5 เรื่องแปลกจากอดีต ที่ผู้คนทำเพื่อความสนุกและแสดงฐานะ

ในอดีต ผู้คนมีวิธีสร้างความสนุก แสดงฐานะ และบันทึกความรู้สึกแตกต่างจากเราอย่างมาก หลายเรื่องถ้ามองด้วยสายตาของคนปัจจุบันอาจดูแปลกหรือเหลือเชื่อ แต่ในเวลานั้นกลับได้รับความนิยม เพราะสังคม ความเชื่อ และเทคโนโลยียังไม่เหมือนทุกวันนี้

ตั้งแต่การทำให้ฟันดูดำ การแข่งขันเดินนานหลายวัน ภาพถ่ายไร้หัว ไปจนถึงการเลี้ยงมดในกล่องใส แต่ละเรื่องจึงไม่ได้สะท้อนแค่ “ความสนุก” เท่านั้น หากยังเผยให้เห็นค่านิยมและจินตนาการของผู้คนในแต่ละยุคอีกด้วย

1. ทำฟันให้ดำ เพื่อให้ดูเหมือนคนมีฐานะ

ในอังกฤษช่วงศตวรรษที่ 16 และ 17 น้ำตาลเป็นสินค้าหายากและมีราคาแพง มีเพียงคนรวยหรือชนชั้นสูงเท่านั้นที่สามารถกินได้บ่อย การบริโภคน้ำตาลจำนวนมากจึงทำให้หลายคนมีปัญหาฟันผุและฟันเปลี่ยนเป็นสีคล้ำ

สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 ก็ทรงมีปัญหาพระทนต์จากการโปรดของหวานเช่นกัน จนเกิดภาพจำว่าฟันดำหรือฟันผุอาจเชื่อมโยงกับความมั่งคั่ง เพราะหมายความว่าเจ้าของฟันมีเงินมากพอที่จะซื้อน้ำตาลกินเป็นประจำ

มีเรื่องเล่ากันว่า คนที่ฟันยังขาวบางส่วนถึงกับใช้ถ่านหรือสารสีเข้มแต่งฟันให้ดูดำ เพื่อเลียนแบบคนชั้นสูง อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเรื่องการย้อมฟันเพื่อแสดงฐานะยังมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ค่อนข้างจำกัด จึงควรมองว่าเป็นเกร็ดที่ต้องตรวจสอบเพิ่มเติม ไม่ใช่ธรรมเนียมที่ทุกคนในอังกฤษทำเหมือนกัน

แม้ความรู้เรื่องทันตกรรมในเวลานั้นยังไม่ก้าวหน้าเท่าปัจจุบัน ผู้คนก็พยายามลดกลิ่นปากด้วยน้ำส้มสายชู เมล็ดอนิส และสมุนไพรต่าง ๆ เพราะในสังคมยุคนั้นมีกลิ่นปากเป็นเรื่องน่ากังวล และบางคนยังเชื่อมโยงกลิ่นไม่พึงประสงค์เข้ากับการเกิดโรคด้วย

2. แข่งขันเดินต่อเนื่องนานหลายวัน

อีกกิจกรรมที่ได้รับความนิยมอย่างมากในอเมริกาช่วงปลายศตวรรษที่ 19 คือ การแข่งขันเดินระยะไกล หรือที่เรียกว่า “Pedestrianism”

ผู้เข้าแข่งขันจะเดินหรือวิ่งวนอยู่ในสนามเป็นเวลาหลายวัน ตั้งแต่วันจันทร์ถึงวันเสาร์ เพื่อดูว่าใครสามารถทำระยะทางรวมได้มากที่สุด บางรายการมีเตียงเล็ก ๆ อยู่ข้างสนาม ให้นักกีฬาแวะพักเพียงไม่กี่ชั่วโมงแล้วกลับมาเดินต่อ

