อำเภอไหนของไทยมีพื้นที่กว้างจนเดินทางข้ามอำเภอใช้เวลาหลายชั่วโมง?

ถ้าพูดถึงอำเภอที่มีพื้นที่กว้างที่สุดของประเทศไทย ชื่อที่ต้องนึกถึงคือ “อำเภออุ้มผาง” จังหวัดตาก เพราะมีพื้นที่ประมาณ 4,325 ตารางกิโลเมตร และถูกระบุว่าเป็นอำเภอที่มีพื้นที่กว้างขวางที่สุดในประเทศไทย 

อุ้มผางมีขนาดใหญ่จนพื้นที่ของอำเภอแห่งนี้ มากกว่าจังหวัดเล็ก ๆ ของไทยหลายจังหวัด เช่น บึงกาฬมีพื้นที่ประมาณ 4,305 ตารางกิโลเมตร ขณะที่อุ้มผางมีประมาณ 4,325.37 ตารางกิโลเมตร 

แต่สิ่งที่ทำให้การเดินทางในอุ้มผางใช้เวลานานไม่ได้มีเพียงเรื่อง “พื้นที่ใหญ่” เท่านั้น เพราะภูมิประเทศของอำเภอมีความพิเศษมาก พื้นที่ประมาณ 97% เป็นภูเขา และมีพื้นที่ราบตามหุบเขาและลุ่มน้ำเพียงประมาณ 3% เท่านั้น ทำให้เส้นทางคมนาคมไม่ได้เป็นถนนตรงยาว ๆ เหมือนพื้นที่ราบ 

ตัวเมืองอุ้มผางเองอยู่ห่างจากตัวจังหวัดตากประมาณ 221 กิโลเมตร ตามข้อมูลสารานุกรมวัฒนธรรมไทย และการเดินทางเข้าสู่พื้นที่ต้องผ่านเส้นทางภูเขาที่คดเคี้ยว ทำให้ระยะทางบนแผนที่กับเวลาที่ใช้จริงแตกต่างกันมาก 

นอกจากนี้ ภายในพื้นที่ยังมีชุมชนที่อยู่ห่างจากตัวอำเภอเป็นระยะทางไกล เช่น ตำบลอุ้มผางมีพื้นที่ถึง 2,477 ตารางกิโลเมตร และอยู่ห่างจากอำเภอแม่สอดประมาณ 164 กิโลเมตร ขณะที่ห่างจากตัวจังหวัดตากประมาณ 249 กิโลเมตรตามข้อมูลขององค์การบริหารส่วนตำบลอุ้มผาง 

อีกอำเภอที่มีพื้นที่กว้างจนการเดินทางภายในใช้เวลานานคือ อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 3,655 ตารางกิโลเมตร และเป็นอำเภอที่มีพื้นที่มากที่สุดของจังหวัดกาญจนบุรี 

ทองผาภูมิมีพื้นที่ภูเขาและป่าจำนวนมาก อีกทั้งบางตำบลอยู่ห่างจากตัวอำเภอหลายสิบกิโลเมตร ตัวอย่างเช่น ตำบลปิล๊อกอยู่ห่างจากอำเภอทองผาภูมิประมาณ 75 กิโลเมตร และมีพื้นที่ถึง 725 ตารางกิโลเมตร 

จึงไม่แปลกที่ในอำเภอขนาดใหญ่เหล่านี้ การเดินทางจากชุมชนหนึ่งไปยังอีกชุมชนหนึ่งอาจกินเวลาหลายชั่วโมง โดยเฉพาะเมื่อเส้นทางต้องขึ้นลงเขา ผ่านป่า หรือมีสภาพถนนที่ทำให้ต้องใช้ความเร็วต่ำ

ดังนั้น หากถามว่า “อำเภอไหนของไทยที่กว้างจนเดินทางภายในพื้นที่ใช้เวลานานมาก?” คำตอบที่โดดเด่นที่สุดคือ อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ด้วยพื้นที่กว่า 4,300 ตารางกิโลเมตร และภูมิประเทศที่เป็นภูเขาเกือบทั้งหมด ทำให้คำว่า “อยู่ในอำเภอเดียวกัน” ไม่ได้หมายความว่าจะเดินทางถึงกันได้ในเวลาไม่กี่สิบนาทีเสมอไป