เกาหลีเหนือไม่ได้มีแค่ภาพประเทศปิด 7 เรื่องที่หลายคนอาจคาดไม่ถึง

เกาหลีเหนือ หรือ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี เป็นหนึ่งในประเทศที่ข้อมูลจากภายในเข้าถึงได้ค่อนข้างจำกัด การเดินทาง การสื่อสาร และสื่อจากต่างประเทศถูกควบคุมอย่างเข้มงวด ทำให้เรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตของคนเกาหลีเหนือจำนวนไม่น้อยมาจากผู้แปรพักตร์ นักข่าว นักวิจัย หรือชาวต่างชาติที่เคยเข้าไปในประเทศ ดังนั้นเรื่องที่ฟังดูแปลกหรือเหลือเชื่อจึงควรอ่านอย่างระมัดระวัง เพราะบางเรื่องอาจเป็นเพียงคำบอกเล่าหรือข้อมูลที่ยังตรวจสอบได้ไม่เต็มที่

1. เปียงยางเคยมีร้านอาหารสไตล์ฟาสต์ฟู้ด

แม้ภาพจำของเกาหลีเหนือจะห่างไกลจากวัฒนธรรมฟาสต์ฟู้ดแบบตะวันตก แต่กรุงเปียงยางเคยมีร้าน Samtaesong ซึ่งเปิดให้บริการในปี 2009 และขายอาหารอย่างเบอร์เกอร์ วาฟเฟิล เฟรนช์ฟรายส์ และไก่ทอด โดยนำแนวคิดและเมนูบางส่วนมาจากธุรกิจในสิงคโปร์

เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่า แม้เกาหลีเหนือจะควบคุมอิทธิพลจากภายนอกอย่างมาก แต่สินค้าและวัฒนธรรมบางประเภทก็สามารถปรากฏอยู่ในเมืองหลวงได้ อย่างไรก็ตาม การมีร้านอาหารลักษณะนี้ในเปียงยางไม่ได้หมายความว่าคนทั่วไปทั่วประเทศจะเข้าถึงอาหารหรือบริการแบบเดียวกันได้เป็นประจำ

2. มีโรงเรียนสำหรับลูกหลานชาวต่างชาติ

อีกเรื่องที่หลายคนอาจไม่คาดคิดคือ ในเปียงยางมีการจัดการศึกษาสำหรับเด็กต่างชาติ ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นลูกหลานของนักการทูต นักธุรกิจ และชาวต่างชาติที่เข้ามาทำงานในประเทศ

ตามข้อมูลที่มีการเผยแพร่เกี่ยวกับโรงเรียนสำหรับชาวต่างชาติในเปียงยาง การเรียนการสอนใช้ภาษาอังกฤษเป็นส่วนหนึ่ง และมีทั้งภาษาเกาหลี ดนตรี ศิลปะ และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมท้องถิ่นด้วย

จึงไม่ใช่ว่าเกาหลีเหนือไม่มีชุมชนชาวต่างชาติอยู่เลย เพียงแต่จำนวนและรูปแบบการใช้ชีวิตแตกต่างจากเมืองนานาชาติทั่วไปอย่างมาก

3. สนามกีฬาพฤษภาคมมีขนาดใหญ่มาก

หนึ่งในสิ่งก่อสร้างที่โดดเด่นของกรุงเปียงยางคือ สนามกีฬารุงราโด 1 พฤษภาคม (Rungrado 1st of May Stadium) ซึ่งใช้ทั้งสำหรับการแข่งขันกีฬา การแสดงขนาดใหญ่ และกิจกรรมระดับชาติ

ตัวเลขความจุ 150,000 คน ที่มักถูกนำมาอ้างถึงนั้นเป็นตัวเลขดั้งเดิมเมื่อสนามเปิดในปี 1989 ขณะที่ Guinness World Records ระบุว่า หลังการปรับปรุงในปี 2014 ความจุอยู่ที่ประมาณ 114,000 คน

ถึงตัวเลขจะลดลงจากข้อมูลเก่าที่ถูกเผยแพร่กันอย่างกว้างขวาง แต่สนามแห่งนี้ก็ยังถือว่ามีขนาดใหญ่มากในระดับโลก และสะท้อนการใช้พื้นที่สาธารณะขนาดมหึมาสำหรับทั้งกีฬาและการแสดงของเกาหลีเหนือ

4. เคป๊อปเคยขึ้นเวทีอย่างเป็นทางการในเปียงยาง

รัฐบาลเกาหลีเหนือควบคุมสื่อและวัฒนธรรมจากต่างประเทศอย่างเข้มงวด โดยเฉพาะเนื้อหาจากเกาหลีใต้ แต่ก็มีรายงานมานานว่าชาวเกาหลีเหนือบางส่วนเข้าถึงเพลงและละครจากเกาหลีใต้ผ่านช่องทางที่ไม่เป็นทางการ

