5 สิ่งของจำเป็น ที่เป็นแหล่งสะสมแบคทีเรีย แต่คนกลับไม่ค่อยทำความสะอาด

ทุกวันนี้หลายคนคิดว่า หากล้างมือ อาบน้ำ และทำความสะอาดบ้านเป็นประจำก็น่าจะเพียงพอแล้ว แต่ในความจริงยังมีสิ่งของที่เราใช้ทุกวัน ซึ่งถูกจับ สัมผัส และพกติดตัวไปตามสถานที่ต่าง ๆ จนมีโอกาสสะสมฝุ่น คราบเหงื่อ ไขมันจากผิวหนัง และจุลินทรีย์โดยที่เราแทบไม่เคยนึกถึงการทำความสะอาด

การพบแบคทีเรียบนพื้นผิวไม่ได้หมายความว่าสิ่งของนั้นจะทำให้เราป่วยทันที เพราะแบคทีเรียจำนวนมากไม่เป็นอันตรายต่อคนสุขภาพดี อย่างไรก็ตาม การรักษาความสะอาดของสิ่งของที่สัมผัสบ่อย ควบคู่กับการล้างมือก่อนรับประทานอาหารหรือสัมผัสใบหน้า ก็ช่วยลดการส่งต่อสิ่งสกปรกและจุลินทรีย์ระหว่างมือกับพื้นผิวได้

1. กระเป๋าสตางค์

กระเป๋าสตางค์ เป็นสิ่งของที่หลายคนหยิบใช้แทบทุกวัน ภายในมีทั้งเงินสด บัตร และเอกสารต่าง ๆ ขณะที่ด้านนอกอาจถูกวางบนโต๊ะ เคาน์เตอร์ หรือพื้นผิวหลายแห่งตลอดวัน

แม้จะถูกหยิบจับอยู่เป็นประจำ แต่คนส่วนใหญ่มักไม่ค่อยเช็ดทำความสะอาด จึงอาจมีคราบเหงื่อ ฝุ่น และสิ่งสกปรกสะสมอยู่ตามรอยพับหรือช่องใส่บัตร โดยเฉพาะกระเป๋าที่ใช้งานมานาน

ควรเลือกวิธีทำความสะอาดให้เหมาะกับวัสดุ เช่น ใช้ผ้านุ่มหมาด ๆ สำหรับวัสดุสังเคราะห์ หรือผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาสำหรับหนังโดยเฉพาะ และควรทดลองเช็ดบริเวณเล็ก ๆ ก่อนเพื่อป้องกันสีซีดหรือพื้นผิวเสียหาย

2. พวงกุญแจ

พวงกุญแจ มักถูกพกไปแทบทุกที่ ไม่ว่าจะเป็นกุญแจบ้าน รถยนต์ หรือตู้ทำงาน บางครั้งถูกวางบนโต๊ะ หล่นลงพื้น หรือเก็บรวมอยู่ในกระเป๋าที่มีฝุ่นและสิ่งของอื่น ๆ

ส่วนที่มักถูกมองข้ามคือร่องของลูกกุญแจ ห่วงโลหะ และรีโมตรถยนต์ ซึ่งอาจมีคราบสะสมจากการจับซ้ำ ๆ การเช็ดด้วยผ้านุ่มหรือผ้าชุบน้ำหมาด ๆ เป็นระยะจะช่วยลดคราบสกปรกได้ แต่ควรระวังไม่ให้ความชื้นไหลเข้าไปในรีโมตหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

3. โทรศัพท์มือถือ

โทรศัพท์มือถือ เป็นอุปกรณ์ที่หลายคนสัมผัสตลอดทั้งวัน ทั้งที่บ้าน ที่ทำงาน บนรถสาธารณะ และบางคนยังนำเข้าไปใช้ในห้องน้ำ มือของเราจึงถ่ายเทเหงื่อ ไขมันจากผิวหนัง ฝุ่น และสิ่งสกปรกไปยังหน้าจอและตัวเครื่องอยู่เสมอ

งานศึกษาจากมหาวิทยาลัยบูรพาซึ่งเก็บตัวอย่างจากโทรศัพท์มือถือ เมาส์ และแป้นพิมพ์ในมหาวิทยาลัย พบแบคทีเรียบนตัวอย่างที่ตรวจทั้งหมด และพบเชื้อ Staphylococcus aureus ในตัวอย่างบางส่วน อย่างไรก็ตาม ผลดังกล่าวเป็นการศึกษาในพื้นที่และกลุ่มตัวอย่างจำกัด ไม่ได้หมายความว่าโทรศัพท์ทุกเครื่องจะมีเชื้อในระดับเดียวกัน

สำหรับการทำความสะอาด ควรปิดเครื่องและถอดสายออกก่อน ใช้ผ้านุ่มที่ไม่เป็นขุย และหลีกเลี่ยงการฉีดน้ำยาลงบนเครื่องโดยตรง ผู้ผลิตบางรายอนุญาตให้ใช้แผ่นเช็ดไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์ 70% บนพื้นผิวแข็งที่ไม่มีรูพรุน แต่ควรตรวจคำแนะนำของผู้ผลิตโทรศัพท์แต่ละรุ่นก่อนเสมอ เพราะวัสดุและสารเคลือบหน้าจออาจแตกต่างกัน

