ทำไมมนุษย์ถึงชอบมองดูไฟกองไฟหรือเทียนไข?

ทำไมมนุษย์ถึงชอบมองดูไฟกองไฟหรือเทียนไข?

มนุษย์เรามีความแปลกอย่างหนึ่ง คือ "บางครั้งเราไม่ได้ต้องการทำอะไรเลย แค่นั่งมองไฟก็รู้สึกสบายใจขึ้นมาได้" ไม่ว่าจะเป็นกองไฟที่กำลังลุกอยู่กลางป่า เปลวเทียนเล็กๆบนโต๊ะอาหาร หรือ แม้แต่ไฟจากเตาผิงในบ้าน... หลายคนสามารถนั่งมองเปลวไฟอยู่นานๆโดยไม่รู้สึกเบื่อ ทั้งที่จริงๆแล้วไฟก็ไม่ได้มีเรื่องราวอะไรให้ดูมากนัก มันแค่ลุก ไหวไปมา เปลี่ยนรูปร่างไปเรื่อย แล้วทำไมมนุษย์ถึงชอบมองมันนักล่ะ?

เหตุผลหนึ่งอาจมาจากอดีตของมนุษย์ ที่อยู่กับไฟมานานมาก ก่อนที่จะมีไฟฟ้า ไม่มีหลอดไฟ ไม่มีโทรศัพท์ และ ไม่มีโทรทัศน์ คนสมัยก่อนต้องพึ่งไฟในการใช้ชีวิต ไฟให้ความสว่างในตอนกลางคืน ช่วยทำอาหาร ช่วยให้ความอบอุ่น และ ช่วยไล่สัตว์ที่อาจเข้ามาทำร้าย เมื่อคนในอดีตนั่งอยู่รอบกองไฟ สมองของมนุษย์จึงอาจเรียนรู้ว่า "ไฟ" เป็นสิ่งที่สำคัญและมีประโยชน์ การมีไฟอยู่ใกล้ๆมักหมายความว่า "เรามีความอบอุ่น มีอาหาร และ รู้สึกปลอดภัยมากขึ้น!!"

อีกเหตุผลหนึ่งคือไฟมีการเคลื่อนไหวตลอดเวลา แต่ไม่ได้เคลื่อนไหวเร็วหรือวุ่นวายจนทำให้เราเหนื่อย เปลวไฟจะค่อยๆขยับไปมา บางครั้งสูงขึ้น บางครั้งเตี้ยลง บางครั้งแยกออกเป็นหลายเปลว แล้วก็กลับมารวมกันใหม่ การเคลื่อนไหวแบบนี้ทำให้สายตาของเรามีอะไรให้ติดตามอยู่ตลอดเวลา แต่ไม่จำเป็นต้องใช้ความคิดมาก เหมือนเวลาที่เรามองน้ำไหล ดูคลื่นทะเล หรือ มองเมฆบนท้องฟ้า เราไม่ได้ต้องพยายามเข้าใจมัน แต่สมองก็สามารถจดจ่อกับมันได้ง่ายๆ และ การมองไฟจึงคล้ายกับการให้สมองได้พักจากเรื่องต่างๆในชีวิตประจำวัน เวลาคนเรามีเรื่องให้คิดมากมาย เช่น งาน เงิน การเรียน ความสัมพันธ์ หรือ ปัญหาต่างๆ สมองต้องคอยคิดและตัดสินใจอยู่ตลอดเวลา แต่เมื่อเรานั่งมองเปลวไฟ เราไม่จำเป็นต้องคิดว่า "เปลวไฟกำลังทำอะไร" หรือ "ต่อไปมันจะเป็นอย่างไร?" เราเพียงแค่มองมันเคลื่อนไหวไปเรื่อยๆ ความสนใจจึงถูกดึงออกจากเรื่องอื่นชั่วคราว ทำให้รู้สึกสงบขึ้น...

