6 อาหารและส่วนที่มีสารพิษตามธรรมชาติ ต้องระวังอย่างไร

อาหารหลายชนิดที่เรากินกันดูเหมือนจะปลอดภัย แต่บางอย่างมีสารพิษตามธรรมชาติอยู่ในบางส่วน หากเลือกผิด กินผิดส่วน หรือเตรียมไม่ถูกวิธี ก็อาจทำให้เจ็บป่วยรุนแรงได้

อย่างไรก็ตาม คำว่า “มีสารพิษ” ไม่ได้หมายความว่าอาหารทั้งหมดจะกินไม่ได้ เพราะความเสี่ยงขึ้นอยู่กับชนิดของอาหาร ส่วนที่กิน ปริมาณ และวิธีเตรียมด้วย รายการต่อไปนี้จึงเป็นอาหาร 6 ชนิดที่ควรรู้วิธีกินให้ถูกต้อง ไม่ใช่การจัดอันดับว่าอะไรอันตรายที่สุด

1. เห็ดป่า

อาหารชนิดแรกคือ เห็ด หลายคนอาจคิดว่าเห็ดที่ขึ้นเองตามธรรมชาติน่าจะกินได้ แต่เห็ดพิษบางชนิดมีรูปร่างคล้ายเห็ดกินได้มาก จนการดูเพียงสีของหมวก สีของครีบ หรือรูปร่างภายนอกไม่เพียงพอที่จะยืนยันความปลอดภัย

เห็ดที่มีสารอะมาท็อกซินบางชนิดอาจทำลายตับอย่างรุนแรง และอาการในระยะแรกอาจเกิดช้าหลังรับประทานไปแล้วหลายชั่วโมง ดังนั้น หากไม่รู้จักชนิดอย่างแน่ชัดหรือไม่ได้มาจากแหล่งที่เชื่อถือได้ ก็ไม่ควรเก็บเห็ดป่ามาปรุงกินเอง

2. ปลาปักเป้า

ปลาปักเป้า อาจมีสารพิษที่เรียกว่า เทโทรโดท็อกซิน โดยเฉพาะบริเวณผิวหนัง รังไข่ และเครื่องใน พิษชนิดนี้ทนต่อความร้อน การนำไปต้ม ทอด หรือปรุงให้สุกจึงไม่ได้รับประกันว่าจะทำลายพิษได้

ผู้ที่ได้รับพิษอาจเริ่มมีอาการชาบริเวณริมฝีปาก ลิ้น ใบหน้า หรือปลายมือปลายเท้า ตามด้วยกล้ามเนื้ออ่อนแรง หายใจลำบาก และอาจเสียชีวิตจากภาวะหายใจล้มเหลวได้ จึงไม่ควรจับปลาปักเป้ามาแล่หรือปรุงกินเองโดยเด็ดขาด

3. อัลมอนด์ขม

หลายคนอาจไม่รู้ว่าอัลมอนด์มีทั้ง อัลมอนด์หวาน และ อัลมอนด์ขม โดยอัลมอนด์ขมมีสารกลุ่มไซยาโนเจนิกไกลโคไซด์ เช่น อะมิกดาลิน ในระดับสูงกว่าอัลมอนด์หวานมาก

เมื่อเนื้อเมล็ดถูกเคี้ยว บด หรือทำให้โครงสร้างเสียหาย สารดังกล่าวสามารถแตกตัวและปล่อยไฮโดรเจนไซยาไนด์ออกมาได้ จึงไม่ควรนำอัลมอนด์ที่มีรสขมผิดปกติมาทดลองกินหรือแปรรูปเอง ส่วนอัลมอนด์หวานที่ใช้เป็นอาหารทั่วไปมีสารกลุ่มนี้ในระดับต่ำกว่ามาก

4. เมล็ดเชอร์รี่

เนื้อของ เชอร์รี่ สามารถรับประทานได้ตามปกติ แต่เมล็ดแข็งด้านในมีสารไซยาโนเจนิกไกลโคไซด์ โดยความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นเมื่อเมล็ดถูกกัด บด หรือทำให้แตกจนเนื้อด้านในสัมผัสกับระบบย่อยอาหาร

ดังนั้น เวลากินเชอร์รี่ควรคายเมล็ดทิ้ง ไม่ควรเคี้ยวเมล็ดเล่น และไม่ควรนำเมล็ดไปบดผสมในอาหารหรือเครื่องดื่ม

5. เมล็ดแอปเปิล

เมล็ดแอปเปิล มีอะมิกดาลินเช่นเดียวกับเมล็ดของผลไม้บางชนิด เมื่อเมล็ดถูกบดหรือเคี้ยวจนแตก สารนี้อาจสลายตัวและปล่อยไซยาไนด์ออกมาได้

ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่การกินเนื้อแอปเปิลตามปกติ แต่เป็นการตั้งใจกิน บด หรือเคี้ยวเมล็ดจำนวนมาก จึงควรนำแกนและเมล็ดออก โดยเฉพาะเมื่อต้องปั่นแอปเปิลทั้งผลหรือเตรียมอาหารให้เด็ก

6. มันฝรั่งสีเขียวหรืองอก

โดยทั่วไป มันฝรั่ง ที่สดและมีสีปกติสามารถรับประทานได้ แต่หัวมันฝรั่งที่เปลี่ยนเป็นสีเขียว เริ่มงอก มีส่วนเสียหาย หรือมีรสขม อาจมีสารกลุ่มไกลโคอัลคาลอยด์ เช่น โซลานีนและชาโคนีน ในระดับสูงขึ้น

สารเหล่านี้อาจทำให้คลื่นไส้ ปวดท้อง อาเจียน และท้องเสีย หากมีเพียงจุดเขียวเล็กน้อยควรตัดส่วนนั้นรวมถึงตาของมันฝรั่งออกให้กว้าง แต่หัวที่เขียวมาก งอกมาก เหี่ยวเสีย หรือมีรสขมควรทิ้งไป ไม่ควรพยายามฝืนกิน

อาหารทั้ง 6 ชนิดนี้มีระดับความเสี่ยงไม่เท่ากัน สิ่งสำคัญคืออย่าเก็บเห็ดป่าที่ไม่รู้จักมากิน อย่าปรุงปลาปักเป้าเอง หลีกเลี่ยงการเคี้ยวหรือบดเมล็ดผลไม้ และคัดทิ้งมันฝรั่งที่เขียวหรืองอกมาก

หากรับประทานอาหารที่สงสัยว่ามีพิษแล้วเกิดอาการชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง อาเจียนรุนแรง สับสน หรือหายใจลำบาก ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรรอดูอาการเอง