เล่าก์ก่ายกลายเป็นเมืองแบบไหนกันแน่?

ชื่อของเล่าก์ก่ายมักปรากฏในข่าวพร้อมภาพตึกสูง โรงแรมหรู และแสงไฟจากคาสิโนที่ส่องเด่นอยู่กลางเมืองชายแดน แต่ฉากสว่างเหล่านั้นเคยปิดบังระบบธุรกิจสีเทาที่เชื่อมโยงการพนัน การค้ามนุษย์ และการหลอกลวงออนไลน์เข้าด้วยกัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เล่าก์ก่าย หรือเล่าก์ไก่ ตั้งอยู่ในเขตปกครองตนเองโกก้าง ทางตอนเหนือของรัฐฉาน ประเทศเมียนมา เมืองอยู่ใกล้ชายแดนจีน ใช้ภาษาจีนในชีวิตประจำวันอย่างแพร่หลาย และมีเงินหยวนหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจท้องถิ่น ทำเลแบบนี้ทำให้การเดินทาง เงินทุน และเครือข่ายอาชญากรรมข้ามแดนเคลื่อนตัวได้ง่าย

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นหลังปี 2009 เมื่อกองทัพเมียนมาเข้าควบคุมพื้นที่โกก้าง แล้วจัดตั้งกองกำลังพิทักษ์ชายแดนจากกลุ่มอิทธิพลท้องถิ่นสี่ตระกูล นักวิจัยและสื่อระบุชื่อกลุ่มหลิว ไป๋ เว่ย และหมิงในฐานะเครือข่ายอำนาจที่มีบทบาทต่อการเมือง ความมั่นคง และธุรกิจในพื้นที่

ตระกูลเหล่านี้ไม่ได้มีอำนาจจากธุรกิจเดียว แต่สะสมอิทธิพลผ่านกองกำลังติดอาวุธ การจัดเก็บผลประโยชน์ การรักษาความปลอดภัย และการลงทุน เมื่อคาสิโนขยายตัว เงินจากนักพนันชาวจีนไหลเข้ามาอย่างรวดเร็ว ตึกขนาดใหญ่จึงผุดขึ้นกลางเมือง ทั้งโรงแรม อาคารสำนักงาน และโครงการพักอาศัยที่ดูคล้ายเมืองท่องเที่ยวกำลังเติบโต

หลังจีนเข้มงวดกับการพนันนอกประเทศและปิดพรมแดนช่วงการระบาดของโควิด ธุรกิจสีเทาในภูมิภาคเริ่มปรับตัวจากคาสิโนแบบเดิมไปสู่คาสิโนออนไลน์และศูนย์หลอกลวงทางอินเทอร์เน็ต ห้องที่เคยจัดไว้ให้พนักงานคาสิโนกลายเป็นแถวโต๊ะคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์หลายเครื่อง และระบบสื่อสารที่ติดต่อเหยื่อได้ทั่วโลก

รูปแบบการหลอกลวงมีทั้งแอปหาคู่ การชวนลงทุนปลอม การซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล และการพนันออนไลน์ คนที่ปลายทางเห็นเป็นข้อความจากคนรักใหม่หรือที่ปรึกษาการเงิน อาจมีแรงงานอีกคนกำลังนั่งพิมพ์ตามบทในอาคารปิดตายของเมืองชายแดน

ธุรกิจนี้จึงไม่ได้สร้างรายได้จากการหลอกเหยื่อภายนอกอย่างเดียว ผู้ดูแลศูนย์ยังหารายได้จากการเรียกเก็บค่าเช่าพื้นที่ ค่าคุ้มครอง ค่าเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต และบริการรักษาความปลอดภัย เครือข่ายอำนาจท้องถิ่นจึงมีแรงจูงใจให้ศูนย์เหล่านี้เดินต่อ แม้มีรายงานการกักขังและทำร้ายแรงงานเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