4. แป้นพิมพ์และเมาส์

สำหรับคนที่ใช้คอมพิวเตอร์ทุกวัน แป้นพิมพ์และเมาส์ ก็เป็นของใช้ที่ไม่ควรมองข้าม ช่องว่างระหว่างปุ่มมักมีฝุ่น เส้นผม เซลล์ผิวหนัง และเศษอาหารตกค้าง โดยเฉพาะคนที่รับประทานขนมหรืออาหารระหว่างทำงาน

การศึกษาบนอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ในมหาวิทยาลัยพบว่าแป้นพิมพ์และเมาส์สามารถมีแบคทีเรียจากผิวหนังและสิ่งแวดล้อมปนเปื้อนอยู่ได้ แต่แบคทีเรียส่วนใหญ่ที่ตรวจพบเป็นเชื้อฉวยโอกาส ซึ่งโดยทั่วไปไม่ก่ออันตรายต่อคนที่มีสุขภาพแข็งแรง ขณะที่ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำอาจต้องระมัดระวังมากกว่า

ก่อนทำความสะอาดควรถอดปลั๊กหรือปิดอุปกรณ์ ใช้แปรงขนนุ่มหรืออุปกรณ์เป่าฝุ่นกำจัดเศษที่ติดอยู่ตามร่อง จากนั้นเช็ดพื้นผิวด้วยผลิตภัณฑ์ที่เหมาะกับอุปกรณ์ และอย่าให้ของเหลวไหลลงระหว่างปุ่ม

หากเป็นคอมพิวเตอร์ที่มีผู้ใช้ร่วมกันหลายคน ควรทำความสะอาดบ่อยกว่าอุปกรณ์ส่วนตัว เพราะมีโอกาสได้รับการสัมผัสจากมือหลายคู่ งานวิจัยบางชิ้นพบว่าแป้นพิมพ์ที่มีผู้ใช้หลายคนมีจุลินทรีย์มากกว่าแป้นพิมพ์ที่มีผู้ใช้เพียงคนเดียว

5. หูฟัง

อีกสิ่งหนึ่งที่หลายคนใช้ทุกวันคือ หูฟัง โดยเฉพาะหูฟังแบบเอียร์บัดที่สัมผัสกับช่องหูโดยตรง เมื่อใช้งานนาน ๆ อาจมีขี้หู เหงื่อ ไขมันจากผิวหนัง และฝุ่นสะสมอยู่บนจุกซิลิโคนหรือตะแกรงลำโพง

คราบเหล่านี้อาจทำให้หูฟังสกปรก มีกลิ่น หรือทำให้ผิวบริเวณหูเกิดความระคายเคืองได้ในบางคน จึงไม่ควรใช้หูฟังร่วมกับผู้อื่นโดยไม่ทำความสะอาด โดยเฉพาะเมื่อผู้ใช้มีอาการเจ็บหู มีแผล หรือมีของเหลวไหลออกจากหู

ควรถอดจุกซิลิโคนออกมาทำความสะอาดตามคำแนะนำของผู้ผลิต ส่วนตัวหูฟังให้ใช้ผ้านุ่มหรือสำลีก้านเช็ดอย่างระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการจุ่มน้ำหรือปล่อยให้ของเหลวเข้าไปในช่องลำโพงและขั้วชาร์จ

ทำความสะอาดแค่ไหนจึงเหมาะสม?

ไม่มีความจำเป็นต้องฆ่าเชื้อสิ่งของทุกชิ้นตลอดเวลา แต่ควรเช็ดเมื่อเห็นคราบ หลังนำไปใช้ในสถานที่สกปรก หลังมีผู้อื่นยืมใช้ หรือเมื่ออุปกรณ์ถูกสัมผัสบ่อยเป็นพิเศษ

สิ่งสำคัญคือเลือกผลิตภัณฑ์ให้เหมาะกับวัสดุ ไม่ฉีดน้ำยาลงบนอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์โดยตรง และไม่ใช้สารเคมีรุนแรงโดยไม่ตรวจคำแนะนำของผู้ผลิต

แม้ว่าสิ่งของทั้งห้านี้จะเป็นของใช้จำเป็นในชีวิตประจำวัน แต่กลับเป็นสิ่งที่หลายคนลืมทำความสะอาด การหมั่นเช็ดกระเป๋าสตางค์ พวงกุญแจ โทรศัพท์มือถือ แป้นพิมพ์ เมาส์ และหูฟัง รวมถึงล้างมือก่อนรับประทานอาหารและหลังสัมผัสสิ่งของที่มีผู้ใช้ร่วมกัน จะช่วยลดการสะสมและการส่งต่อสิ่งสกปรกได้

การดูแลความสะอาดจึงไม่ได้มีเพียงการอาบน้ำหรือทำความสะอาดบ้าน แต่ยังรวมถึงการใส่ใจของใช้ใกล้ตัวที่เราหยิบใช้ทุกวันด้วย