระวังความร้อนจากหน้าต่างและใช้เครื่องปรับอากาศ
ระดับความร้อนภายในห้องอาจแตกต่างกันมาก หน้าต่างที่หันรับแสงแดดถือเป็นจุดเสี่ยงสูง แม้แต่ผู้ป่วยที่นอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาล ก็เคยเกิดโรคลมแดดจากการนั่งใกล้หน้าต่างเป็นเวลานานมาแล้ว ควรติดตั้งผ้าม่านกันแสงหรือมู่ลี่เพื่อป้องกันแสงแดดส่องเข้ามาโดยตรง และ หากอุณหภูมิภายนอกไม่สูงจนเกินไป การเปิดหน้าต่างจะช่วยให้อากาศถ่ายเทได้ดี แต่เมื่ออุณหภูมิภายนอกพุ่งสูงถึง 35 หรือ 40 องศาเซลเซียส ซึ่งสูงกว่าอุณหภูมิร่างกาย การเปิดหน้าต่างจะทำให้ลมร้อนพัดเข้ามาแทน ที่จะระบายความร้อนออกไป ในช่วงกลางฤดูร้อน การใช้เครื่องปรับอากาศถือเป็นทางเลือกที่ดีและปลอดภัย ไม่ควรลังเลที่จะเปิดเครื่องปรับอากาศเพียงเพื่อต้องการประหยัดค่าไฟ

3. การดูแลเด็ก : สังเกตอาการเหงื่อออกและการปัสสาวะ
เด็กมีสัดส่วนพื้นที่ผิวหนังต่อร่างกายมากกว่าผู้ใหญ่ ทำให้ร่างกายดูดซับความร้อนได้เร็วกว่า อีกทั้งกลไกการขับเหงื่อของเด็ก ยังทำงานได้ไม่เต็มที่ ผู้ใหญ่จึงต้องใส่ใจดูแลเชิงรุก ดังนี้...
- หากสัมผัสตัวเด็กแล้วรู้สึกร้อน ให้พาเด็กไปอยู่ในที่เย็น หยุดทำกิจกรรม และ ช่วยลดอุณหภูมิร่างกายของเด็ก 
- เด็กอาจไม่บอกว่าหิวน้ำแม้จะรู้สึกกระหายน้ำก็ตาม จึงควรคอยเตือนให้เด็กดื่มน้ำอย่างสม่ำเสมอ ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังทำกิจกรรม 
- ความถี่ในการปัสสาวะเป็นตัวบ่งชี้ที่สำคัญ หากเด็กไม่ปัสสาวะเลยเป็นเวลาครึ่งวัน แสดงว่าร่างกายขาดน้ำอย่างรุนแรง นอกจากนี้ ปัสสาวะที่มีสีเหลืองเข้มและมีปริมาณน้อย ยังบ่งบอกถึงภาวะร่างกายขาดน้ำได้เช่นกัน 
- หากเด็กหยุดขับเหงื่อทั้งที่อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ร้อน แสดงว่ากลไกการระบายความร้อนของร่างกายล้มเหลว ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ อาการของเด็กจะทรุดลงเร็วกว่าผู้ใหญ่ การลดอุณหภูมิร่างกายและการให้ดื่มน้ำทันทีจึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง ในทำนองเดียวกัน ผู้สูงอายุและผู้ที่มีข้อจำกัดในการดูแลตนเองก็จำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด โดยต้องคอยเสนอให้ดื่มน้ำและเฝ้าสังเกตอาการอย่างสม่ำเสมอ

4. การดื่มน้ำอย่างมีกลยุทธ์ : ดื่มน้ำตอนเช้าและก่อนออกกำลังกาย
ร่างกายสูญเสียของเหลวผ่านเหงื่อขณะนอนหลับ เริ่มต้นวันใหม่ด้วยน้ำเปล่า ดื่มน้ำก่อนออกกำลังกาย และ ดื่มน้ำทีละน้อยบ่อยๆในช่วงพัก สร้างนิสัยการดื่มน้ำอย่างกระตือรือร้น ไม่ใช่รอให้กระหายน้ำก่อน... ภายใต้สภาวะการรับประทานอาหารปกติ การออกกำลังกายส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องเสริมเกลือเพิ่มเติม การขาดเกลือมักเกิดขึ้นเมื่อคนดื่มน้ำเปล่าปริมาณมาก หลังจากเหงื่อออกมาก ทำให้โซเดียมเจือจาง [ภาวะน้ำเป็นพิษ] ควรเลือกเครื่องดื่มเกลือแร่หรือสารละลายสำหรับชดเชยน้ำในร่างกาย [น้ำ เกลือ และ น้ำตาลที่สมดุลอย่างเหมาะสม] แทนน้ำเปล่า หากดื่มน้ำเปล่าหรือชาเป็นเวลานาน ควรรับประทานอาหารที่มีเกลือแร่ร่วมด้วย!!

5. การปรับตัวให้เข้ากับความร้อน : สร้างนิสัยการขับเหงื่อก่อนถึงช่วงฤดูร้อน
เพื่อให้มีสุขภาพดีในฤดูร้อน ลอง "การปรับตัวให้เข้ากับความร้อน" ในช่วงต้นฤดูร้อน ก็ค่อยๆให้ร่างกายปรับตัวเข้ากับความร้อน เมื่อปรับตัวได้แล้ว การขับเหงื่อจะมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งปริมาณเหงื่อเพิ่มขึ้น แต่ความเข้มข้นของเกลือลดลง ทำให้ระบายความร้อนได้เร็วขึ้นโดยสูญเสียเกลือน้อยลง

กุญแจสำคัญคือ "การขับเหงื่ออย่างกระตือรือร้น" ก่อนที่อากาศจะร้อนจัด ควรออกกำลังกายเบาๆเป็นประจำทุกวัน เพื่อให้เหงื่อออกเล็กน้อย ซึ่งจะช่วยให้ร่างกายจดจำวิธีการขับเหงื่อ การอยู่ในห้องแอร์ทั้งวันจะขัดขวางการปรับตัว อย่างไรก็ตาม แม้จะปรับตัวได้แล้ว การทำกิจกรรมอย่างไม่จำกัดในสภาพอากาศร้อนจัด ก็ยังไม่ปลอดภัย...

6. วิถีชีวิต : การนอนหลับอย่างเพียงพอ และ การหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
สร้างความทนทานต่อความร้อน โดยเริ่มต้นด้วยกิจวัตรประจำวัน เช่น การนอนหลับอย่างเพียงพอ การรับประทานอาหารเป็นเวลา และ การจิบน้ำทีละน้อยบ่อยๆ ซึ่งเป็น 3 เสาหลัก และ การศึกษาแสดงให้เห็นว่า "การนอนไม่หลับ การนอนหลับไม่เพียงพอ หรือ การไม่กินอาหารเช้า จะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคลมแดดอย่างมีนัยสำคัญ ภายใต้ระดับกิจกรรมที่คล้ายคลึงกัน เริ่มต้นแต่ละวันด้วยน้ำอุ่นหนึ่งแก้ว"