ทำไมผู้ศรัทธาจึงตกเป็นเหยื่อหมอผีรับจ้าง?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ในอินโดนีเซีย คำว่า dukun อาจหมายถึงหมอพื้นบ้าน ผู้ให้คำปรึกษาทางจิตใจ หรือผู้ประกอบพิธีตามความเชื่อท้องถิ่น คนกลุ่มนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทั้งหมด แต่ชื่อของ dukun บางรายกลับปรากฏในคดีหลอกเงิน ลักพาตัว และฆาตกรรม จนทำให้ความศรัทธากลายเป็นช่องทางของอาชญากร

เหยื่อจำนวนมากไม่ได้เดินเข้าไปหาเพราะอยากเสี่ยงอันตราย พวกเขาอาจกำลังมีหนี้ ธุรกิจติดขัด คนในบ้านป่วย หรืออยากได้ทางลัดเพื่อแก้ปัญหาชีวิต หมอผีรับจ้างจึงเริ่มจากคำพูดที่ฟังเหมือนให้ความหวัง บอกว่ามีวิธีสะเดาะเคราะห์ เรียกทรัพย์ แก้ของ หรือทำพิธีให้เงินงอกเงยได้

ค่าใช้จ่ายก้อนแรกมักไม่สูงจนทำให้ลังเล แต่หลังจากนั้นจะมีค่าวัตถุมงคล ค่าครู ค่าเครื่องเซ่น ค่าพิธีพิเศษ และค่าแก้พิธีที่ทำไม่สมบูรณ์เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เหยื่อบางรายจ่ายไปหลายครั้งจนรวมเป็นเงินก้อนใหญ่ เมื่อเริ่มรู้สึกว่าตนเองเสียเงินไปมากแล้ว ก็ยิ่งไม่กล้าหยุด เพราะกลัวเงินทั้งหมดจะสูญเปล่า

คดีของชายที่รู้จักกันในชื่อ Mbah Slamet ทำให้เห็นรูปแบบนี้ชัดขึ้น ตำรวจอินโดนีเซียระบุว่าเขาอ้างว่าสามารถเพิ่มเงินให้ลูกค้าได้ ผู้เสียหายนำเงินไปมอบให้ แล้วรอผลตามคำสัญญา เมื่อเริ่มทวงเงินหรือพยายามเปิดโปง เขากลับใช้สารพิษจัดการเหยื่อ ก่อนนำร่างไปซ่อนในพื้นที่ห่างไกล คดีนี้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อยสิบสองรายตามรายงานข่าวในช่วงการจับกุม

แก่นของคดีไม่ได้อยู่ที่พิธีกรรมลึกลับ แต่อยู่ที่การหลอกให้คนเชื่อว่าเงินจำนวนหนึ่งจะเพิ่มขึ้นเอง อาชญากรสร้างภาพลักษณ์ด้วยคำบอกเล่าจากลูกค้ารายก่อน ใช้ธนบัตรปลอม หรือทำทีคืนเงินบางส่วนเพื่อให้เหยื่อเชื่อใจ จากนั้นจึงขอเงินก้อนใหญ่ขึ้นและตัดช่องทางไม่ให้เหยื่อปรึกษาคนใกล้ตัว

เมื่อเหยื่อเริ่มรู้สึกผิด อับอาย หรือกลัวว่าจะโดนตำหนิจากครอบครัว การถูกควบคุมก็ยิ่งง่ายขึ้น คนร้ายอาจกำชับให้เก็บเรื่องพิธีไว้เป็นความลับ ห้ามถ่ายรูป ห้ามพาญาติมาด้วย หรือให้เดินทางไปพบในพื้นที่เปลี่ยว คำสั่งเหล่านี้ไม่ใช่หลักฐานของพลังเหนือธรรมชาติ แต่เป็นสัญญาณของการตัดเหยื่อออกจากความช่วยเหลือ

