คดีจบแต่ชื่อยังไม่หาย ชายวัย 32 สมัครงานสะดุดเกือบ 9 ปี

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ภาพประกอบสร้างขึ้น ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง

คดีหนึ่งอาจจบลงในทางกฎหมาย แต่ถ้าข้อมูลในระบบยังไม่ถูกแก้ไข ผลกระทบก็อาจเดินทางต่อไปกับเจ้าของชื่อได้นานหลายปี กรณีชายวัย 32 ปี ซึ่งออกมาร้องขอความช่วยเหลือหลังพบว่าประวัติการถูกดำเนินคดีเมื่อปี 2561 ยังปรากฏอยู่ จึงสะท้อนปัญหาที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด โดยเฉพาะคนที่ต้องสมัครงานและถูกตรวจสอบประวัติ

เรื่องนี้ยังอยู่ระหว่างการประสานงาน ไม่ใช่กรณีที่ลบข้อมูลเสร็จสมบูรณ์แล้ว ตำรวจระบุเพียงว่าได้ส่งเรื่องไปยังกองทะเบียนประวัติอาชญากรเพื่อดำเนินการถอนข้อมูล หลังอัยการมีหนังสือยุติเรื่องเมื่อวันที่ 4 กันยายน 2569

จุดเริ่มต้นมาจากการตรวจปัสสาวะเมื่อปี 2561

ชายคนดังกล่าวเล่าว่า ขณะขี่รถจักรยานยนต์ในพื้นที่ สน.ยานนาวา ถูกตำรวจเรียกตรวจและขอตรวจปัสสาวะ ผลตรวจเบื้องต้นถูกระบุว่าเป็นสีม่วง แต่เขายืนยันว่าไม่ได้เสพยาเสพติด

ตำรวจส่งตัวไปตรวจร่างกายที่โรงพยาบาลอีกครั้ง เจ้าตัวระบุว่าไม่มั่นใจในตัวอย่างปัสสาวะชุดแรก จึงขอให้พยาบาลเก็บตัวอย่างใหม่ ผลตรวจโดยละเอียดจากโรงพยาบาลไม่พบสารเสพติดในร่างกาย ขณะที่กระบวนการทางคดีในวันนั้นยังทำให้เขาต้องไปศาล ขอประกันตัว และขาดงานจนถูกเลิกจ้างตามที่ให้ข้อมูลกับสื่อ

เขายังตั้งข้อสงสัยว่าภาชนะเก็บตัวอย่างอาจไม่สะอาดหรืออาจมีการปนเปื้อน แต่ประเด็นนี้เป็นข้อสังเกตของผู้ร้อง ยังไม่มีข้อมูลยืนยันจากการตรวจสอบอิสระว่าเกิดอะไรขึ้นกับตัวอย่างชุดแรก

ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่ออธิบายเหตุการณ์ ไม่ใช่ภาพการตรวจจริง

คดีไม่เดินต่อ แต่ชื่อยังไปโผล่ตอนสมัครงาน

หลังจากนั้นชายคนนี้เข้าใจว่าคดีจบแล้ว จึงกลับไปสมัครงานหลายแห่ง แต่เล่าว่าทำงานได้เพียงหนึ่งถึงสองเดือนก็ถูกให้ออกหลายครั้ง กระทั่งปี 2569 เขาสมัครงานไรเดอร์และถูกถามว่ามีประวัติถูกดำเนินคดีหรือไม่ เขาตอบว่าไม่มี เพราะเข้าใจว่าคดีเมื่อหลายปีก่อนสิ้นสุดไปแล้ว

ต่อมาบริษัทแจ้งว่าพบประวัติการถูกดำเนินคดีเมื่อปี 2561 ทำให้เขาต้องกลับไปติดตามเรื่องที่ สน.ยานนาวา และพบว่าข้อมูลยังค้างอยู่ในระบบ แม้คดีจะไม่ได้เดินหน้าต่อจนมีคำพิพากษาลงโทษ

ปัญหาสำคัญจึงไม่ใช่แค่การมีชื่ออยู่ในฐานข้อมูล แต่คือผู้ตรวจอาจเห็นเพียงคำว่า “เคยถูกดำเนินคดี” โดยไม่เห็นว่าคดีจบลงอย่างไร ความแตกต่างระหว่างผู้ต้องหา ผู้ถูกฟ้อง และผู้ที่ศาลพิพากษาว่ามีความผิด อาจหายไปทันทีเมื่อข้อมูลถูกนำไปใช้คัดกรองคนสมัครงานแบบสั้น ๆ

ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่ออธิบายผลกระทบต่อการสมัครงาน

ชื่ออยู่ในระบบไม่ได้แปลว่าเป็นอาชญากรเสมอไป

ตามแนวทางการจัดทะเบียนของตำรวจ มีการแยกข้อมูลออกเป็นทะเบียนประวัติผู้ต้องหา ทะเบียนประวัติอาชญากร และทะเบียนประวัติผู้กระทำความผิดที่มิใช่อาชญากร การมีข้อมูลเกี่ยวกับคดีจึงไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นถูกพิพากษาถึงที่สุดว่าเป็นผู้กระทำความผิดทุกกรณี

หลักเกณฑ์ที่ตำรวจเผยแพร่ระบุว่า คดีที่มีคำสั่งเด็ดขาดไม่ฟ้อง หรือคดีถึงที่สุดโดยศาลยกฟ้อง สามารถถอนชื่อออกจากทะเบียนประวัติผู้ต้องหาได้ แต่ในทางปฏิบัติจำเป็นต้องมีเอกสารผลคดีและการประสานระหว่างหน่วยงาน ข้อมูลจึงอาจไม่หายไปเองทันทีเมื่อคดีสิ้นสุด

ถ้าสมัครงานสะดุดเพราะข้อมูลเก่า ควรเริ่มจากอะไร

• ขอหนังสือแจ้งผลคดีถึงที่สุดหรือหนังสือยุติเรื่องจากสถานีตำรวจเจ้าของคดี

• สอบถามให้ชัดว่าข้อมูลปรากฏอยู่ในทะเบียนใด และขอให้หน่วยงานเจ้าของคดีดำเนินการแก้ไขหรือถอนชื่อ

• นำเอกสารที่เกี่ยวข้องไปยื่นต่อศูนย์บริการตรวจสอบประวัติบุคคลของกองทะเบียนประวัติอาชญากรตามขั้นตอน

• เก็บหลักฐานการยื่นคำร้องและตรวจสอบผลอีกครั้งหลังมีการแจ้งว่าดำเนินการแล้ว

• หากอยู่ระหว่างสมัครงาน อาจนำเอกสารยุติคดีไปชี้แจงกับนายจ้างว่าข้อมูลดังกล่าวอยู่ระหว่างแก้ไข

เอกสารสำคัญจึงไม่ใช่แค่ใบรับรองว่าเคยไปศาล แต่ควรเป็นเอกสารที่ระบุสถานะสุดท้ายของคดีอย่างชัดเจน เพราะเป็นสิ่งที่ช่วยแยก “เคยถูกกล่าวหา” ออกจาก “ถูกตัดสินว่าผิด”

ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่ออธิบายขั้นตอนการยื่นเอกสารแก้ไขข้อมูล

ตำรวจเตรียมแก้ไข แต่ผลลัพธ์ต้องตรวจให้ถึงปลายทาง

ผู้กำกับการ สน.ยานนาวา ชี้แจงว่า สาเหตุที่เรื่องค้างนานเกิดจากพนักงานสอบสวนเจ้าของคดีย้ายไปปฏิบัติหน้าที่ที่อื่น และไม่ได้ส่งรายงานผลกลับมา ทำให้เอกสารสำนวนหายไปจากระบบ เมื่อตำรวจได้รับเรื่องร้องเรียนจึงต้องรวบรวมสำนวนใหม่

หลังจากนั้นพนักงานสอบสวนเสนอเรื่องให้อัยการ และได้รับหนังสือยุติเรื่องกลับมาเมื่อวันที่ 4 กันยายน 2569 จากนั้นตำรวจจึงทำหนังสือแจ้งไปยังกองทะเบียนประวัติอาชญากรเพื่อดำเนินการถอนข้อมูล พร้อมนัดผู้ร้องเข้าพบในวันที่ 7 กันยายน

กรณีนี้จึงควรติดตามต่อว่า หลังการประสานงานแล้ว ชื่อถูกแก้ไขในระบบที่ใช้ตรวจสอบจริงหรือไม่ เพราะคำว่า “กำลังลบ” ยังไม่เท่ากับ “ข้อมูลถูกถอนออกจากทุกจุดแล้ว”

บทเรียนไม่ได้อยู่ที่การลบชื่อให้คนหนึ่งคนเท่านั้น แต่อยู่ที่ระบบต้องทำให้สถานะคดีสะท้อนความจริง และไม่ปล่อยให้ความผิดพลาดทางเอกสารกลายเป็นโทษตลอดชีวิตของคนที่ไม่ได้ถูกตัดสินว่าผิด