แผนกาซาทรัมป์สะดุด เนทันยาฮูไม่รับ 15 ข้อ ปมปลดอาวุธ–ถอนทหาร

แผนสันติภาพในฉนวนกาซาที่ผลักดันโดยประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ เผชิญอุปสรรคสำคัญอีกครั้ง หลังนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอลประกาศเมื่อวันอาทิตย์ที่ 9 สิงหาคม 2569 ว่า อิสราเอลไม่ยอมรับโรดแมป 15 ข้อในรูปแบบปัจจุบัน พร้อมย้ำว่าจะยังไม่มีการถอนกำลังทหารจนกว่ากลุ่ม ฮามาส จะปลดอาวุธอย่างแท้จริง

เนทันยาฮูกล่าวระหว่างการประชุมคณะรัฐมนตรีว่า “อิสราเอลปฏิเสธแผน 15 ข้อนี้” พร้อมยืนยันว่ากองทัพอิสราเอลจะไม่ถอนกำลังจนกว่าฮามาสจะปลดอาวุธ ทั้งอาวุธหนัก อาวุธเบา และอาวุธประเภทอื่น โดยเขาย้ำว่าต้องเป็นการปลดอาวุธจริง ไม่ใช่เพียงการดำเนินการในเชิงสัญลักษณ์

เนทันยาฮูยังระบุว่า อิสราเอลยังคงหารือกับสหรัฐฯ เกี่ยวกับรายละเอียดของแผน โดยกล่าวว่าข้อเสนอบางส่วนสามารถยอมรับได้ แต่บางส่วนอิสราเอลไม่เห็นด้วย จุดยืนดังกล่าวสะท้อนว่าความขัดแย้งสำคัญไม่ได้อยู่ที่เป้าหมายเรื่องการปลดอาวุธเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ ลำดับว่าใครต้องดำเนินการก่อน

ฝั่งฮามาสมีจุดยืนว่า อิสราเอลควรเริ่มจากการยุติการโจมตี ถอนกำลัง และปฏิบัติตามพันธกรณีภายใต้ข้อตกลงหยุดยิงก่อน จากนั้นจึงเข้าสู่กระบวนการจัดการอาวุธ ขณะที่อิสราเอลยืนยันว่าฮามาสต้องถูกปลดอาวุธอย่างแท้จริงก่อนจึงจะมีการถอนกำลัง ความแตกต่างเรื่อง “ลำดับขั้นตอน” จึงกลายเป็นหัวใจของทางตันครั้งนี้

บาสเซม นาอิม เจ้าหน้าที่ระดับสูงของฮามาส กล่าวกับรอยเตอร์เมื่อวันที่ 9 สิงหาคมว่า กลุ่มยังคงยึดมั่นต่อโรดแมปที่ตกลงกันในกรุงไคโร พร้อมเรียกร้องให้ผู้ไกล่เกลี่ยและสหรัฐฯ ในฐานะผู้ค้ำประกันผลักดันให้อิสราเอลปฏิบัติตามกรอบดังกล่าว

แผน 20 ข้อ กับโรดแมป 15 ข้อ ไม่ใช่เอกสารฉบับเดียวกัน

อีกประเด็นที่ต้องแยกให้ชัดคือ แผนสันติภาพกาซาฉบับใหญ่ของทรัมป์ที่ประกาศเมื่อวันที่ 29 กันยายน 2568 เป็นแผน 20 ข้อ ส่วนเอกสาร 15 ข้อที่กำลังเป็นข้อขัดแย้งในขณะนี้ เป็นโรดแมปที่จัดทำขึ้นภายหลังเพื่อกำหนดขั้นตอนการนำแผนใหญ่ไปปฏิบัติ

รายงานของ Board of Peace ที่ส่งต่อคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติระบุว่า โรดแมป 15 ข้อวางหลักให้กระบวนการปลดอาวุธและถอนกำลังดำเนินเป็นขั้นตอนที่สัมพันธ์กัน โดยการปลดอาวุธต้องได้รับการตรวจสอบ ขณะที่กองทัพอิสราเอลจะทยอยถอนกำลังตามความคืบหน้าที่ได้รับการยืนยัน

ปลายเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา ทรัมป์ประกาศว่ามีความคืบหน้าไปสู่ข้อตกลงปลดอาวุธฮามาสและกลุ่มติดอาวุธอื่นในกาซา อย่างไรก็ตาม ความเห็นต่างระหว่างอิสราเอลกับฮามาสเรื่องจังหวะการดำเนินการยังไม่ได้หมดไป และล่าสุดเนทันยาฮูยืนยันอย่างชัดเจนว่าอิสราเอลไม่รับเอกสาร 15 ข้อในรูปแบบที่เสนออยู่

สถานการณ์ภาคสนามก็ยังเปราะบาง แม้ข้อตกลงหยุดยิงที่สหรัฐฯ เป็นคนกลางจะมีขึ้นตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 โดย AP รายงานเมื่อวันที่ 3 สิงหาคมว่า การโจมตีของอิสราเอลนับจากข้อตกลงหยุดยิงทำให้มีผู้เสียชีวิตราว 1,250 คน และยอดผู้เสียชีวิตในกาซาตั้งแต่สงครามเริ่มขึ้นอยู่ที่ 73,375 คน ตามข้อมูลกระทรวงสาธารณสุขกาซาในเวลานั้น

สงครามเริ่มขึ้นหลังกลุ่มติดอาวุธที่นำโดยฮามาสโจมตีทางตอนใต้ของอิสราเอลเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2566 ทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 1,200 คน และมีผู้ถูกจับเป็นตัวประกัน 251 คน ก่อนที่อิสราเอลจะเปิดปฏิบัติการทางทหารครั้งใหญ่ในฉนวนกาซา

ผลกระทบต่อประชาชนยังอยู่ในระดับรุนแรง โดยข้อมูลของ UNICEF ที่เผยแพร่เมื่อ 17 กรกฎาคม 2569 ระบุว่า ประชาชนราว 1.9 ล้านคนจากทั้งหมดประมาณ 2.1 ล้านคน ในฉนวนกาซาอยู่ในภาวะพลัดถิ่น ขณะที่บริการพื้นฐานและการเข้าถึงความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมยังเผชิญข้อจำกัด

ดังนั้น แม้ทุกฝ่ายจะพูดถึงเป้าหมายการหยุดสงคราม การปลดอาวุธ และการถอนกำลัง แต่สิ่งที่จะชี้ชะตาโรดแมปกาซารอบนี้คือการหาข้อตกลงเรื่อง ลำดับและกลไกตรวจสอบการปฏิบัติตามพันธกรณีของแต่ละฝ่าย ซึ่งจนถึงวันที่ 9 สิงหาคม 2569 ยังคงเป็นจุดที่อิสราเอลและฮามาสมีความเห็นแตกต่างกันอย่างชัดเจน