นอกจากนี้ แสงสีส้มและสีเหลืองของไฟยังทำให้หลายคนรู้สึกอบอุ่น เพราะมันคล้ายกับแสงในช่วงเวลาที่พระอาทิตย์กำลังตกดิน แสงแบบนี้ไม่สว่างจ้าเหมือนไฟในห้องหรือแสงจากหน้าจอโทรศัพท์ แต่เป็นแสงนุ่มๆที่ทำให้บรรยากาศดูเงียบและสบาย หลายคนจึงรู้สึกว่าเทียนหรือกองไฟ ทำให้สถานที่ธรรมดาดูอบอุ่นและน่าอยู่ขึ้น ถึงแม้จะไม่ได้เปลี่ยนอะไรในสถานที่นั้นเลยก็ตาม นอกจากนี้ เสียงของไฟเองก็มีส่วนเช่นกัน!! โดยเฉพาะกองไฟที่กำลังเผาไม้ เราอาจได้ยินเสียงไม้แตกดัง "เป๊าะ!!" เบาๆ หรือ เสียงไฟลุก "พรึบๆ" อย่างต่อเนื่อง เสียงเหล่านี้ไม่ได้เป็นเสียงที่เรียบร้อยเหมือนเพลง แต่เป็นเสียงธรรมชาติที่เกิดขึ้นเอง และ ค่อนข้างคาดเดาไม่ได้ บางครั้งดัง บางครั้งเบา จึงทำให้คนรู้สึกเหมือนกำลังอยู่ใกล้ธรรมชาติ...

ถ้าเป็นเทียนไขก็มีเสน่ห์ในแบบของมันเอง เพราะเทียนมีขนาดเล็กและเงียบกว่า แต่เปลวไฟกลับดูมีชีวิต มันสั่นไปตามลมเล็กๆและเปลี่ยนรูปร่างตลอดเวลา บางครั้งเรามองเปลวเทียนแล้วรู้สึกเหมือนมันกำลังเต้นอยู่ ทั้งที่จริงๆแล้วมันเป็นเพียงกระบวนการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงและอากาศเท่านั้น แต่สมองของมนุษย์ชอบมองสิ่งที่เคลื่อนไหวแล้วพยายามหาความหมายจากมัน เราจึงอาจรู้สึกว่าไฟมีชีวิตหรือมีอารมณ์ ทั้งที่ไฟไม่ได้มีความคิดหรือความรู้สึกเหมือนมนุษย์

อีกเรื่องที่น่าสนใจ คือ "มนุษย์มักชอบสิ่งที่คาดเดาได้บางส่วน แต่ก็มีความไม่แน่นอนอยู่เล็กน้อย" ไฟเองเป็นแบบนั้นพอดี เรารู้ว่ามันจะลุกขึ้นและดับลง เรารู้ว่ามันให้ความร้อน และ เรารู้ว่ามันเปลี่ยนรูปร่าง แต่เราไม่รู้แน่ๆว่า "อีกหนึ่งวินาทีเปลวไฟจะขยับไปทางไหน? จะสูงขึ้นหรือเตี้ยลง..." ซึ่งความไม่แน่นอนเล็กๆนี้เอง ที่ทำให้มันน่าสนใจ...

เวลามองไฟ หลายคนจึงสามารถนั่งนิ่งๆได้นานกว่าที่คิด เพราะไฟไม่เรียกร้องอะไรจากเรา มันไม่ส่งข้อความ ไม่ถามคำถาม ไม่บอกให้เราตอบอะไร และ ไม่ทำให้เราต้องตัดสินใจเหมือนโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์ ในโลกที่เต็มไปด้วยข้อมูลและเสียงรบกวน การมีบางสิ่งให้มองเฉยๆ จึงอาจเป็นความสุขเล็กๆที่หาได้ง่ายๆ และ นี่เองอาจเป็นเหตุผลว่าทำไมกิจกรรมอย่างการนั่งรอบกองไฟ จึงพบได้ในหลายวัฒนธรรม...