รวม 6 สิ่งปกติธรรมดา ที่ถูกห้ามในเกาหลีเหนือ

6 เรื่องธรรมดาที่ถูกควบคุมในเกาหลีเหนือ บางข้อไม่เหมือนที่หลายคนเข้าใจ

เกาหลีเหนือเป็นหนึ่งในประเทศที่รัฐควบคุมการใช้ชีวิตของประชาชนอย่างเข้มงวด ตั้งแต่การแต่งตัว การทำงาน การเข้าถึงข้อมูล ไปจนถึงการแสดงความคิดเห็น

อย่างไรก็ตาม ข่าวเกี่ยวกับเกาหลีเหนือจำนวนไม่น้อยมาจากคำบอกเล่าของผู้แปรพักตร์หรือแหล่งข่าวภายในประเทศ ซึ่งตรวจสอบอย่างอิสระได้ยาก บางเรื่องจึงเป็นข้อจำกัดที่มีหลักฐานค่อนข้างชัด ขณะที่บางเรื่องเป็นเพียงรายงานเฉพาะช่วงเวลา ไม่ใช่ข้อห้ามถาวรทั่วประเทศอย่างที่มักเล่าต่อกัน

1. หัวเราะหรือจัดงานรื่นเริงในช่วงไว้อาลัย

การยิ้มและหัวเราะไม่ได้ถูกห้ามตลอดเวลา แต่มีรายงานว่าประชาชนต้องงดกิจกรรมรื่นเริงในช่วงไว้อาลัยอดีตผู้นำ

ตัวอย่างหนึ่งเกิดขึ้นในเดือนธันวาคม 2021 เมื่อ Radio Free Asia รายงานโดยอ้างแหล่งข่าวภายในเกาหลีเหนือว่า ประชาชนถูกกำหนดให้ไว้อาลัยเป็นเวลา 11 วัน เนื่องในวาระครบรอบ 10 ปีการเสียชีวิตของ “คิม จอง อิล” โดยต้องงดหัวเราะ ดื่มสุรา จับจ่ายซื้อของ และทำกิจกรรมสันทนาการบางประเภท

ข้อมูลดังกล่าวเป็นรายงานจากแหล่งข่าวภายในประเทศ ไม่ควรนำไปสรุปว่าเกาหลีเหนือมีกฎหมายห้ามประชาชนยิ้มหรือหัวเราะในชีวิตประจำวัน

2. การมีรถยนต์ส่วนตัว

ในอดีต รถยนต์ส่วนใหญ่ในเกาหลีเหนือจดทะเบียนในนามหน่วยงานรัฐ บริษัท หรือองค์กรต่าง ๆ ทำให้ประชาชนทั่วไปแทบไม่มีโอกาสเป็นเจ้าของรถอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

แต่ข้อมูลส่วนนี้เปลี่ยนแปลงแล้ว โดย Reuters รายงานเมื่อเดือนพฤษภาคม 2026 ว่า การแก้ไขกฎหมายในช่วงสองปีก่อนหน้าได้เปิดทางให้ผู้มีใบขับขี่ซื้อรถผ่านตัวแทนที่รัฐรับรองได้ ครัวเรือนละหนึ่งคัน

ถึงอย่างนั้น การมีรถยนต์ยังคงจำกัดอยู่ในกลุ่มชนชั้นนำและผู้ที่มีกำลังซื้อเป็นหลัก จึงไม่ใช่เรื่องธรรมดาสำหรับประชาชนส่วนใหญ่ แม้จะไม่ใช่ “ข้อห้ามเด็ดขาด” เหมือนในอดีตแล้วก็ตาม

3. กางเกงยีนส์และแฟชั่นแบบตะวันตก

เสื้อผ้าบางประเภท โดยเฉพาะกางเกงยีนส์รัดรูป เสื้อที่มีตัวอักษรต่างประเทศ ทรงผมย้อมสี และการเจาะร่างกาย ถูกมองว่าเป็นภาพแทนของวัฒนธรรมทุนนิยมหรือพฤติกรรมที่ไม่สอดคล้องกับแนวทางสังคมนิยม

Radio Free Asia รายงานในปี 2022 ว่า เจ้าหน้าที่และองค์กรเยาวชนออกตรวจการแต่งกายในที่สาธารณะ ผู้ที่ถูกพบว่าแต่งกายไม่เหมาะสมอาจถูกนำตัวไปยังสำนักงานขององค์กรเยาวชน ให้เขียนคำรับสารภาพ และรอให้ครอบครัวนำเสื้อผ้าชุดใหม่มาเปลี่ยน

