งานวิจัยชี้ การกลายพันธุ์ในเซลล์อาจจำกัดอายุมนุษย์ไว้ที่ 146–194 ปี

แม้ว่าวิทยาศาสตร์การแพทย์จะก้าวหน้าไปมาก และในอนาคตเราอาจควบคุมกลไกความชราบางอย่างได้ดีขึ้น แต่งานวิจัยใหม่เสนอว่า มนุษย์อาจยังเผชิญขีดจำกัดทางชีวภาพจากการกลายพันธุ์ที่สะสมอยู่ในเซลล์ร่างกาย

แบบจำลองของนักวิจัยประเมินว่า หากกำจัดกลไกความชราอื่น ๆ ออกไป เหลือเพียงผลกระทบจากการกลายพันธุ์ในเซลล์ร่างกาย อายุขัยมัธยฐานของมนุษย์อาจอยู่ในช่วงประมาณ 146–194 ปี ไม่ได้หมายความว่ามนุษย์ทุกคนจะมีอายุถึงระดับดังกล่าว หรือเป็นการยืนยันว่า 194 ปีคืออายุสูงสุดอย่างแน่นอน แต่เป็นค่าประมาณภายใต้เงื่อนไขทางทฤษฎีของแบบจำลองเท่านั้น

งานวิจัยนี้จัดทำโดยทีมจาก สถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสโกลโคโว หรือ Skoltech และสถาบันวิจัยปัญญาประดิษฐ์ในรัสเซีย เผยแพร่ในวารสาร npj Aging เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2026 ภายใต้ชื่อ Somatic mutations impose an entropic upper bound on human lifespan

การกลายพันธุ์ที่สะสมตามวัย

การกลายพันธุ์ในเซลล์ร่างกาย หรือ somatic mutations คือความเปลี่ยนแปลงของดีเอ็นเอที่เกิดขึ้นในเซลล์ต่าง ๆ ตลอดช่วงชีวิต ไม่ใช่การกลายพันธุ์ในเซลล์สืบพันธุ์ที่ส่งต่อไปยังลูกหลาน

ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจเกิดจากความผิดพลาดระหว่างการจำลองดีเอ็นเอ หรือปัจจัยแวดล้อมบางอย่าง และมีแนวโน้มสะสมเพิ่มขึ้นตามอายุ การกลายพันธุ์จำนวนมากอาจไม่สร้างผลกระทบที่เห็นได้ชัด แต่บางส่วนสามารถรบกวนการทำงานของเซลล์ ทำให้เซลล์ตาย หรือเพิ่มความเสี่ยงของโรคบางชนิด โดยเฉพาะมะเร็ง

นักวิจัยจึงพัฒนาแบบจำลองทางคณิตศาสตร์เพื่อประเมินว่า หากมนุษย์สามารถกำจัดกลไกความชราอื่น ๆ ได้ทั้งหมด แต่ยังไม่สามารถหยุดการสะสมของการกลายพันธุ์ในเซลล์ร่างกายได้ มนุษย์จะมีชีวิตอยู่ได้นานเพียงใด

ผลการจำลองพบว่า การกลายพันธุ์เพียงปัจจัยเดียวสามารถลดอายุขัยมัธยฐานจากค่าพื้นฐานเชิงทฤษฎีประมาณ 1,759 ปี เหลือประมาณ 156 ปี และเมื่อคำนวณร่วมกันในหลายอวัยวะ แบบจำลองให้ช่วงอายุขัยมัธยฐานประมาณ 146–194 ปี

ทำไมสมองและหัวใจจึงสำคัญ

งานวิจัยพบว่า อวัยวะแต่ละส่วนรับมือกับความเสียหายของเซลล์ได้ไม่เท่ากัน

เนื้อเยื่อที่มีการแบ่งตัวและสร้างเซลล์ใหม่อย่างต่อเนื่อง เช่น ตับ สามารถทดแทนเซลล์ที่เสียหายได้ จึงอาจรักษาการทำงานในแบบจำลองได้นานหลายพันปี หากไม่มีกลไกความชราอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง

ในทางตรงกันข้าม เซลล์ประสาทและเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจส่วนใหญ่เป็นเซลล์ที่แบ่งตัวเพื่อสร้างทดแทนได้อย่างจำกัด เมื่อเซลล์เหล่านี้สะสมความเสียหายหรือตายลง ผลกระทบจึงอาจแก้ไขได้ยากกว่า

นักวิจัยจึงมองว่า สมองและหัวใจเป็นจุดคอขวดสำคัญของการมีอายุยืน โดยในแบบจำลอง ความเสียหายจากการกลายพันธุ์ในเซลล์ประสาทและเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจมีส่วนลดทอนอายุขัยลงอย่างมาก

ตัวเลข 194 ปีไม่ได้หมายถึงคำทำนาย

สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจว่า งานวิจัยนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่ามนุษย์สามารถมีอายุถึง 194 ปีได้จริง และไม่ได้ประกาศว่าอายุขัยสูงสุดของมนุษย์ถูกกำหนดไว้อย่างตายตัวที่ตัวเลขดังกล่าว

ตัวเลข 146–194 ปีเป็นผลจากแบบจำลองที่ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า กลไกความชราอื่น ๆ สามารถถูกกำจัดออกไปได้ เหลือเพียงความเสียหายจากการกลายพันธุ์ในเซลล์ร่างกาย ขณะที่ในชีวิตจริง ความชราเกิดจากหลายกระบวนการที่ทำงานเชื่อมโยงกัน ทั้งความผิดปกติของไมโทคอนเดรีย การสูญเสียสมดุลของโปรตีน และการเปลี่ยนแปลงทางอีพีเจเนติก

ผู้วิจัยเองระบุว่า การกลายพันธุ์ในเซลล์ร่างกายมีบทบาทสำคัญ แต่ไม่สามารถอธิบายการเสียชีวิตและความชราที่เกิดขึ้นจริงได้ทั้งหมด

นอกจากนี้ บทความทบทวนทางวิชาการอีกชิ้นยังชี้ว่า แม้การกลายพันธุ์ในเซลล์ร่างกายจะสะสมตามอายุอย่างชัดเจน แต่บทบาทของมันต่ออาการชราโดยรวมยังเป็นประเด็นที่นักวิทยาศาสตร์ถกเถียงกัน และยังต้องมีหลักฐานเพิ่มเติมเพื่อแยกผลกระทบของการกลายพันธุ์ออกจากกลไกความชราอื่น ๆ

ดังนั้น งานวิจัยนี้ควรถูกมองว่าเป็นความพยายามในการวัดว่า การกลายพันธุ์อาจลดทอนอายุขัยได้มากเพียงใดภายใต้สถานการณ์จำลอง ไม่ใช่คำรับรองว่าเทคโนโลยีในอนาคตจะทำให้มนุษย์มีอายุยืนถึงเกือบ 200 ปี

ก่อนที่เทคโนโลยีฟื้นฟูเซลล์หรือการบำบัดยีนจะพัฒนาไปถึงขั้นนั้น วิธีดูแลสุขภาพที่มีหลักฐานรองรับยังคงเป็นการนอนหลับให้เพียงพอ รับประทานอาหารอย่างสมดุล ออกกำลังกายสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงบุหรี่ และควบคุมปัจจัยเสี่ยงของโรคเรื้อรัง

การใช้ชีวิตอย่างเหมาะสมอาจไม่ได้ทำให้มนุษย์มีอายุถึง 194 ปี แต่สามารถช่วยเพิ่มโอกาสให้ช่วงชีวิตที่มีอยู่ยืนยาวและมีสุขภาพดีขึ้นได้