เหตุการณ์ที่โดดเด่นเกิดขึ้นในเดือนเมษายน 2018 เมื่อศิลปินจากเกาหลีใต้เดินทางไปแสดงที่กรุงเปียงยาง รวมถึงวง Red Velvet ท่ามกลางบรรยากาศที่สองเกาหลีกำลังพยายามลดความตึงเครียดและฟื้นการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม โดย คิม จอง อึน และภรรยาเข้าชมการแสดงด้วย

ภาพศิลปินเคป๊อปขึ้นเวทีในกรุงเปียงยางจึงเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนัก โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับข้อจำกัดด้านสื่อต่างประเทศภายในประเทศ

5. มีสวนน้ำขนาดใหญ่กลางกรุงเปียงยาง

เกาหลีเหนือยังมี มุนซู วอเตอร์พาร์ก (Munsu Water Park) ซึ่งเปิดในปี 2013 ภายในมีสระว่ายน้ำทั้งในร่มและกลางแจ้ง สไลเดอร์ รวมถึงพื้นที่สำหรับกิจกรรมและบริการด้านนันทนาการหลายประเภท

ภาพของสวนน้ำสมัยใหม่เช่นนี้อาจแตกต่างจากภาพจำที่คนต่างประเทศมีต่อเกาหลีเหนือ เพราะแสดงให้เห็นอีกด้านหนึ่งของกรุงเปียงยางที่รัฐบาลพยายามพัฒนาพื้นที่พักผ่อนและสิ่งอำนวยความสะดวกในเมือง

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรนำภาพของสถานที่เพียงแห่งเดียวไปสรุปสภาพความเป็นอยู่ของประชากรทั้งประเทศ เพราะชีวิตของผู้คนในเปียงยางและพื้นที่อื่น ๆ อาจแตกต่างกันมาก

6. หมู่บ้านคิจงดงที่ถูกเรียกว่า “หมู่บ้านโฆษณาชวนเชื่อ”

บริเวณใกล้เขตปลอดทหารระหว่างเกาหลีเหนือกับเกาหลีใต้มีหมู่บ้านชื่อ คิจงดง (Kijong-dong) ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในสถานที่ที่ถูกพูดถึงมากที่สุดบริเวณชายแดนสองเกาหลี

ฝ่ายเกาหลีเหนือเคยนำเสนอพื้นที่แห่งนี้ในฐานะชุมชนที่แสดงถึงคุณภาพชีวิตของประชาชน ขณะที่ฝั่งเกาหลีใต้และสื่อต่างประเทศจำนวนหนึ่งเรียกสถานที่นี้ว่า “หมู่บ้านโฆษณาชวนเชื่อ” และตั้งข้อสงสัยว่าอาคารบางส่วนถูกสร้างขึ้นเพื่อให้ดูเป็นชุมชนที่เจริญเมื่อมองจากอีกฝั่งของชายแดน

ประเด็นสำคัญคือควรแยกให้ชัดว่าอะไรเป็นคำอธิบายจากฝ่ายเกาหลีเหนือ และอะไรเป็นข้อสังเกตหรือการตีความจากฝ่ายเกาหลีใต้ ไม่ควรนำข้อกล่าวอ้างของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมาเขียนเป็นข้อเท็จจริงโดยไม่มีที่มา

7. ข่าวลือว่า “กัญชาถูกกฎหมาย” ในเกาหลีเหนือไม่ถูกต้อง

เรื่องสุดท้ายเป็นหนึ่งในข้อมูลที่เคยแพร่กระจายบนอินเทอร์เน็ตอย่างมาก นั่นคือข้ออ้างว่า กัญชาถูกกฎหมายและหาได้ง่ายในเกาหลีเหนือ

แต่จากการตรวจสอบของ Associated Press ข้ออ้างดังกล่าวไม่ถูกต้อง โดยกัญชาถูกจัดเป็นสารควบคุมตามกฎหมายของเกาหลีเหนือ สิ่งที่นักเดินทางบางรายเคยพบและเข้าใจว่าเป็นกัญชาอาจเป็น กัญชงที่มี THC ต่ำ หรือใบยาสูบและพืชสมุนไพรที่ใช้สูบแทนบุหรี่

เรื่องนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่าทำไมข้อมูลเกี่ยวกับเกาหลีเหนือจึงต้องตรวจสอบมากกว่าปกติ เพราะเมื่อข้อมูลจากภายในประเทศมีจำกัด เรื่องเล่าที่ฟังดูแปลกและน่าสนใจสามารถกลายเป็น “ข้อเท็จจริงบนอินเทอร์เน็ต” ได้ง่าย แม้หลักฐานจริงจะบอกอีกอย่างหนึ่ง