ตึงเครียดที่อัลอักซา ชาวอิสราเอลกว่า 4,200 คนเข้าสู่พื้นที่ 8 ชาติร่วมประณาม

แปดประเทศอาหรับและประเทศที่มีประชากรส่วนใหญ่เป็นมุสลิม ออกแถลงการณ์ร่วมประณามการเข้าสู่พื้นที่มัสยิดอัลอักซาในนครเยรูซาเลมตะวันออก หลังมีชาวอิสราเอล ผู้ตั้งถิ่นฐาน และสมาชิกกลุ่มขวาจัดกว่า 4,200 คนเข้าไปในบริเวณดังกล่าวเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 โดยมี อิตามาร์ เบน-กวีร์ รัฐมนตรีฝ่ายขวาจัดของอิสราเอลร่วมอยู่ในเหตุการณ์ด้วย

เหตุการณ์ครั้งนี้ได้รับความสนใจอย่างมาก เนื่องจากมัสยิดอัลอักซาเป็นหนึ่งในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่อ่อนไหวที่สุดในตะวันออกกลาง และข้อพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในการเข้าใช้พื้นที่หรือการประกอบพิธีทางศาสนา เคยเป็นชนวนให้ความตึงเครียดในภูมิภาคเพิ่มสูงขึ้นมาแล้วหลายครั้ง

8 ประเทศร่วมออกแถลงการณ์ประณาม

รัฐมนตรีต่างประเทศของ อียิปต์ อินโดนีเซีย จอร์แดน ปากีสถาน กาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย ตุรกี และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ร่วมกันประณามสิ่งที่แถลงการณ์ระบุว่าเป็นการเข้าสู่พื้นที่มัสยิดอัลอักซาครั้งใหญ่ นำโดยรัฐมนตรีอิสราเอลที่มีแนวคิดสุดโต่ง และเกิดขึ้นภายใต้การคุ้มครองของกองกำลังอิสราเอล

แถลงการณ์ยังกล่าวถึงการชูธงอิสราเอลภายในลานมัสยิด การตั้งเต็นท์ของตำรวจอิสราเอล และการกระทำอื่นที่ประเทศผู้ร่วมแถลงมองว่าเป็นการยั่วยุ รวมถึงเป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ มติที่เกี่ยวข้องของสหประชาชาติ และสถานะทางประวัติศาสตร์กับกฎหมายของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ในเยรูซาเลมตะวันออก

ทั้งแปดประเทศเตือนว่า การกระทำลักษณะนี้อาจปลุกปั่นความเกลียดชังและแนวคิดสุดโต่ง ตลอดจนขัดขวางความพยายามผลักดันสันติภาพที่เป็นธรรมและยั่งยืนบนพื้นฐานของแนวทางแก้ปัญหาแบบสองรัฐ

แถลงการณ์ย้ำจุดยืนว่า อิสราเอลไม่มีอำนาจอธิปไตยเหนือเยรูซาเลมตะวันออกที่ถูกยึดครอง รวมถึงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของศาสนาอิสลามและคริสต์ พร้อมคัดค้านความพยายามเปลี่ยนแปลงลักษณะทางประวัติศาสตร์ กฎหมาย และประชากรของพื้นที่ดังกล่าว

กว่า 4,200 คนเข้าสู่พื้นที่ในวันทิชา บีอาฟ

ตามรายงานของอัลจาซีรา เจ้าหน้าที่ปาเลสไตน์ระบุว่า ชาวอิสราเอล ผู้ตั้งถิ่นฐาน และสมาชิกกลุ่มขวาจัดมากกว่า 4,200 คน เข้าสู่บริเวณมัสยิดอัลอักซาเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม นับเป็นเหตุการณ์ขนาดใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งของปี

การรวมตัวเกิดขึ้นในช่วง ทิชา บีอาฟ วันถือศีลอดและไว้ทุกข์ในศาสนายิว เพื่อรำลึกถึงการทำลายวิหารแห่งแรกและวิหารแห่งที่สองในนครเยรูซาเลมโดยจักรวรรดิบาบิโลนใหม่และจักรวรรดิโรมันตามลำดับ

พื้นที่เดียวกันนี้มีความสำคัญต่อทั้งสองศาสนา ชาวมุสลิมเรียกบริเวณดังกล่าวว่า อัลฮะรอมอัชชะรีฟ ซึ่งเป็นที่ตั้งของมัสยิดอัลอักซา ขณะที่ชาวยิวเรียกว่า เทมเปิลเมานต์ และเชื่อว่าเคยเป็นที่ตั้งของวิหารโบราณ

