ไทยเอาจริง “ฟรีวีซ่า” 60 วันถูกลดเหลือ 30 วัน เปิดรายชื่อ 60 ประเทศ

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านข่าวเกี่ยวกับการปรับมาตรการ “ฟรีวีซ่า” ของประเทศไทยแล้ว ต้องยอมรับว่าเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม เพราะเกี่ยวข้องทั้งกับการท่องเที่ยว เศรษฐกิจ ความมั่นคง และทิศทางการเปิดประเทศของไทยในระยะต่อไป

ล่าสุด ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 ปรับหลักเกณฑ์การยกเว้นการตรวจลงตราสำหรับชาวต่างชาติครั้งสำคัญ โดยยกเลิกมาตรการเดิมที่เปิดทางให้ผู้ถือหนังสือเดินทางจาก 93 ประเทศและดินแดน สามารถเข้าประเทศไทยโดยไม่ต้องขอวีซ่าและพำนักได้สูงสุด 60 วัน

แต่ไม่ได้หมายความว่าไทย “ปิดประเทศ” หรือยกเลิกฟรีวีซ่าทั้งหมด

สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือ ไทยกำลังเปลี่ยนจากระบบฟรีวีซ่า 60 วันแบบเดิม มาเป็นระบบใหม่ที่กำหนดสิทธิแตกต่างกันตามแต่ละประเทศ โดยกลุ่มสำคัญ 60 ประเทศและดินแดน จะยังได้รับยกเว้นวีซ่าสำหรับการเดินทางเข้าประเทศไทยเพื่อการท่องเที่ยว แต่พำนักได้ ไม่เกิน 30 วัน

และที่สำคัญ กฎใหม่นี้ยังไม่ได้มีผลในวันที่ประกาศทันที แต่จะมีผลเมื่อพ้นกำหนด 15 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา หรือประมาณวันที่ 15 กันยายน 2569

พูดง่าย ๆ คือ ช่วงนี้ยังต้องดูวันที่กฎใหม่เริ่มมีผลให้ชัดเจน ใครกำลังวางแผนเดินทางเข้าไทยจึงไม่ควรอ่านเพียงพาดหัวข่าวแล้วเข้าใจว่า “วันนี้ลดเหลือ 30 วันทันที”

60 ประเทศที่ยังได้ “ฟรีวีซ่า” แต่พำนักได้ไม่เกิน 30 วัน

ประกาศฉบับใหม่กำหนดรายชื่อประเทศและดินแดนที่ได้รับการยกเว้นการตรวจลงตราเพื่อการท่องเที่ยวและสามารถพำนักในประเทศไทยได้ไม่เกิน 30 วัน ได้แก่

1. ออสเตรเลีย
2. ออสเตรีย
3. บาห์เรน
4. เบลเยียม
5. บัลแกเรีย
6. ภูฏาน
7. บรูไนดารุสซาลาม
8. แคนาดา
9. โครเอเชีย
10. ไซปรัส
11. เช็ก
12. เดนมาร์ก
13. เอสโตเนีย
14. ฟีจี
15. ฟินแลนด์
16. ฝรั่งเศส
17. จอร์เจีย
18. เยอรมนี
19. กรีซ
20. ฮังการี
21. ไอซ์แลนด์
22. อินโดนีเซีย
23. อินเดีย
24. ไอร์แลนด์
25. อิสราเอล
26. อิตาลี
27. ญี่ปุ่น
28. จอร์แดน
29. คูเวต
30. คีร์กีซสถาน
31. ลัตเวีย
32. ลิกเตนสไตน์
33. ลิทัวเนีย
34. ลักเซมเบิร์ก
35. มอลตา
36. มาเลเซีย
37. มัลดีฟส์
38. เนเธอร์แลนด์
39. นิวซีแลนด์
40. นอร์เวย์
41. โอมาน
42. ฟิลิปปินส์
43. โปแลนด์
44. โปรตุเกส
45. กาตาร์
46. โรมาเนีย
47. ซาอุดีอาระเบีย
48. สิงคโปร์
49. สโลวาเกีย
50. สโลวีเนีย
51. แอฟริกาใต้
52. สเปน
53. สวีเดน
54. สวิตเซอร์แลนด์
55. ไต้หวัน
56. ตุรกี
57. ยูเครน
58. สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
59. สหราชอาณาจักร
60. สหรัฐอเมริกา

