ดราม่าโฆษณาครีมกันแดดกัมพูชา ใช้ภาพ “ลามีน ยามาล” ด้วย AI จนถูกตั้งคำถามเรื่องลิขสิทธิ์และสีผิว

เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางในสื่อสังคมออนไลน์ของกัมพูชา หลังแบรนด์เครื่องสำอางท้องถิ่นแห่งหนึ่งเผยแพร่ภาพโฆษณาครีมกันแดด โดยมีภาพของ “ลามีน ยามาล” นักฟุตบอลดาวรุ่งชื่อดังชาวสเปน ปรากฏตัวในลักษณะคล้ายเป็นพรีเซนเตอร์ของผลิตภัณฑ์ จนทำให้ผู้พบเห็นจำนวนไม่น้อยเข้าใจว่าแบรนด์ดังกล่าวอาจทุ่มงบประมาณมหาศาลเพื่อดึงนักเตะระดับโลกมาร่วมงาน

ในช่วงที่ผ่านมา สินค้าท้องถิ่นของกัมพูชาหลายประเภทกำลังได้รับการผลักดันให้เป็นทางเลือกแก่ผู้บริโภคภายในประเทศ โดยเฉพาะในช่วงที่มีกระแสลดการพึ่งพาหรือทดแทนสินค้านำเข้าจากประเทศไทย แบรนด์เครื่องสำอางดังกล่าวจึงมองเห็นโอกาสในการยกระดับภาพลักษณ์และขยายฐานลูกค้า ด้วยการเพิ่มการประชาสัมพันธ์ผ่านช่องทางออนไลน์อย่างต่อเนื่อง

ภาพโฆษณาที่สร้างความฮือฮาถูกเผยแพร่ในจังหวะที่กระแสการแข่งขันฟุตบอลกำลังได้รับความสนใจ โดยภาพดังกล่าวนำเสนอให้ลามีน ยามาลถือหรือยืนอยู่ร่วมกับผลิตภัณฑ์ครีมกันแดดของแบรนด์อย่างแนบเนียน เมื่อประกอบกับชื่อเสียงของนักเตะหนุ่มที่กำลังเป็นที่จับตามองไปทั่วโลก จึงทำให้หลายคนเชื่อในทันทีว่าเขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นพรีเซนเตอร์อย่างเป็นทางการ

ความประหลาดใจดังกล่าวนำไปสู่คำถามเกี่ยวกับค่าตัวของนักฟุตบอลระดับโลก รวมถึงงบประมาณที่แบรนด์ต้องใช้ในการจัดทำแคมเปญโฆษณาครั้งนี้ หลายฝ่ายมองว่าหากเป็นการว่าจ้างจริง ย่อมถือเป็นการลงทุนทางการตลาดครั้งใหญ่และอาจเป็นหนึ่งในแคมเปญที่สร้างชื่อให้แก่วงการเครื่องสำอางของกัมพูชาได้อย่างมาก

อย่างไรก็ตาม เมื่อมีผู้เข้าไปสอบถามรายละเอียดกับทางแบรนด์ กลับได้รับคำชี้แจงว่าไม่ได้มีการว่าจ้างลามีน ยามาลให้เป็นพรีเซนเตอร์แต่อย่างใด ภาพที่เผยแพร่เป็นเพียงผลงานซึ่งนำภาพของนักฟุตบอลมาตัดต่อหรือสร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ เนื่องจากเห็นว่าเขากำลังได้รับความนิยม โดยมีการจัดทำภาพโฆษณาในลักษณะเดียวกันออกมารวมประมาณ 5 ชิ้น

คำชี้แจงดังกล่าวไม่ได้ช่วยให้กระแสสงบลง แต่กลับทำให้เกิดคำถามรุนแรงยิ่งขึ้นเกี่ยวกับความเหมาะสมของการนำภาพบุคคลที่มีชื่อเสียงมาใช้เพื่อประโยชน์ทางการค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต เพราะโดยทั่วไปแล้ว การใช้ชื่อ ใบหน้า หรือภาพลักษณ์ของนักกีฬาและบุคคลสาธารณะในงานโฆษณา จำเป็นต้องมีการติดต่อ ขออนุญาต และจัดทำข้อตกลงด้านสิทธิอย่างชัดเจน การสร้างภาพด้วยเอไอจึงไม่ได้หมายความว่าสามารถนำรูปลักษณ์ของบุคคลจริงมาใช้ประชาสัมพันธ์สินค้าได้อย่างอิสระ

นอกจากข้อถกเถียงเรื่องสิทธิในภาพลักษณ์แล้ว รูปแบบของโฆษณายังถูกตั้งคำถามในอีกประเด็นหนึ่ง เมื่อภาพแสดงให้เห็นว่านักฟุตบอลซึ่งมีผิวค่อนข้างเข้มดูมีใบหน้าขาวขึ้นภายหลังการใช้ผลิตภัณฑ์ จนบางส่วนของสังคมมองว่าโฆษณาอาจสื่อถึงค่านิยมที่ยกย่องผิวขาว หรืออาจถูกตีความว่าไม่ละเอียดอ่อนต่อประเด็นเรื่องสีผิวและเชื้อชาติ

เหตุการณ์ครั้งนี้จึงกลายเป็นกรณีตัวอย่างที่สะท้อนให้เห็นว่า แม้เทคโนโลยีเอไอจะช่วยให้แบรนด์ขนาดเล็กสามารถสร้างสื่อโฆษณาที่ดูสมจริงและสะดุดตาได้ง่ายขึ้น แต่การนำภาพของบุคคลจริง โดยเฉพาะบุคคลที่มีชื่อเสียงระดับโลก มาใช้โดยปราศจากความยินยอม อาจนำมาซึ่งปัญหาทั้งในด้านกฎหมาย จริยธรรม และความน่าเชื่อถือของแบรนด์

จากโฆษณาที่เดิมตั้งใจจะสร้างกระแสและยกระดับภาพลักษณ์ของสินค้า กลับกลายเป็นบทเรียนสำคัญในโลกการตลาดยุคดิจิทัลว่า ความโดดเด่นของเนื้อหาเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากกระบวนการสร้างสรรค์ขาดความรับผิดชอบและไม่เคารพสิทธิของบุคคลที่ถูกนำมาใช้ในงานโฆษณา โดยขณะนี้ประเด็นดังกล่าวยังคงถูกถกเถียงอย่างต่อเนื่องในสังคมออนไลน์ของกัมพูชา ทั้งในเรื่องการใช้ภาพโดยไม่ได้รับอนุญาตและการนำเสนอที่อาจสร้างความรู้สึกไม่เหมาะสมเกี่ยวกับสีผิว