อิตามาร์ เบน-กวีร์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงความมั่นคงแห่งชาติของอิสราเอล และสมาชิกพรรคพลังยิวฝ่ายขวาจัด เดินทางเข้าสู่พื้นที่ภายใต้การคุ้มกันอย่างแน่นหนา พร้อมกล่าวชื่นชมการประกอบพิธีของผู้มาเยือนชาวยิว

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า ภายใต้ข้อตกลงที่ใช้มายาวนาน ชาวยิวสามารถเข้าเยี่ยมชมบริเวณดังกล่าวได้ แต่ไม่สามารถประกอบพิธีสวดมนต์ภายในพื้นที่ ขณะที่เบน-กวีร์กล่าวถึงการสวดมนต์ของชาวยิวในบริเวณนั้นในทางสนับสนุน การกระทำดังกล่าวจึงถูกจอร์แดนและเจ้าหน้าที่ปาเลสไตน์ประณามว่าเป็นการฝ่าฝืนสถานะเดิมของสถานที่

ชาวปาเลสไตน์ระบุว่าถูกจำกัดการเข้าถึง

เจ้าหน้าที่ปาเลสไตน์กล่าวว่า ในวันเกิดเหตุ กองกำลังอิสราเอลใช้มาตรการควบคุมทางเข้ามัสยิดอัลอักซาอย่างเข้มงวด ส่งผลให้ผู้แสวงบุญและนักเรียนชาวปาเลสไตน์จำนวนมากไม่สามารถเข้าไปในพื้นที่ได้ พร้อมกล่าวหาว่ามีประชาชนบางส่วนถูกทำร้าย

แถลงการณ์ร่วมของทั้งแปดประเทศจึงเรียกร้องให้อิสราเอลยกเลิกข้อจำกัดในการเข้าถึงนครเก่าเยรูซาเลม และยุติการขัดขวางชาวมุสลิมที่ต้องการเดินทางไปประกอบศาสนกิจในมัสยิด

นอกจากนี้ยังเรียกร้องให้ประชาคมระหว่างประเทศแสดงจุดยืนที่ชัดเจน เพื่อให้อิสราเอลยุติการดำเนินมาตรการที่ประเทศผู้ร่วมแถลงมองว่าเป็นการละเมิดสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของศาสนาอิสลามและคริสต์ในเยรูซาเลม

เหตุใดสถานะของอัลอักซาจึงอ่อนไหว

อิสราเอลเข้าควบคุมเยรูซาเลมตะวันออกในสงครามปี 1967 และประกาศผนวกพื้นที่ในเวลาต่อมา แต่การผนวกดังกล่าวไม่ได้รับการยอมรับจากประชาคมระหว่างประเทศส่วนใหญ่

เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2024 ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ หรือ ICJ มีความเห็นเชิงปรึกษาว่า การคงอยู่ของอิสราเอลในดินแดนปาเลสไตน์ที่ถูกยึดครอง รวมถึงเยรูซาเลมตะวันออก เป็นสิ่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และการอ้างอธิปไตยหรือผนวกดินแดนบางส่วนขัดต่อหลักห้ามได้มาซึ่งดินแดนด้วยกำลัง

ภายใต้สถานะทางประวัติศาสตร์ที่ใช้อยู่ บริเวณมัสยิดอัลอักซาอยู่ภายใต้การบริหารของหน่วยงานศาสนาอิสลามที่เชื่อมโยงกับกระทรวงศาสนสมบัติของจอร์แดน โดยชาวมุสลิมมีสิทธิประกอบพิธีทางศาสนา ส่วนผู้ที่ไม่ใช่มุสลิมสามารถเข้าเยี่ยมชมได้ตามเงื่อนไข แต่ไม่สามารถสวดมนต์ภายในพื้นที่

เหตุการณ์ครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงข้อพิพาทเกี่ยวกับการเข้าใช้สถานที่ทางศาสนา แต่ยังเชื่อมโยงกับสถานะของเยรูซาเลมตะวันออก การบริหารพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ และความขัดแย้งอิสราเอล–ปาเลสไตน์โดยตรง การเปลี่ยนแปลงกติกาแม้เพียงเล็กน้อยจึงอาจเพิ่มความตึงเครียดทั้งในพื้นที่และในประเทศมุสลิมทั่วโลกได้