แรงงานจำนวนมากไม่ได้เดินทางเข้าไปด้วยความตั้งใจจะทำผิด นายหน้าลงประกาศงานโรงแรม งานบริการลูกค้า งานล่ามภาษา และงานไอที พร้อมค่าจ้างสูงจนคนหางานจากเอเชีย แอฟริกา และภูมิภาคอื่นตัดสินใจเดินทาง เมื่อข้ามแดนแล้ว นายหน้าอาจส่งต่อไปยังกลุ่มติดอาวุธหรือบริษัทที่ใช้ชื่อบังหน้า

ผู้ดูแลบางแห่งยึดหนังสือเดินทาง ปิดทางติดต่อครอบครัว และกำหนดเป้าหมายยอดเงินที่ต้องหลอกให้ได้ในแต่ละวัน หากใครไม่ทำตามอาจเจอการข่มขู่ การทำร้าย การกักขัง หรือการขายต่อไปยังศูนย์อื่น แรงงานจึงต้องทำหน้าที่หลอกคนอื่นเพื่อรักษาชีวิตและหาทางกลับบ้าน

รายงานภาคสนามเกี่ยวกับเล่าก์ก่ายมีคำให้การของอดีตแรงงานที่เล่าว่า พวกเขาใช้ชีวิตอยู่ภายในอาคารเป็นเวลาหลายเดือน บางคนเห็นคนเฝ้าประตูถืออาวุธ บางคนเห็นเพื่อนร่วมงานถูกล่ามมือหรือกักไว้ในห้อง การหลบหนีไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะพื้นที่โดยรอบมีการสู้รบ ด่านตรวจ และเส้นทางภูเขาที่อันตราย

ประเด็นผู้หญิงและการแสวงหาประโยชน์ทางเพศมีความซับซ้อนกว่าภาพข่าวสั้นๆ ผู้หญิงบางคนทำงานเป็นพนักงานสนทนาออนไลน์ ใช้ภาพลักษณ์และเสียงของตัวเองสร้างความไว้ใจให้เหยื่อ บางคนต้องรับงานบริการส่วนตัวกับผู้บริหารหรือคนคุมศูนย์ ขณะที่บางรายเจอการคุกคามทางเพศ การบังคับถ่ายวิดีโอ และการส่งต่อไปยังสถานที่อื่น

งานศึกษาของสถาบันอาชญาวิทยาออสเตรเลียในปี 2026 ระบุว่า ผู้หญิงในศูนย์สแกมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เผชิญการแสวงหาประโยชน์หลายชั้น ทั้งการบังคับทำอาชญากรรมทางออนไลน์และการแสวงหาประโยชน์ทางเพศ แต่ข้อมูลดังกล่าวเป็นภาพรวมระดับภูมิภาค ไม่ใช่ตัวเลขเฉพาะของเล่าก์ก่าย

เพราะฉะนั้น ประโยคที่ว่าเล่าก์ก่ายมีเหยื่อสาวนับพันคนถูกบังคับขายบริการ ยังต้องแยกเป็นสองส่วน หลักฐานเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ การบังคับทำงาน และการล่วงละเมิดทางเพศในศูนย์สแกมมีอยู่จริง ส่วนจำนวนเหยื่อและโครงสร้างซ่องบังคับที่ผูกกับเมืองนี้โดยตรง ต้องอาศัยสำนวนคดี รายชื่อผู้เสียหาย และการตรวจสอบจากหน่วยงานอิสระเพิ่มเติม

แรงกดดันเพิ่มขึ้นในปี 2023 หลังเกิดเหตุที่ผู้คนในศูนย์แห่งหนึ่งพยายามหลบหนี แล้วมีรายงานว่าผู้คุมใช้อาวุธยิงใส่กลุ่มผู้หลบหนี เหตุการณ์นั้นทำให้จีนเร่งกดดันเครือข่ายในโกก้าง และกลายเป็นหนึ่งในชนวนที่เชื่อมโยงกับปฏิบัติการ 1027 ของพันธมิตรกองกำลังชาติพันธุ์

ปลายปีเดียวกัน การสู้รบเข้าใกล้เล่าก์ก่าย นายทุนและผู้คุมจำนวนหนึ่งถอนตัวออกจากเมือง ทิ้งแรงงานไว้ท่ามกลางไฟฟ้าดับ การสื่อสารขัดข้อง และเส้นทางหลบหนีที่เต็มไปด้วยอันตราย อดีตแรงงานบางคนใช้จังหวะที่ศูนย์ขาดคนคุม เปิดประตูออกมาแล้วเดินทางผ่านภูเขาหลายวันเพื่อกลับบ้าน

ต้นปี 2024 กองกำลังพันธมิตรเข้าควบคุมเมือง และประกาศว่าจะกวาดล้างศูนย์สแกมในพื้นที่ มีคนจำนวนมากเดินทางกลับจีน แต่การยึดเมืองไม่ได้ทำลายเครือข่ายทั้งหมด รายงานภาคสนามชี้ว่า นายทุนและหัวหน้าปฏิบัติการบางกลุ่มย้ายฐานไปยังรัฐอื่นของเมียนมา รวมถึงประเทศเพื่อนบ้าน แล้วเริ่มเปิดศูนย์ใหม่

ภาพเล่าก์ก่ายหลังการปราบปรามจึงมีอีกด้านหนึ่ง อาคารบางแห่งเงียบลง คาสิโนปิดไฟ ร้านค้าขาดลูกค้า และแรงงานท้องถิ่นที่เคยพึ่งรายได้จากเศรษฐกิจสีเทาต้องหางานใหม่ เมืองที่เคยเต็มไปด้วยเงินหมุนเวียนกลับเผชิญปัญหาการว่างงานและความไม่แน่นอนจากสงคราม

บทเรียนจากเล่าก์ก่ายไม่ได้มีแค่เรื่องเมืองหนึ่งกลายเป็นฐานสแกม แต่เป็นเรื่องของพื้นที่ชายแดนที่กฎหมายอ่อนแอ อำนาจรัฐซ้อนทับกับกองกำลังท้องถิ่น และเงินจากการพนันไหลไปสร้างอาคารบังหน้าได้รวดเร็ว เมื่อเทคโนโลยีเข้ามา ธุรกิจเดิมจึงเปลี่ยนเป็นโรงงานหลอกลวงที่ส่งเหยื่อไปถึงบ้านของคนทั่วโลก

การแก้ปัญหาจำเป็นต้องไล่ไปถึงเจ้าของทุน ผู้ให้เช่าอาคาร ผู้จัดหาอินเทอร์เน็ต ผู้รับโอนเงิน นายหน้าค้ามนุษย์ และผู้มีอำนาจที่เปิดทางให้ธุรกิจดำเนินต่อ ไม่ใช่จับเฉพาะแรงงานหน้าคอมพิวเตอร์ เพราะคนที่นั่งพิมพ์ข้อความอาจเป็นเหยื่อที่กำลังถูกบังคับให้ทำผิด

สำหรับคนหางาน สัญญาณอันตรายมีตั้งแต่บริษัทไม่ยอมบอกที่อยู่จริง ขอให้เดินทางข้ามแดนแบบเร่งด่วน เสนอเงินเดือนสูงผิดปกติ ขอเก็บหนังสือเดินทาง หรือห้ามติดต่อครอบครัว เมื่อเจอเงื่อนไขเหล่านี้ควรหยุดตรวจสอบชื่อบริษัท สถานที่ทำงาน และช่องทางช่วยเหลือของประเทศปลายทางก่อนเดินทาง

เล่าก์ก่ายจึงไม่ใช่แค่เมืองคาสิโนที่มีตึกสวยอยู่ริมชายแดน แต่เป็นภาพสะท้อนของระบบที่เปลี่ยนความฝันเรื่องงานดีให้กลายเป็นการกักขัง เปลี่ยนเงินพนันให้เป็นทุนอาชญากรรม และเปลี่ยนแรงงานจำนวนหนึ่งให้ต้องหลอกเหยื่อรายใหม่เพื่อเอาชีวิตรอด การเล่าเรื่องเมืองนี้ให้รับผิดชอบต้องพูดถึงความโหดร้ายของเครือข่าย พร้อมแยกข้อเท็จจริงออกจากตัวเลขหรือข้อกล่าวหาที่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันเฉพาะพื้นที่