รายชื่อทั้ง 60 ประเทศข้างต้นเป็นไปตามประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับใหม่ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยกำหนดให้การยกเว้นวีซ่าในกลุ่มนี้เป็น เพื่อการท่องเที่ยว และพำนักได้ไม่เกิน 30 วัน

ไม่ได้มีแค่กลุ่ม 30 วัน ยังมี “15 วัน” และ VOA

การปรับระบบครั้งนี้ไม่ได้จบเพียง 60 ประเทศเท่านั้น

ยังมีอีก 2 ประเทศ ได้แก่ มอริเชียสและเซเชลส์ ที่ได้รับสิทธิยกเว้นการตรวจลงตราเพื่อการท่องเที่ยวและพำนักได้ไม่เกิน 15 วัน

ส่วนระบบ Visa on Arrival หรือ VOA มีการกำหนดรายชื่อใหม่ ได้แก่ อาเซอร์ไบจาน เบลารุส และเซอร์เบีย

ดังนั้นภาพรวมของมาตรการใหม่จึงไม่ใช่ “ทุกประเทศเหลือ 30 วัน” แต่เป็นการแบ่งสิทธิใหม่ตามสัญชาติและประเภทของการเดินทาง

อีกเรื่องที่คนเดินทางทางบกต้องรู้

ประกาศใหม่ยังมีเงื่อนไขเกี่ยวกับผู้ใช้สิทธิยกเว้นวีซ่าที่เดินทางเข้าประเทศไทยผ่าน ด่านตรวจคนเข้าเมืองหรือด่านพรมแดนที่เป็นเขตติดต่อกับพรมแดนทางบก

โดยทั่วไปจะเข้าประเทศไทยได้ไม่เกิน 2 ครั้งต่อปีปฏิทิน

อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นสำหรับผู้ถือสัญชาติมาเลเซีย บรูไนดารุสซาลาม อินโดนีเซีย และสิงคโปร์ รวมถึงสัญชาติอื่นที่รัฐมนตรีกำหนด ซึ่งอาจเดินทางเข้าประเทศไทยเกิน 2 ครั้งต่อปีได้

เรื่องนี้ถือว่าสำคัญ เพราะต่อจากนี้การเดินทางเข้าไทยหลายครั้งผ่านช่องทางชายแดนทางบก อาจไม่สามารถใช้สิทธิแบบเดิมได้อย่างไม่มีข้อจำกัด

ทำไมรัฐบาลไทยจึงต้องเปลี่ยนกติกา?

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบการทบทวนมาตรการยกเว้นการตรวจลงตรา โดยรัฐบาลให้เหตุผลว่าต้องการอำนวยความสะดวกแก่นักท่องเที่ยว ควบคู่กับการปิดช่องโหว่ด้านความมั่นคง ป้องกันการใช้สิทธิผิดวัตถุประสงค์ และลดความซ้ำซ้อนของสิทธิในการเดินทางเข้าประเทศ

รัฐบาลใช้แนวคิดสำคัญว่า “1 ประเทศ 1 สิทธิ”

เหตุผลหนึ่งคือมาตรการเดิมที่ให้พำนักได้ 60 วันแก่ 93 ประเทศและดินแดน อาจเปิดช่องให้บางคนใช้สิทธิในฐานะนักท่องเที่ยว แต่เข้ามาทำกิจกรรมอื่นที่ไม่ตรงกับวัตถุประสงค์ หรืออาจใช้ระยะเวลาพำนักที่ยาวขึ้นเป็นช่องทางในการกระทำผิดกฎหมาย

รัฐบาลจึงต้องการปรับระบบให้เหมาะสมกับสถานการณ์ โดยพิจารณาทั้งเรื่องเศรษฐกิจ ความมั่นคง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และหลักต่างตอบแทนระหว่างประเทศ

แล้วนักท่องเที่ยวต่างชาติจะได้รับผลกระทบมากแค่ไหน?