นักเดินที่มีชื่อเสียงสามารถกลายเป็นคนดัง มีภาพปรากฏบนบัตรสะสม ได้รับเงินรางวัล และมีผู้สนับสนุนไม่ต่างจากนักกีฬาชื่อดังในปัจจุบัน สนามแข่งขันเต็มไปด้วยผู้ชมที่เข้ามาดูนักกีฬาเดินวนรอบสนาม พร้อมติดตามว่าใครจะทนได้นานที่สุด

บางคนทำระยะทางได้ประมาณ 160 กิโลเมตรภายใน 24 ชั่วโมง ขณะที่การแข่งขันแบบหกวันอาจมีผู้พยายามทำระยะทางรวมหลายร้อยไมล์

ต่อมาความนิยมของกีฬาชนิดนี้ค่อย ๆ ลดลง เมื่อกีฬาอื่นอย่างเบสบอลและการแข่งขันจักรยานเริ่มเข้ามาแย่งความสนใจของผู้ชม แต่การแข่งขันเดินในอดีตก็ถือเป็นต้นแบบส่วนหนึ่งของกีฬาทนทานและการเดินแข่งขันที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน

3. ถ่ายภาพไร้หัว ก่อนโลกจะมีแอปแต่งรูป

หลังการถ่ายภาพเริ่มแพร่หลายในศตวรรษที่ 19 ผู้คนไม่ได้ใช้กล้องเพื่อบันทึกภาพเหมือนจริงเพียงอย่างเดียว แต่ยังนำเทคนิคการถ่ายภาพมาสร้างเรื่องสนุกและภาพลวงตาอีกด้วย

หนึ่งในกระแสที่ได้รับความสนใจคือ ภาพถ่ายไร้หัว ซึ่งทำให้บุคคลในภาพดูเหมือนกำลังถือศีรษะของตัวเอง หรือมีศีรษะแยกออกจากลำตัว ทั้งที่จริงไม่มีใครได้รับอันตราย

ช่างภาพ ออสการ์ กุสตาฟ เรจแลนเดอร์ เป็นผู้บุกเบิกเทคนิคการพิมพ์ภาพแบบผสม โดยนำภาพจากฟิล์มหรือเนกาทีฟมากกว่าหนึ่งภาพมาประกอบกันเป็นภาพเดียว ผลงานบางชิ้นของเขาใช้เนกาทีฟมากกว่า 30 ภาพ ซึ่งนับว่าซับซ้อนและล้ำสมัยมากสำหรับเทคโนโลยีในเวลานั้น

หลังจากนั้นภาพแนวศีรษะแยกจากร่างก็กลายเป็นความบันเทิงรูปแบบหนึ่งในยุควิกตอเรีย ผู้คนพากันสร้างภาพประหลาดเพื่อเก็บไว้ดูหรือแบ่งปันกับคนรู้จัก ไม่ต่างจากการใช้ฟิลเตอร์ แอปแต่งรูป หรือเทคนิคตัดต่อในปัจจุบัน

4. ขวดเก็บน้ำตา เรื่องเล่าที่อาจไม่ตรงกับหลักฐาน

มีเรื่องเล่าแพร่หลายว่า ผู้คนในสมัยโรมันและยุควิกตอเรียเคยมีธรรมเนียม เก็บน้ำตาไว้ในขวดเล็ก ๆ เมื่อมีคนเสียชีวิต ญาติหรือผู้ไว้ทุกข์จะร้องไห้ลงในขวด ก่อนนำไปวางไว้ในหลุมศพเพื่อแสดงความรักและความอาลัย

เรื่องเล่าบางฉบับระบุว่า ยิ่งมีน้ำตามากก็ยิ่งแสดงว่าผู้ตายได้รับความรักมาก รวมถึงมีการเชื่อมโยงขวดเหล่านี้กับผู้หญิงในช่วงสงครามกลางเมืองอเมริกา ซึ่งเก็บน้ำตาไว้เพื่อมอบให้สามีเมื่อกลับจากสงคราม

อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์และนักสะสมบางส่วนชี้ว่า เรื่อง “ขวดเก็บน้ำตา” อาจเป็นความเข้าใจที่เกิดขึ้นภายหลัง ภาชนะขนาดเล็กที่พบในสุสานกรีกและโรมันน่าจะใช้ใส่น้ำหอม น้ำมัน หรือเครื่องหอมสำหรับพิธีศพมากกว่า ส่วนขวดแก้วยุควิกตอเรียหลายใบที่ถูกเรียกว่าเครื่องเก็บน้ำตา อาจเป็นขวดใส่น้ำหอมหรือเครื่องสำอาง

ดังนั้น เรื่องขวดเก็บน้ำตาจึงน่าสนใจในฐานะตำนานและความเชื่อเกี่ยวกับการไว้ทุกข์ แต่ยังไม่ควรสรุปว่าเป็นธรรมเนียมทั่วไปที่มีหลักฐานยืนยันชัดเจนในทุกยุค

ส่วนการจ้างคนมาร้องไห้ในงานศพนั้น เป็นธรรมเนียมที่พบได้ในหลายสังคม โดยผู้ร้องไห้จะช่วยสร้างบรรยากาศแห่งความโศกเศร้า และสะท้อนฐานะหรือความสำคัญของผู้เสียชีวิต

5. ฟาร์มมด ของเล่นที่ขายได้กว่า 20 ล้านชุด

ในช่วงทศวรรษ 1950 มีของเล่นชนิดหนึ่งได้รับความนิยมอย่างไม่น่าเชื่อ นั่นคือ ฟาร์มมด

ของเล่นนี้เกิดจากแนวคิดของ มิลตัน เลวีน และหุ้นส่วน หลังจากเขาสังเกตเห็นมดจำนวนมากในงานปิกนิกช่วงปี 1956 จึงคิดว่าหากนำมดมาเลี้ยงในกล่องพลาสติกใส เด็ก ๆ และครอบครัวก็จะสามารถสังเกตการขุดอุโมงค์และพฤติกรรมการทำงานของพวกมันได้อย่างใกล้ชิด

ต่อมาจึงมีการผลิตของเล่นชื่อ Uncle Milton’s Ant Farm ออกวางขาย ตัวกล่องออกแบบให้มองเห็นทางเดินใต้ทรายของมดได้จากด้านข้าง

ลูกค้าจะซื้อกล่องฟาร์มมดก่อน จากนั้นจึงส่งคูปองเพื่อขอรับมด ซึ่งจะถูกจัดส่งมาในภาชนะขนาดเล็กแยกต่างหาก วิธีขายเช่นนี้ทำให้ของเล่นมีทั้งความสนุกและความรู้ เพราะผู้เลี้ยงสามารถติดตามการสร้างอาณาจักรใต้ดินของมดได้ทุกวัน

ฟาร์มมดได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว และมียอดขายมากกว่า 20 ล้านชุดตลอดช่วงชีวิตของมิลตัน เลวีน กลายเป็นหนึ่งในของเล่นเพื่อการเรียนรู้ที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดของศตวรรษที่ 20

ความสนุกเปลี่ยนไปตามยุคสมัย

ทั้งฟันดำ การแข่งขันเดิน ภาพถ่ายไร้หัว เรื่องเล่าเกี่ยวกับขวดเก็บน้ำตา และฟาร์มมด แสดงให้เห็นว่าสิ่งที่ผู้คนมองว่าสนุก ทันสมัย หรือมีคุณค่า สามารถเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพสังคมและเทคโนโลยี

บางกิจกรรมอาจดูแปลกในสายตาของเรา แต่หากลองมองจากบริบทของคนในเวลานั้น ก็อาจไม่ต่างจากการแต่งภาพ แข่งขันกีฬา สะสมของเล่น หรือทำตามกระแสในโลกออนไลน์ทุกวันนี้มากนัก