อย่างไรก็ตาม รายละเอียดของการบังคับใช้อาจแตกต่างกันไปตามพื้นที่ เวลา และกลุ่มประชาชน

4. การเลือกงานด้วยตัวเอง

การเลือกอาชีพในเกาหลีเหนือไม่ได้เปิดกว้างเหมือนในหลายประเทศ รายงานของสำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติระบุว่า ระบบของประเทศใช้การจัดสรรงานโดยรัฐ และประชาชนอาจถูกกำหนดให้ทำงานในสถานที่หรือหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย

ผู้ที่ไม่ไปทำงานตามระบบอาจเผชิญการลงโทษ ขณะที่งานบางประเภทไม่ได้ให้ค่าตอบแทนเพียงพอ ส่งผลให้ประชาชนจำนวนหนึ่งต้องหารายได้เพิ่มเติมผ่านตลาดหรือกิจกรรมนอกระบบ

ดังนั้น สิ่งที่ถูกจำกัดจึงไม่ใช่แค่ “การเลือกอาชีพ” แต่รวมถึงเสรีภาพในการเปลี่ยนงานและปฏิเสธงานที่รัฐจัดสรรให้ด้วย

5. ทรงผมและการแสดงออกผ่านรูปลักษณ์

เกาหลีเหนือเคยรณรงค์ให้ประชาชนไว้ทรงผมและแต่งกายตาม “วิถีชีวิตแบบสังคมนิยม” รวมถึงมีรายงานการตรวจจับทรงผมยาว ผมย้อมสี หรือรูปแบบที่ถูกมองว่าได้รับอิทธิพลจากต่างประเทศ

แต่คำกล่าวที่ว่า ชาวเกาหลีเหนือทุกคนต้องเลือกทรงผมจากบัญชีที่รัฐอนุญาตเพียงจำนวนหนึ่ง ยังไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือเพียงพอที่จะยืนยันว่าเป็นกฎหมายระดับประเทศที่บังคับใช้กับทุกคน

สิ่งที่มีหลักฐานรองรับมากกว่าคือ รัฐควบคุมและกดดันไม่ให้ประชาชนแสดงออกผ่านแฟชั่นหรือทรงผมที่ถูกมองว่า “ต่อต้านสังคมนิยม” มากกว่าจะเป็นการกำหนดเมนูทรงผมตายตัวเหมือนภาพที่แชร์กันบนอินเทอร์เน็ต

6. การวิจารณ์รัฐบาลและผู้นำ

การแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับรัฐบาลและผู้นำเป็นเรื่องที่มีความเสี่ยงสูง รายงานด้านสิทธิมนุษยชนระบุถึงการจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก การเฝ้าระวังประชาชน และบทลงโทษรุนแรงต่อพฤติกรรมที่รัฐตีความว่าเป็นภัยต่อระบอบการปกครอง

ประชาชนยังถูกจำกัดการเข้าถึงข่าวสารและสื่อจากต่างประเทศ ทำให้การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างเสรีแทบไม่สามารถเกิดขึ้นได้

อย่างไรก็ตาม ระดับโทษขึ้นอยู่กับการกระทำและข้อกฎหมายที่นำมาใช้ จึงไม่ควรสรุปแบบเหมารวมว่า การวิจารณ์ผู้นำทุกกรณีจะนำไปสู่การประหารชีวิตทันที

ทั้ง 6 เรื่องสะท้อนว่า การควบคุมในเกาหลีเหนือไม่ได้มีเพียง “รายการสิ่งของต้องห้าม” แต่แทรกอยู่ในระบบการทำงาน การเข้าถึงข้อมูล การเดินทาง ตลอดจนการแสดงออกในชีวิตประจำวัน

ขณะเดียวกัน ข้อมูลจากประเทศที่ปิดอย่างเข้มงวดเช่นนี้ควรอ่านโดยแยกให้ชัดระหว่างกฎหมาย นโยบายรัฐ รายงานจากแหล่งข่าวภายใน และเรื่องเล่าที่อาจถูกขยายต่อบนอินเทอร์เน็ต

SOURCES:

• สำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR)
• Reuters
• Radio Free Asia

REFERENCES:

• OHCHR — Laying the Human Rights Foundations for Peace
• Reuters — Even in North Korea, someone’s in your parking spot
• Radio Free Asia — North Koreans forced to mourn on anniversary of Kim Jong Il’s death
• Radio Free Asia — Tight jeans, dyed hair forbidden as North Korea cracks down on fashion