ตรงนี้ต้องแยกให้ออกว่า การยกเลิกฟรีวีซ่า 60 วัน ไม่ได้เท่ากับการยกเลิกฟรีวีซ่า

สำหรับ 60 ประเทศที่อยู่ในรายชื่อใหม่ นักท่องเที่ยวยังสามารถเดินทางเข้าไทยโดยไม่ต้องขอวีซ่าล่วงหน้าเพื่อการท่องเที่ยว เพียงแต่ระยะเวลาพำนักตามสิทธินี้ลดลงจากเดิม 60 วัน เหลือไม่เกิน 30 วัน

กล่าวอีกอย่างหนึ่งคือ ไทยยังเปิดรับนักท่องเที่ยว แต่กำลัง “ปรับกติกาการอยู่” ให้สั้นลงและชัดเจนขึ้น

ขณะเดียวกัน หากเป็นผู้ที่ต้องการพำนักในไทยนานกว่าสิทธิที่ได้รับ ก็ต้องพิจารณาประเภทวีซ่าหรือสิทธิการพำนักอื่นที่ตรงกับวัตถุประสงค์ของตนเอง ไม่ควรเข้าใจว่าการเข้าประเทศแบบนักท่องเที่ยวสามารถใช้แทนสิทธิในการทำงานหรือประกอบกิจกรรมอื่นได้โดยอัตโนมัติ

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า...

การปรับครั้งนี้เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ในแง่ของการบริหารประเทศ เพราะ “เปิดประเทศ” กับ “ปล่อยให้ใครเข้ามาอยู่ได้นานเท่าไรก็ได้” เป็นคนละเรื่องกัน

ประเทศไทยพึ่งพาการท่องเที่ยวอย่างมาก นักท่องเที่ยวต่างชาติย่อมเป็นกำลังสำคัญของโรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้า การเดินทาง และธุรกิจจำนวนมาก แต่ในอีกด้านหนึ่ง รัฐก็จำเป็นต้องรู้ว่าใครเดินทางเข้ามา อยู่เพื่ออะไร และใช้สิทธิที่ได้รับตรงตามวัตถุประสงค์หรือไม่

ผู้เขียนจึงมองว่า การลดจาก 60 วันเหลือ 30 วันสำหรับกลุ่มที่กำหนด ไม่ควรถูกมองเพียงว่า “ไทยลดสิทธิชาวต่างชาติ” แต่ควรมองว่าเป็นการ จัดระเบียบระบบการเดินทางเข้าเมืองใหม่

สิ่งที่สำคัญที่สุดหลังจากนี้คือการบังคับใช้ต้องชัดเจน เป็นมาตรฐานเดียวกัน และไม่สร้างภาระที่ไม่จำเป็นให้กับนักท่องเที่ยวที่เดินทางเข้ามาอย่างถูกต้อง

เพราะหากระบบคัดกรองทำได้ดี ไทยก็สามารถเดินหน้าไปพร้อมกันได้ทั้งสองด้าน คือ รักษาความปลอดภัยของประเทศ และรักษาความน่าสนใจในฐานะจุดหมายปลายทางด้านการท่องเที่ยว

สุดท้ายแล้ว คนที่ต้องการมาเที่ยวจริง ๆ ก็ควรได้รับความสะดวก ส่วนคนที่คิดใช้ช่องโหว่ของระบบก็ควรถูกตรวจสอบอย่างจริงจัง

นี่ต่างหากคือหัวใจของการปรับ “ฟรีวีซ่า” ครั้งใหญ่ในปี 2569

แหล่งที่มาของข้อมูล :

1. รัฐบาลไทย — ข่าวคณะรัฐมนตรีวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 เรื่อง “ครม.ทบทวนมาตรการฟรีวีซ่า ยกเลิกสิทธิพำนัก 60 วัน ปรับเป็น 30 และ 15 วัน แยกสิทธิรายประเทศ”

2. รัฐบาลไทย — อินโฟกราฟิกสรุปการทบทวนมาตรการฟรีวีซ่า ระบุการยกเลิกสิทธิ 60 วันสำหรับ 93 ประเทศและดินแดน และการปรับสิทธิใหม่

3. ราชกิจจานุเบกษา — ประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 26 สิงหาคม 2569 เผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 207 ง วันที่ 31 สิงหาคม 2569 กำหนดรายชื่อ 60 ประเทศและดินแดนที่ได้รับยกเว้นการตรวจลงตราเพื่อการท่องเที่ยวและพำนักได้ไม่เกิน 30 วัน

4. กระทรวงพาณิชย์ — รายงานข่าวการปรับมาตรการฟรีวีซ่า ระบุว่า 60 ประเทศและดินแดนได้รับสิทธิพำนักไม่เกิน 30 วัน อีก 2 ประเทศได้รับสิทธิ 15 วัน และ 3 ประเทศได้รับ Visa on Arrival

5. รัฐบาลไทย — ข้อมูลเกี่ยวกับการทบทวนมาตรการยกเว้นวีซ่าและการใช้หลัก “1 ประเทศ 1 สิทธิ”