คดีเก่าของ Ahmad Suradji หรือ Dukun AS เป็นอีกเหตุการณ์ที่ทำให้ชื่อของหมอผีฆาตกรถูกจดจำไปทั่วโลก เขาถูกตัดสินว่ามีความผิดในคดีฆาตกรรมผู้หญิงจำนวนสี่สิบสองราย เหยื่อเดินทางไปหาเพื่อขอคำแนะนำเรื่องโชคลาภ ความงาม หรือปัญหาความรัก ก่อนถูกพาไปยังพื้นที่เกษตรใกล้บ้านแล้วเสียชีวิตในพิธีที่คนร้ายสร้างขึ้น

เรื่องเล่าทำนองว่าหมอผีต้องใช้ชิ้นส่วนร่างกายเพื่อเพิ่มอำนาจ มักถูกนำไปขยายจนกลายเป็นภาพจำที่น่ากลัว ทว่าในคดีจริง การกล่าวอ้างเรื่องพิธีกรรมต้องแยกออกจากหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ให้ชัด ตำรวจต้องตรวจสถานที่เกิดเหตุ ร่องรอยการเดินทาง การสื่อสาร การเงิน และผลตรวจศพ ก่อนสรุปว่ามีการนำชิ้นส่วนร่างกายไปใช้หรือไม่

การใช้คำว่าไสยศาสตร์ยังอาจกลบแรงจูงใจที่เป็นรูปธรรม เช่น เงิน การปิดปากพยาน การแก้แค้น หรือการปกปิดการหลอกลวง คนร้ายอาจอาศัยความเชื่อเป็นฉากบังหน้า ทำให้ครอบครัวลังเลที่จะแจ้งความ และทำให้เพื่อนบ้านคิดว่าเรื่องทั้งหมดเป็นสิ่งลึกลับแทนที่จะมองเป็นคดีอาญา

รูปแบบที่ควรระวังมีหลายอย่าง หมอผีที่รับประกันว่าจะรวยในเวลาอันสั้น คนที่ขอเงินจำนวนมากโดยไม่ออกหลักฐาน คนที่ห้ามผู้รับบริการพาญาติไปด้วย หรือคนที่ให้กิน ดื่ม หรือสูดสิ่งที่ไม่ทราบชนิด ล้วนเป็นความเสี่ยงสูง หากมีการข่มขู่ บังคับให้โอนเงิน หรือเรียกไปพบในป่า บ้านร้าง และพื้นที่ปิดลับ ควรหยุดการติดต่อแล้วขอความช่วยเหลือทันที

ครอบครัวควรเก็บหลักฐานการโอนเงิน ข้อความเสียง แชต หมายเลขโทรศัพท์ ทะเบียนรถ และพิกัดสถานที่นัดพบไว้ให้ครบ อย่าลบข้อความเพราะกลัวเรื่องบานปลาย หากมีคนหายตัวไปหลังเดินทางไปพบหมอผี ไม่ควรรอให้ครบหลายวัน ควรแจ้งตำรวจและส่งข้อมูลทั้งหมดให้พนักงานสอบสวนโดยเร็ว

สำหรับคนไทยที่อยู่ในอินโดนีเซีย การขอความช่วยเหลือจากตำรวจท้องถิ่น สถานทูต หรือสถานกงสุลเป็นทางเลือกที่ควรใช้เมื่อมีภัยคุกคาม การพาคนที่ไว้ใจได้ไปด้วยช่วยลดโอกาสถูกแยกตัว และการบอกครอบครัวทุกครั้งว่าจะไปที่ไหนช่วยให้ติดตามได้หากขาดการติดต่อ

ความเชื่อเป็นเรื่องส่วนบุคคล แต่การเรียกเงินด้วยคำสัญญาเหนือจริง การกักขัง การวางยา และการฆ่าคืออาชญากรรม ไม่ว่าคนร้ายจะอ้างพิธีกรรม ศาสตร์ลับ หรือคำสั่งจากสิ่งใด การป้องกันที่ได้ผลที่สุดจึงไม่ใช่การพิสูจน์ว่าเวทมนตร์มีจริงหรือไม่ แต่คือการตรวจสอบหลักฐาน ไม่เดินทางไปลำพัง และรีบขอความช่วยเหลือเมื่อมีบางอย่างผิดปกติ